حضرت آیت الله حاج میرزا یدالله دوزدوزانی تبریزی
مرجع تقلید شیعه
اشاره
مسأله 2181 ) اجاره دهنده و کسی که چیزی را اجاره می کند، باید مکلّف و عاقل باشند و به اختیار خودشان اجاره را انجام دهند، نیز باید در مال خود حق تصرّف داشته باشند. پس سفیهی که مال خود را در کارهای بیهوده مصرف می کند، چون حق ندارد در مال خود تصرف نماید، اگر چیزی را اجاره کند، یا اجاره دهد، صحیح نیست.
مسأله 2182 ) انسان می تواند از طرف دیگری وکیل شود و مال او را اجاره دهد.
مسأله 2183) اگر ولیّ، یا قیّم بچه مال او را اجاره دهد، یا او را اجیر دیگری نماید، اشکال ندارد. اگر مدتی از زمان بالغ شدن او را جزء مدت اجاره قرار دهد، پس از آن که بچه بالغ شد، می تواند بقیه اجاره را به هم بزند، ولی هرگاه طوری بوده که اگر مقداری از زمان بالغ بودن بچه را جزء مدت اجاره نمی کرد، برخلاف مصلحت کودک بود، نمی تواند اجاره را به هم بزند.
مسأله 2184 ) بچه صغیری را که ولیّ ندارد، بدون اجازه مجتهد نمی شود اجیر کرد. کسی که به مجتهد دسترسی ندارد، می تواند از چند نفر مؤمن که عادل باشند، اجازه بگیرد و او را اجیر نماید.
مسأله 2185 ) اجاره دهنده و مستأجر لازم نیست صیغه عربی بخوانند، بلکه اگر مالک به کسی بگوید: ملک خود را به تو اجاره دادم و او بگوید: قبول کردم، اجاره صحیح است، نیز اگر حرفی نزنند و مالک به قصد این که ملک را اجاره دهد، آن را به مستأجر واگذار کند و او هم به قصد اجاره کردن بگیرد، اجاره صحیح می باشد.
مسأله 2186 ) اگر انسان بدون صیغه خواندن بخواهد برای انجام عملی اجیر شود، همین که مشغول عمل شد، اجاره صحیح است.
مسأله 2187 ) کسی که نمی تواند حرف بزند، اگر با اشاره بفهماند که ملک را اجاره داده، یا اجاره کرده، صحیح است.
مسأله 2188 ) اگر خانه یا دکان یا اتاقی را اجاره کند و صاحب ملک شرط کند که فقط خود او استفاده نماید، مستأجر نمی تواند آن را به دیگری اجاره دهد. اگر شرط نکند می تواند آن را به دیگری اجاره دهد. ولی اگر بخواهد به زیادتر از مقداری که اجاره کرده، آن را اجاره دهد، بنابراحتیاط واجب باید در آن، کاری مانند تعمیر و سفیدکاری انجام دهد یا به غیر جنسی که اجاره کرده، آن را اجاره دهد، مثلاً اگر با پول اجاره کرده، به گندم یا چیز دیگر اجاره دهد.
مسأله 2189 ) اگر اجیر شرط کند که فقط برای خود موجر کار کند، نمی شود او را به دیگری اجاره داد. اگر شرط نکند، چنانچه او را به همان عوضی که اجرت او قرار داده، اجاره دهد، بنابراحتیاط واجب باید زیادتر نگیرد. اگر به عوض دیگری اجاره دهد، می تواند زیادتر بگیرد.
مسأله 2190 ) اگر غیر خانه و دکان و اتاق و اجیر، چیزی دیگر مثلاً زمین را اجاره کند و مالک شرط نکند که فقط خودش از آن استفاده نماید، اگرچه بیش تر از مقداری که اجاره کرده آن را اجاره دهد، اشکال ندارد.
مسأله 2191 ) اگر خانه یا دکانی را مثلاً یکساله به صد تومان اجاره کند و از نصف آن خودش استفاده نماید، می تواند نصف دیگر آن را به صد تومان اجاره دهد ولی اگر بخواهد نصف آن را به زیادتر از مقداری که اجاره کرده مثلاً به صد و بیست تومان اجاره دهد، باید در آن، کاری مانند تعمیر انجام داده باشد.