آیت الله شیخ عباس محفوظی
مرجع تقلید شیعه
«احکام تخلّی»
مسأله 62 : واجب است انسان وقت تخلی و مواقع دیگر، عورت خود را از کسانی که مکلفند، اگر چه مثل خواهر و مادر با او محرم باشند و همچنین از دیوانه و بچه های ممیّز که خوب و بد را می فهمند بپوشاند ولی زن و شوهر لازم نیست عورت خود را از یکدیگر بپوشانند
مسأله 63 : لازم نیست با چیز مخصوصی عورت خود را بپوشاند بلکه در غیر نماز با دست هم اگر آن را بپوشاند کافی است
مسأله 64 : موقع تخلی باید طرف جلوی بدن یعنی شکم و سینه رو به قبله و پشت به قبله نباشد
مسأله 65 : بنا بر احتیاط نباید موقع تخلی طرف جلو بدن رو به قبله یا پشت به قبله باشد هرچند عورت را از قبله بگرداند و اگر جلو بدن او رو به قبله یا پشت به قبله نباشد، احتیاط واجب آن است که عورت را هم رو به قبله یا پشت به قبله ننماید.
مسأله 66 : در موقع تطهیر مخرج بول و غائط رو به قبله و پشت به قبله بودن اشکال ندارد ولی اگر در موقع استبراء بول از مخرج بیرون آید یا اینکه بداند بول یا آب مشکوکی در حال استبراء خارج خواهد شد در این حال رو به قبله و پشت به قبله بودن، حرام است.
مسأله 67 : اگر برای آن که نامحرم او را نبیند ناچار شود رو به قبله یا پشت به قبله بنشیند باید رو به قبله یا پشت به قبله بنشیند و نیز اگر از جهت دیگر ناچار باشد که رو به قبله یا پشت به قبله بنشیند مانعی ندارد
مسأله 68 : احتیاط واجب آن است که بچه را در وقت تخلی رو به قبله یا پشت به قبله ننشانند ولی اگر خود بچه بنشیند جلوگیری از او واجب نیست
مسأله 69 : تخلی در چهار مکان حرام است:
1 در کوچه های بن بست، در صورتی که صاحبانش اجازه نداده باشند
2 در ملک کسی که اجازه تخلی نداده است.
3 در جایی که برای عده مخصوصی وقف شده است، مثل بعضی از مدرسه ها.
4 روی قبر مؤمنین یا سایر مقامات مقدسه دینی و مذهبی، در صورتی که بی احترامی به آنان باشد.
مسأله 70 : در سه صورت مخرج غائط فقط با آب پاک می شود:
1 با غائط نجاست دیگری مثل خون بیرون آمده باشد.
2 نجاستی از خارج به مخرج غائط رسیده باشد.
3 اطراف مخرج بیشتر از مقدار معمول آلوده شده باشد
در غیر این سه صورت می شود مخرج را با آب شست و یا به دستوری که بعداً گفته می شود با پارچه و سنگ و مانند اینها پاک کرد اگر چه شستن با آب بهتر است
مسأله 71 : مخرج بول با غیر آب پاک نمی شود و اگر بعد از برطرف شدن بول یک مرتبه بشویند کافی است ولی کسانی که بولشان از غیر مجرای طبیعی می آید و یا اینکه از مخرج طبیعی می آید ولی از محلی که معمولا نجس می شود به جاهای دیگر نیز برسد احتیاط واجب آن است که بعد از برطرف شدن بول دو مرتبه بشویند و زن نیز حکم مرد را دارد
مسأله 72 : اگر مخرج غائط را با آب بشویند باید چیزی از غائط در آن نماند ولی باقی ماندن رنگ و بوی آن مانعی ندارد و اگر در دفعه اول طوری شسته شود که ذره ای از غائط در آن نماند دوباره شستن لازم نیست
مسأله 73 : هرگاه با سنگ و کلوخ و مانند اینها غائط را از مخرج با شرایطی که ذکر می شود برطرف کنند بنا بر اظهر مخرج پاک می شود و نماز خواندن مانعی ندارد و چنانچه چیزی هم به آن برسد نجس نمی شود و ذره های کوچک و لُزوجت محل اشکال ندارد مگر اینکه آن مقداری که معمولا به وسیله سنگ و کهنه از بین می رود باقی بماند
مسأله 74 : لازم نیست با سه سنگ یا سه پارچه مخرج را پاک کنند بلکه با اطراف یک سنگ یا یک پارچه هم کافی است، بلکه اگر با یک مرتبه هم غائط برطرف شد کفایت می کند و اگر با سرگین یا استخوان پاک کنند بنا بر اظهر پاک می شود
