آیت الله شیخ عباس محفوظی
مرجع تقلید شیعه
[نجاسات]
اشاره
نجاسات ده چیز است:
1 بول.
2 غائط.
3 مَنی.
4 مردار.
5 خون.
6 و 7: سگ و خوک.
8 کافر.
9 شراب.
10 فقّاع.
و مسائل مربوط به عرق جنب از حرام و عرق شتر نجاستخوار نیز در ادامه همین مسائل خواهد آمد.
بول و غائط
مسأله 88 : بول و غائط انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد یعنی اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن می کند نجس است و بنا بر احتیاط از بول و غائط حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد در صورتی که عُسر و حرج لازم نمی آید اجتناب نمایند ولی فضله حیوانات کوچک مثل پشه و مگس که گوشت ندارند پاک است
مسأله 89 : فضله پرندگان حرام گوشت نجس است و فضله خفاش بنا بر احتیاط نجس است.
مسأله 90 : بول و غائط حیوان نجاستخوار که عادت به خوردنِ فقط نجاست انسان بدون اختلاط به چیز دیگری پیدا کرده تا زمانی که استبراء نشده است نجس است و نیز حیوانی که انسان آن را وَطْی کرده یعنی با آن نزدیکی نموده و گوسفندی که گوشت آن از خوردن شیر خوک روئیده شده است، ممکن است ملحق به نجاستخوار باشد.
مَنی
مسأله 91 : منی حیوانی که خون جهنده دارد نجس است.
مُردار
مسأله 92 : مردار حیوانی که خون جهنده دارد، نجس است، چه خودش مرده باشد، یا به غیر دستوری که در شرع معین شده آن را کشته باشند و ماهی چون خون جهنده ندارد، اگر چه در آب بمیرد پاک است.
مسأله 93 : چیزهایی از مردار مثل پشم، مو، کرک، استخوان و دندان که روح ندارند، پاک می باشند.
مسأله 94 : اگر از بدن انسان یا حیوانی که خون جهنده دارد، در حالی که زنده است گوشت یا چیز دیگری را که روح دارد جدا کنند، نجس است.
مسأله 95 : پوست های مختصر لب و جاهای دیگر بدن که موقع افتادنشان رسیده اگر چه آنها را بکَنند پاک است ولی بنا بر احتیاط واجب باید از پوستی که موقع افتادنش نرسیده و آن را کنده اند اجتناب نمایند
مسأله 96 : تخم مرغی که از شکم مرغ مرده بیرون می آید پاک است و بنا بر احتیاط باید پوست روی آن سفت شده باشد ولی ظاهر آن را باید آب کشید
مسأله 97 : اگر برّه و بزغاله پیش از آن که علف خوار شوند بمیرند، پنیر مایه ای که در شیردان آنها می باشد پاک است، ولی ظاهر آن را باید آب کشید.
مسأله 98 : دواجات مایع عطر روغن واکس و صابونی که از کشورهای غیراسلامی می آورند، اگر انسان یقین به نجاست آنها نداشته باشد پاک است
مسأله 99 : گوشت و پیه و چرمی که در بازار مسلمانان فروخته می شود پاک است و همچنین است اگر یکی از اینها در دست مسلمان باشد. ولی اگر بدانند آن مسلمان از کافر گرفته و رسیدگی نکرده که از حیوانی است که به دستور شرع کشته شده یا نه، نجس می باشد.
خون
مسأله 100 : خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد یعنی حیوانی که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن می کند نجس است، پس خون حیوانی که مانند ماهی و پشه خون جهنده ندارد، پاک می باشد.
مسأله 101 : اگر حیوان حلال گوشت را به دستوری که در شرع معین شده بکشند و خون آن به مقدار معمول بیرون آید خونی که در بدنش می ماند پاک است ولی اگر به علت نفس کشیدن یا به واسطه این که سر حیوان در جای بلندی بوده خون به بدن حیوان برگردد آن خون نجس است و همچنین چیزی که با آن خون ملاقات کند آن هم نجس است
مسأله 102 : از خونی که در تخم مرغ می باشد بنا بر احتیاط باید اجتناب کرد ولی اگر خون در زرده باشد سفیده پاک است و اگر در سفیده باشد زرده پاک است
مسأله 103 : خونی که هنگام دوشیدن شیر دیده می شود نجس است و شیر را نجس می کند.
