آیت الله شیخ مجتبی تهرانی
مرجع تقلید شیعه
آب مطلق و مضاف
1 - آب کر
مسأله 16
آب کر مقدار آبیست که اگر در ظرفی که درازا و پهنا و گودی آن هر یک سه وجب و نیم است بریزند، آن ظرف را پر کند و وزن آن از صد و بیست و هشت من تبریز، بیست مثقال کمترست، که 906 / 383 کیلوگرم میشود، بنا بر احتیاط، ولکن اقرب این است که کر 419 / 377 کیلوگرم است.
مسأله 17
اگر عین نجس مانند بول و خون به آب کر برسد، چنانچه به واسطه آن بو یا رنگ یا مزه آب تغییر کند آب نجس میشود و اگر تغییر نکند نجس نمیشود.
مسأله 18
اگر بوی آب کر به واسطه غیر نجاست تغییر کند، نجس نمیشود.
مسأله 19
اگر عین نجس مانند خون به آبی که بیشتر از کر است برسد و بو یا رنگ یا مزه قسمتی از آن را تغییر دهد، چنانچه مقداری که تغییر نکرده کمتر از کر باشد تمام آب نجس میشود و اگر به اندازه کر یا بیشتر باشد فقط مقداری که بو یا رنگ یا مزه آن تغییر کرده نجس است.
مسأله 20
آب فواره اگر متصل به کر باشد آب نجس را پاک میکند، در صورتی که مخلوط به آن بشود. ولی اگر قطره قطره روی آب نجس بریزد آن را پاک نمیکند، مگر آن که چیزی روی فواره بگیرند تا آب قبل از قطره قطره شدن به آب نجس متصل شود و با آن مخلوط گردد.
مسأله 21
اگر چیز نجس را زیر شیری که متصل به کر است بشویند، آبی که از آن چیز میریزد اگر متصل به کر باشد و به واسطه نجاست بو یا رنگ یا مزه آن تغییر نکرده باشد پاک است.
مسأله 22
اگر مقداری از آب یخ ببندد و باقی آن به قدر کر نباشد، چنانچه نجاست به آن برسد نجس میشود و هر قدر از یخ هم آب شود نجس است.
مسأله 23
آبی که به اندازه کر بوده، اگر انسان شک کند که از کر کمتر شده یا نه مثل آب کر است، یعنی چیز نجس شده را پاک میکند و اگر نجاستی هم به آن برسد نجس نمیشود و آبی که کمتر از کر بوده و انسان شک دارد به مقدار کر شده یا نه حکم آب کر ندارد.
مسأله 24
کر بودن آب به دو راه ثابت میشود:
اول آن که خود انسان تشخیص دهد و به کُر بودن آن اطمینان پیدا کند و اطمینان هم به حَسَب متعارف است و با اِخبار ذوالید و یک فرد عادل ثابت نمیشود.
دوم آن که دو مرد عادل خبر دهند.
2 - آب قلیل
مسأله 25
آب قلیل، آبیست که از زمین نجوشد و از کر کمتر باشد.
مسأله 26
اگر آب قلیل روی چیز نجس بریزد یا چیز نجس به آن برسد نجس میشود؛ ولی اگر از بالا با فشار روی چیز نجس بریزد مقداری که به آن چیز میرسد نجس و هر چه بالاتر از آن است پاک میباشد و نیز اگر مثل فواره با فشار از پایین به بالا رود، در صورتی که نجاست به بالا برسد پایین نجس نمیشود و اگر نجاست به پایین برسد، بالا نجس میشود.
مسأله 27
آب قلیلی که برای بر طرف کردن عین نجاست روی چیز نجس ریخته شود و از آن جدا گردد نجس است و باید از آب قلیلی هم که بعد از بر طرف شدن عین نجاست برای آب کشیدن چیز نجس روی آن میریزند و از آن جدا میشود اجتناب کنند. ولی آبی که با آن مخرج بول و غایط را میشویند با پنج شرط پاک است. اول آن که بو یا رنگ یا مزه آب به واسطه نجاست تغییر نکرده باشد.
دوم نجاستی از خارج به آن نرسیده باشد.
سوم نجاست دیگری مثل خون با بول یا غائط بیرون نیامده باشد.
چهارم ذرههای غائط در آب پیدا نباشد.
پنجم بیشتر از مقدار معمول نجاست به اطراف مخرج نرسیده باشد.
3 - آب جاری
مسأله 28
آب جاری آبیست که از زمین بجوشد و جریان داشته باشد مانند آب چشمه و قنات.
مسأله 29
آب جاری اگر چه کمتر از کر باشد، چنانچه نجاست به آن برسد تا وقتی بو یا رنگ یا مزه آن به واسطه نجاست تغییر نکرده پاک است.