مسأله 75 : پاک کردن مخرج غائط با چیزهای مقدس که احترام آنها لازم است مانند کاغذی که اسم خدا یا پیامبران بر آن نوشته شده حرام است و ممکن است در صورت علم و عمد موجب کفر شود که در این صورت به سبب کافر شدن تمام بدن نجس می شود ولی در صورت عدم علم و عمد، یا غفلت یا خوانا نبودن نوشته اظهر حصول طهارت است
مسأله 76 : اگر شک کند مخرج را تطهیر کرده یا نه، اگر چه همیشه بعد از بول یا غائط فوراً تطهیر می کرده احتیاط واجب آن است که خود را تطهیر نماید
مسأله 77 : اگر بعد از نماز شک کند که قبل از نماز مخرج را تطهیر کرده یا نه نمازی که خوانده صحیح است ولی برای نمازهای بعد باید تطهیر کند
استبراء
استبراء عملیست مستحب که مردها بعد از بیرون آمدن بول انجام می دهند و آن دارای اقسامیست و یک قسم آن که مطابق احتیاط است به این صورت می باشد که بعد از قطع شدن بول، اگر مخرج غائط نجس شده، اول آن را تطهیر کنند، بعد سه دفعه با انگشت میانه دست چپ از مخرج غائط تا بیخ آلت بکشند و بعد شست را روی آلت و انگشت پهلوی شست را زیر آن بگذارند و سه مرتبه تا ختنه گاه بکشند و پس از آن سه مرتبه سر آلت را فشار دهند
مسأله 78 : آبی که بعد از ملاعبه و بازی کردن از انسان خارج می شود و به آن «مَذْی» می گویند و آبی که گاهی بعد از منی بیرون می آید و به آن «وَذْی» گفته می شود و آبی که گاهی بعد از بول بیرون می آید و به آن «وَدْی» می گویند اگر بعد از خروج بول به آن نرسیده باشد پاک است و چنانچه بعد از بول استبراء کند و بعد آبی از او خارج شود و شک کند که بول است یا یکی از اینها و یا مخلوط است پاک می باشد
مسأله 79 : اگر انسان شک کند که استبراء کرده یا نه و رطوبتی از او بیرون آید که نداند پاک است یا نه، نجس می باشد و چنانچه وضو گرفته باشد، باطل می شود ولی اگر شک کند استبرائی که کرده درست بوده یا نه و رطوبتی از او بیرون آید که نداند پاک است یا نه، پاک می باشد و وضو را هم باطل نمی کند.
مسأله 80 : کسی که استبراء نکرده اگر به واسطه آن که مدتی از بول کردن او گذشته، یقین کند بول در مجرا نمانده است و رطوبتی ببیند و شک کند که پاک است یا نه، آن رطوبت پاک می باشد و وضو را هم باطل نمی کند.
مسأله 81 : اگر انسان بعد از بول استبراء کند و وضو بگیرد چنانچه بعد از وضو رطوبتی ببیند که بداند یا بول است یا منی واجب است احتیاطاً غسل کند و وضو هم بگیرد ولی اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو کافی است
مسأله 82 : برای زن استبراء از بول نیست و اگر رطوبتی ببیند و شک کند که پاک است یا نه پاک می باشد و وضو و غسل او را هم باطل نمی کند
آداب تخلی
مسأله 83 : مستحب است در موقع تخلی جایی بنشیند که کسی او را نبیند و موقع وارد شدن به مکان تخلی اول پای چپ و موقع بیرون آمدن اول پای راست را بگذارد؛ و همچنین مستحب است در حال تخلی سر را بپوشاند و سنگینی بدن را بر پای چپ بیندازد.
مسأله 84 : نشستن روبروی خورشید و ماه در موقع تخلی مکروه است ولی اگر عورت خود را به وسیله ای بپوشاند مکروه نیست و همچنین در موقع تخلی، نشستن روبروی باد و در جاده، خیابان، کوچه، درب خانه و زیر درختی که میوه می دهد مکروه است و چیز خوردن و توقف زیاد در مکان تخلی و تطهیر کردن با دست راست نیز مکروه می باشد و همچنین است حرف زدن در حال تخلی ولی اگر ناچار باشد یا ذکر خدا بگوید کراهت ندارد
مسأله 85 : ایستاده بول کردن و بول کردن در زمین سخت و سوراخ جانوران و در آب خصوصاً آبِ ایستاده مکروه است
مسأله 86 : خودداری کردن از بول و غائط مکروه است و اگر به حدّی ضرر برساند که در حکمِ ضرر زدنِ حرام باشد، نباید خودداری کند.
مسأله 87 : مستحب است انسان پیش از نماز و پیش از خواب و پیش از جماع و بعد از بیرون آمدن منی بول کند.