مسأله 104 : خونی که از لای دندان ها می آید، اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بین برود پاک است.
مسأله 105 : خونی که به واسطه کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست می میرد، اگر طوری شود که دیگر به آن خون نگویند پاک است و اگر به آن خون بگویند نجس است و در صورتی که ناخن یا پوست سوراخ شود اگر مشقت ندارد باید برای وضو و غسل خون را بیرون آورند و اگر مشقت دارد باید اطراف آن را به طوری که نجاست زیاد نشود بشویند و پارچه یا چیزی مثل پارچه بر آن بگذارند و رویش دست تر بکشند همان طوری که وضو یا غسل جبیره ای می نمایند.
مسأله 106 : اگر انسان نداند که زیر پوست خون مرده یا گوشت به واسطه کوبیده شدن به آن حالت در آمده، پاک است.
مسأله 107 : اگر موقع جوشیدن غذا ذره ای خون در آن بیفتد، تمام غذا و ظرف آن نجس می شود و جوشیدن و حرارت و آتش پاک کننده آن نیست
مسأله 108 : زردابه ای که درحال بهبودی زخم در اطراف آن پیدا می شود، اگر معلوم نباشد که با خون مخلوط است و به آن خون زرد نیز نگویند، پاک است. اما اگر قبلا می دانستیم خون بوده ولی حالا شک در خون بودن آن داشته باشیم، نجس است.
سگ و خوک
مسأله 109 : سگ و خوکی که در خشکی زندگی می کنند همه اجزاء حتی مو استخوان پنجه ناخن و رطوبت آنها نجس است ولی سگ و خوک دریایی پاک است
کافر
مسأله 110 : کسی که منکر خدا یا برای خدا شریک قائل است یا پیامبری حضرت خاتم الانبیاء محمّد بن عبداللّه (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم) را قبول ندارد و همین طور کسی که ایمان به خدا و پیامبر (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم) نداشته باشد، کافر و نجس می باشد همچنین کسی که یکی از ضروریّات دین اسلام مثل نماز یا روزه را با علم به اینکه ضروری دین است انکار نماید نجس می باشد و اگر از روی تقصیر نداند و انکار نماید احتیاطاً باید از او اجتناب کرد
مسأله 111 : تمام بدن کافر، حتی مو، ناخن و رطوبتهای او نجس است.
مسأله 112 : اگر پدر و مادر و جد و جده بچه نابالغ کافر باشند آن بچه هم نجس است و اگر یکی از اینها مسلمان باشد بچه نیز پاک است.
مسأله 113 : کسی که معلوم نیست مسلمان است یا نه، پاک می باشد ولی احکام دیگر مسلمانان را ندارد، مثلا نمی تواند زن مسلمان بگیرد و نباید در قبرستان مسلمانان دفن شود.
مسأله 114 : اگر کسی اعم از مسلمان و غیرمسلمان به یکی از دوازده امام ( علیهم السلام ) دشنام دهد، یا با آنان دشمنی نماید، نجس است.
شراب
مسأله 115 : شراب و هرچیزی که زیادِ آن انسان را مست می کند چنانچه به خودی خود مایع باشد نجس و خوردن آن حرام است اگر چه کم باشد یا مست کنندگی آن خفیف باشد ولی اگر مثل بنگ و حشیش مایع نباشد اگر چه چیزی در آن بریزند که مایع شود پاک است
مسأله 116 : اشیائی که الکل دارند، الکل صنعتی، تزریقاتی و عطرهایی که احیاناً الکل دارند، پاک اند
مسأله 117 : اگر انگور و آب انگور به واسطه پختن یا غیر آن، جوش بیاید بنا بر اقوی و احوط نجس و خوردنش حرام است و باید از آن اجتناب نمود
مسأله 118 : خرما، مویز، کشمش و آب آنها اگر خود به خود یا با پختن جوش بیایند، پاک است و خوردن آنها جایز می باشد.
فُقّاع
مسأله 119 : فُقّاع که غالباً از جو گرفته می شود و به آن آبجو می گویند نجس و خوردن آن حرام است، ولی آبی که به دستور طبیب از جو می گیرند و به آن ماءالشعیر می گویند پاک می باشد.