آیه الله العظمی محمدعلی علوی گرگانی
مرجع تقلید شیعه
احکام خوردنی ها و آشامیدنی ها
اشاره
مسأله 2664 - خوردن گوشت مرغی که مثل شاهین چنگال دارد، حرام است و خوردن پرستو و هدهد مکروه است.
مسأله 2665 - اگر چیزی را که روح دارد از حیوان زنده جدا نمایند، مثلاً دنبه یا مقداری گوشت از گوسفند زنده ببرند، نجس و حرام می باشد.
مسأله 2666 - پانزده چیز از حیوان حلال گوشت حرام است؛ 1 - خون، 2 - فضله، 3 - نری، 4 - فرج، 5 - بچه دان، 6 - غدد که آن را دشول می گویند، 7 - تخم که آن را دنبلان می گویند، 8 - چیزی که در مغز کلّه است و به شکل نخود می باشد، 9 - مغز حرام که در میان تیره پشت است، 10 - پی که در دو طرف تیره پشت است، 11 - زهره دان،12 - سپرز (طحال)، 13 - بول دان (مثانه)، 14 - حدقه چشم 15 - چیزی که در میان سم است و به آن ذات الاشاجع می گویند.
مسأله 2667 - خوردن سرگین و بول حیوان و آب دماغ و چیزهای خبیث دیگر که طبیعت انسان از آن متنفّر است حرام می باشد ولی اگر پاک باشد و مقداری از آن به گونه ای با چیز حلال مخلوط شود که در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشکال ندارد.
مسأله 2668 - خوردن خاک حرام است ولی خوردن تربت حضرت سیّد الشهداء علیه السلام (که از اندازه نخود تجاوز نکند) برای شفا، و خوردن گل داغستان و گل ارمنی برای معالجه اشکال ندارد.
مسأله 2669 - فرو بردن آب بینی و خلط سینه که در دهن آمده، حرام نیست و نیز فرو بردن غذایی که موقع خلال کردن، از لای دندان بیرون می آید، اگر طبیعت انسان از آن متنفّر نباشد، اشکال ندارد.
مسأله 2670 - خوردن چیزی که برای انسان ضرر دارد، حرام است.
مسأله 2671 - خوردن گوشت اسب، قاطر و الاغ مکروه است، و اگر کسی با آنها وطی کند یعنی نزدیکی نماید، حرام می شوند و باید آنها را از شهر بیرون ببرند و در جای دیگر بفروشند.
مسأله 2672 - اگر با حیوان حلال گوشتی مانند گاو و گوسفند نزدیکی کنند، بول و سرگین آنها نجس می شود و آشامیدن شیر آنها هم حرام است و باید فوری حیوان را بکشند و بسوزانند و کسی که با آن حیوان وطی کرده، پول آن را به صاحبش بدهد.
مسأله 2673 - آشامیدن شراب حرام است و در بعضی از اخبار بزرگترین گناه شمرده شده است و اگر کسی آن را حلال بداند کافر است، از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام روایت شده است که فرمودند: شراب ریشه بدی ها و منشأ گناهان است و کسی که شراب می خورد، عقل خود را از دست می دهد و در آن موقع خدا را نمی شناسد و از هیچ گناهی باک ندارد و احترام هیچ کس را نگه نمی دارد و حقّ خویشان نزدیک را رعایت نمی کند و از زشتی های آشکار رو نمی گرداند و روح ایمان و خدا شناسی از بدن او بیرون می رود و روح ناقص خبیثی که از رحمت خدا دور است در او می ماند و خدا و فرشتگان و پیغمبران و مؤمنین او را لعنت می کنند و تا چهل روز نماز او قبول نمی شود و در روز قیامت روی او سیاه است و زبان از دهانش بیرون می آید و آب دهان او بسینه اش می ریزد و فریاد تشنگی او بلند است.
مسأله 2674 - نشستن سر سفره ای که در آن شراب می خورند، اگر انسان یکی از آنان حساب شود حرام و چیز خوردن از آن سفره نیز حرام است.
مسأله 2675 - بر هر مسلمان واجب است مسلمان دیگری را که نزدیک است از گرسنگی یا تشنگی بمیرد، نان و آب داده و او را از مرگ نجات دهد.
