آیه الله العظمی حسین نوری همدانی
مرجع تقلید شیعه
فضیلت حجّ
حجّ یکی از ارکان دین مقدس اسلام و از فرائض مهمّ الهی است و دارای فضیلت فراوان و پاداش بسیار مهمّی است و در میان عبادات اسلامی از لحاظ جامعیّت، جایگاه والایی دارد عبادتی است هم بدنی، هم مالی، هم جسمی، هم روانی، هم فکری و فرهنگی و هم سیاسی و اجتماعی و موجب پدید آمدن ارتباط و وحدت و الفت و هم آهنگی میان همه مسلمانان روی زمین است و اذا هیچ عَمَلی جای آن را نمی گیرد بر ما مسلمانان لازم است به فلسفه این فریضه اسلامی، توجّه کنیم ودر راه تأمین هدف مقدس اسلام گام برداریم در زمان حضرت رسول اکرم (صلّی اللّه علیه و آله وسلّم) شخصی که نسبت به انجام حجّ کوتاهی کرده و از انجام آن محروم گردیده بود، از آن حضرت تقاضا کرد که او را به انجام عمل نیکی که جایگزین حجّ باشد راهنمایی نماید حضرتش در پاسخ فرمودند: «اگر انبوهی از طلا به اندازه کوه ابو قبیس را هم در راه خدا انفاق کنی باز هم به ثواب و فضیلتی که حجّاج در راه خدا نائل گردیده اند، نائل نخواهی شد» در عظمت و فضیلت این فریضه الهی و این عبادت بزرگ اسلامی همین اندازه کافی است وسیله بار یافتن بندگان به پیشگاه با عظمت پروردگار جهان و نزول بر درِ خانه ذات ذوالجلال و مهمان او گردیدن است، پروردگار کریمی که مهمانان خود را گرامی می دارد و نظر لطف بر آنها می افکند حضرت صادق (علیه السّلام) فرمودند: «رهسپاران حجّ و عمره، بار یابندگان به پیشگاه با عظمت خداوند می باشند، هر گاه سؤال کنند خداوند به آنها عطا می کند، دعا کنند خداوند اجابت می نماید، شفاعت نمایند خداوند شفاعت آنها را می پذیرد و اگر سکوت کنند و چیزی هم نگویند خداوند به آنها ثواب می دهد و بجای هر درهمی که در این راه خرج کرده اند هزار هزار درهم به آنها عنایت می کند حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله وسلّم) فرمودند: «سه دسته به پیشگاه خداوند بار می یابند: 1-بجا آورندگان حجّ 2-کسانی که برای انجام عمره رهسپار مکّه می گردند 3- جهادگرانی که به منظور انجام جهاد در راه خدا به حرکت در می آیند خداوند آنها را دعوت نموده و اجابت نموده اند اینها از خداوند مسألت کردند خداوند نیز آنچه را که اینها عنایت فرمود» از آنجا که این عمل به این درجه از اهمیّت است، خداوند عظیم در قرآن کریم با تعبیری که از جهاتی مشتمل بر تأکید است، فرمودند: «وَ ِللهِ عَلَی النّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ اِلَیْهِ سَبیلاً ( آیه 97 سوره آل عمران) یعنی: بر کسانی که استطاعت زیارت خانه خدا را دارند از جانب خداوند لازم گردیده است که به انجام این وظیفه قیام کنند؛ بعد ازآن فرمود: وَ مَنْ کَفَرَ فَاِنَّ الله غَنِیٌّ عَنِ الْعالَمینَ کسانی که کفر ورزیده، از انجام این وظیفه مهمّ سرباز زنند، خداوند از جهانیان بی نیاز است حضرت صادق (علیه السّلام) در تفسیر آیه 72 از سوره اسراء«وَ مَنْ کان فی هذِهِ اَعْمی فَهُوَ فی اْلأخِرَهِ اَعْمی وَ اَضَلُّ سَبیلاً» یعنی کسی که در این دنیا نابینا است در آخرت نیز نابینا و گمراه ترین مردم خواهد بود، فرمودند: «منظور کسانی است که با داشتن قدرت و استطاعت ادای حجّ، آن را به تأخیر می اندازند تا مرگ آنها فرا می رسد و نیز حضرتش فرمود: «کسی که از دنیا می رود و حجّ خانه خدا را با داشتن استطاعت مالی با اینکه مانعی از قبیل کار بسیار ضروری ویا مرض شدید یا جلوگیری حکومت وقت … در میان نیست، بجا نیاورد در هنگام مرگ در زمره یهود یا نصارا از دنیا می رود» در احادیث متعدّدی که از پیشوایان معصوم (سلام الله علیهم) صادر گردیده است، آمده است که: «دین اسلام بر 5 پایه استوار شده است نماز، زکات، حجّ، روزه ولایت اهلبیت (علیهم السّلام) همانطور که گروهی از احادیث، کسانی که با داشتن استطاعت وامکانات در انجام این فریضه الهی مسامحه میکنند را، مورد انتقاد قرار میدهد، گروه دیگری از اثار نیک وپادشها وفضیلت های عمل به این وظیفه سخن می گویند مفاد ومضمون آنها این است: «افرادی که برای انجام حجّ رهسپار مکّه وتوفیق انجام آن را یافته اند به این چند فضیلت نائل می گردند: 1-گناهان آنها آمرزیده شده مانند روزی که از مادر متولد شده اند، پاکیزه می گردند 2-بهشت بر آنها واجب می شود 3-آنها چون گذشته های خودرا اصلاح نموده اند، پس از بازگشت اعمال خود را از سر بگیرند 4-خانواده واموال آنها در کَنَفِ عنایت خداوند محفوظ است بسیار شایسته ومستحبّ است که مسلمانان مخصوصاً آشنایان، مسافر حجّ را با تکریم بدرقه کنند ودر موقع مراجعت از حجّ نیز با توقیر واحترم آنان را مورد استقبال قرار دهند که حضرت باقر (علیه السّلام) فرمودند: «در توقیر واحترام کسانی که اعمال حجّ یا عمره را انجام داده اند، بکوشید» حضرت سجّاد (علیه السّلام) می فرمودند: «ای کسانی که به حجّ رهسپار نشده اید، به افرادی که به حجّ مشرف شده اند بشارت بدهید وبا آنها مصافحه کنید وآنان را مورد تعظیم وتکریم قرار بدهید تا در اجر وثواب با آنها شریک باشید» حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه واله وسلّم) در باره کسانی که از مکّه بازگشته بودند با این عبارات دعا می کردند: «قَبِلَ اللهُ مِنْکَ وَ اَخْلَفَ عَلَیْکَ نَفَقَتَکَ وَ غَفَرَ ذَنْبَکَ» یعنی: خداوند اعمال تورا قبول بفرماید وعوض انچه را که خرج کردی به تو عنایت کند و گناهانت را بیامرزد