مسأله 30
اگر نجاستی به آب جاری برسد، مقداری از آن که بو یا رنگ یا مزهاش به واسطه نجاست تغییر کرده نجس است و طرفی که متصل به چشمه است اگر چه کمتر از کر باشد پاک است و آبهای دیگر نهر اگر به اندازه کر باشد یا به واسطه آبی که تغییر نکرده به آب طرف چشمه متصل باشد، پاک وگرنه نجس است.
مسأله 31
آب چشمهای که جاری نیست، ولی طوریست که اگر از آن بردارند باز میجوشد، حکم آب جاری دارد؛ یعنی اگر نجاست به آن برسد، تا وقتی بو یا رنگ یا مزه آن به واسطه نجاست تغییر نکرده پاک است.
مسأله 32
آبی که کنار نهر ایستاده و متصل به آب جاری است، حکم آب جاری دارد.
مسأله 33
چشمهای که مثلاً در زمستان میجوشد و در تابستان از جوشش میافتد، فقط وقتی که میجوشد حکم آب جاری دارد.
مسأله 34
آب حوض حمام اگر چه کمتر از کر باشد، مثل آب جاری است. اگر متصل به خزینهای باشد که آب او به اندازه کر است.
مسأله 35
آب لولههای حمام که از شیرها و دوشها میریزد اگر متصل به کر باشد، در حکم آب جاریست و آب لولههای ساختمانها اگر متصل به منبعی باشد که در ساختمان تعبیه شده است و آب منبع کر باشد، در حکم آب کر است. ولی آب لولههای ساختمانهایی که مستقیما متصل به آب لوله شهر است و آب لوله شهر هم متصل است به منبعهایی که در شهر تعبیه شده است و آب منبعهای شهر هم متصل است به آبهای رودخانهها و جویها - چنانکه در این زمان معمول است - در حکم آب جاری است.
مسأله 36
آبی که روی زمین جریان دارد؛ ولی از زمین نمیجوشد، چنانچه کمتر از کر باشد و نجاست به آن برسد نجس میشود. اما اگر از بالا با فشار به پایین بریزد، چنانچه نجاست به پایین آن برسد بالای آن نجس نمیشود.
۴ - آب باران
مسأله 37
اگر به چیز نجسی که عین نجاست در آن نیست یک مرتبه باران ببارد جایی که باران به آن برسد پاک میشود و در فرش و لباس و مانند اینها فشار لازم نیست. ولی باریدن دو سه قطره فایده ندارد، بلکه باید طوری باشد که بگویند باران میآید.
مسأله 38
اگر باران به عین نجس ببارد و به جای دیگر ترشح کند، چنانچه عین نجاست همراه آن نباشد وبو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد پاک است. پس اگر باران بر خون ببارد و ترشح کند، چنانچه ذرهای خون در آن باشد، یا آن که بو یا رنگ یا مزه خون گرفته باشد نجس میباشد.
مسأله 39
اگر بر سقف ساختمان یا روی بام آن عین نجاست باشد، تا وقتی باران به بام میبارد آبی که به چیز نجس رسیده و از سقف یا ناودان میریزد پاک است و بعد از قطع شدن باران اگر معلوم باشد آبی که میریزد به چیز نجس رسیده است نجس میباشد.
مسأله 40
زمین نجسی که باران بر آن ببارد پاک میشود و اگر باران بر زمین جاری شود و به جای نجسی که زیر سقف است برسد، آن را نیز پاک میکند.
مسأله 41
خاک نجسی که به واسطه باران، گِل شود و آب آن را فرا گیرد پاک است، اما اگر فقط رطوبت به آن برسد پاک نمیشود.
مسأله 42
هر گاه آب باران در جایی جمع شود، اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه موقعی که باران میآید، چیز نجسی را در آن بشویند و آب بو یا رنگ یا مزه نجاست نگیرد، آن چیز نجس پاک میشود.
مسأله 43
اگر بر فرش پاکی که روی زمین نجس است باران ببارد و بر زمین نجس جاری شود، فرش نجس نمیشود و زمین هم پاک میگردد.
5 - آب چاه
مسأله 44
آب چاهی که از زمین میجوشد، اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه نجاست به آن برسد، تا وقتی بو یا رنگ یا مزه آن به واسطه نجاست تغییر نکرده پاک است، ولی مستحب است پس از رسیدن بعضی از نجاستها مقداری که در کتابهای مفصل گفته شده از آب آن بکشند.
مسأله 45
اگر نجاستی در چاه بریزد و بو یا رنگ یا مزه آبِ آن را تغییر دهد، چنانچه تغییر آب چاه از بین برود، موقعی پاک میشود که با آبی که از چاه میجوشد مخلوط گردد.
مسأله 46
اگر آب باران یا آب دیگر در گودالی جمع شود و کمتر از کر باشد، چنانچه بعد از قطع شدن باران نجاست به آن برسد نجس میشود.