چیزهائی که در هنگام غذا خوردن مستحب است
مسأله 2676 - چند چیز در غذا خوردن مستحب است؛ اوّل: هر دو دست را پیش از غذا بشوید؛ دوم: بعد از غذا دست خود را بشوید و با دستمال خشک کند؛ سوم: میزبان پیش از همه شروع به غذا خوردن کند و بعد از همه دست بکشد و پیش از غذا اوّل میزبان دست خود را بشوید، بعد کسی که طرف راست او نشسته و همین طور تا برسد به کسی که طرف چپ او نشسته و بعد از غذا اوّل کسی که طرف چپ میزبان نشسته دست خود را بشوید و همین طور تا به طرف راست میزبان برسد؛ چهارم: در اوّل غذا بسم اللّه بگوید ولی اگر سر یک سفره چند جور غذا باشد، در وقت خوردن هرکدام از آنها بسم اللّه مستحب است؛ پنجم: با دست راست غذا بخورد؛ ششم: با سه انگشت یا بیشتر غذا بخورد و با دو انگشت نخورد؛ هفتم: اگر چند نفر سر یک سفره نشسته اند هر کسی از غذای جلوی خودش بخورد؛ هشتم: لقمه را کوچک بردارد؛ نهم: سر سفره زیاد بنشیند، و غذا خوردن را طول بدهد؛ دهم: غذا را خوب بجوَد؛ یازدهم: بعد از غذا خداوند را حمد کند؛ دوازدهم: انگشت ها را بلیسد؛ سیزدهم: بعد از غذا خلال نماید ولی با چوب انار و چوب ریحان و نی و برگ درخت خرما خلال نکند؛ چهاردهم: آنچه بیرون سفره می ریزد جمع کند و بخورد ولی اگر در بیابان غذا بخورد، مستحب است آنچه می ریزد، برای پرندگان و حیوانات بگذارد؛ پانزدهم: در اوّل شب غذا بخورد و در بین روز و در بین شب، غذا نخورد؛ شانزدهم: بعد از خوردن غذا به پشت بخوابد و پای راست را روی پای چپ بیندازد؛ هفدهم: در اوّل غذا و آخر آن نمک بخورد؛ هیجدهم: میوه را پیش از خوردن با آب بشوید.
چیزهائی که در غذا خوردن مکروه است
مسأله 2677 - چند چیز در غذا خوردن مکروه است؛ اوّل: در حال ایستاده غذا خوردن؛ دوم: پر خوردن، و در خبر است که خداوند عالم بیشتر از هر چیز از شکم پربدش می آید؛ سوم: نگاه کردن به صورت دیگران در هنگام غذا خوردن؛ چهارم: خوردن غذای گرم؛ پنجم: فوت کردن چیزهائی که می خورد یا می آشامد؛ ششم: بعد از گذاشتن نان در سفره، منتظر چیز دیگری شدن؛ هفتم: پاره کردن نان با کارد؛ هشتم: گذاشتن نان زیر ظرف غذا؛ نهم: پاک کردن گوشتی که به استخوان چسبیده به گونه ای که چیزی در آن نماند؛ دهم: پوست کندن میوه؛ یازدهم: دور انداختن میوه پیش از آن که کاملاً آن را بخورد.
مستحبّات آب آشامیدن
مسأله 2678 - در آشامیدن آب چند چیز مستحب است؛ اوّل: آب را به طور مکیدن بیاشامد؛ دوم: در روز ایستاده آب بخورد؛ سوم: پیش از آشامیدن آب بسم اللّه و بعد از آن الحمد للّه بگوید؛ چهارم: به سه نفس آب بیاشامد؛ پنجم: از روی میل آب بیاشامد؛ ششم: بعد از آشامیدن آب، حضرت اباعبداللّه علیه السلام واهل بیت ایشان را یاد کند و قاتلان آن حضرت را لعنت نماید.
مکروهات آب آشامیدن
مسأله 2679 - زیاد آشامیدن آب و آشامیدن آن بعد از غذای چرب و در شب به حال ایستاده مکروه است و نیز آشامیدن آب با دست چپ و هم چنین از جای شکسته کوزه و جایی که دسته آن است مکروه می باشد.