حضرت آیت الله حاج میرزا یدالله دوزدوزانی تبریزی
مرجع تقلید شیعه
احکام خوردنی ها و آشامیدنی ها
اشاره
مسأله 2633 ) خوردن گوشت مرغ خانگی و کبوتر و اقسام گنجشک حلال است. بلبل و سار و چکاوک از قسم گنجشک است. شب پره و طاووس و جمیع انواع کلاغ و هر پرنده ای که مثل شاهین و عقاب و باز چنگال دارد، یا هنگام پرواز بال زدنش کم تر از صاف نگهداشتن بالش باشد، حرام است. همچنین هر مرغی که چینه دان و سنگدان و خارِ پشت پا ندارد مگر آن که معلوم باشد بال زدنش بیش تر از صاف نگهداشتن آن است که در این صورت حلال است. خوردن گوشت پرستو و هُدهُد مکروه است.
مسأله 2634 ) اگر چیزی را که روح دارد از حیوان زنده جدا نمایند، مثلاً دنبه یا مقداری گوشت از گوسفند زنده ببرند، نجس و حرام می باشد.
مسأله 2635 ) چهارده چیز از حیوانات حلال گوشت حرام است:
1- خون. 2- فضله. 3- نری. 4- فَرْج. 5- بچه دان. 6- غُدد که آن را دشول می گویند. 7- بیضه که آن را دنبلان می گویند. 8- چیزی که در مغز کله است و به شکل نخود می باشد. 9- مغز حرام که میان تیره پشت است.10- پی که در دو طرف تیره پشت است. 11- زهره دان. 12- سپرز(طحال). 13- بول دان(مثانه). 14- سیاهی چشم.
ولی ظاهر این است که در پرندگان به جز خون و فضله و زهره دان و سپرز(طحال) و بیضه، چیزهایی که ذکر شد، وجود ندارد.
مسأله 2636 ) خوردن سرگین و بول حیوان و آب دماغ و چیزهای کثیف دیگر که طبیعت انسان از آن متنفّر است، حرام می باشد، ولی اگر پاک باشد و مقداری از آن طوری با چیز حلال مخلوط شود که در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشکال ندارد، همچنین است خوردن بول شتر و گوسفند برای معالجه.
مسأله 2637 ) خوردن خاک حرام است ولی خوردن کمی از تربت حضرت سیدالشهداء(ع) برای شفا، و خوردن گِل داغستان و گِل ارمنی برای معالجه اشکال ندارد. بهتر است تربت را در مقداری آب حلّ نمایند، سپس آب را بیاشامند.
مسأله 2638 ) فرو بردن آب بینی و خلط سینه که در دهن آمده، حرام نیست، نیز فرو بردن غذایی که موقع خلال کردن از لای دندان بیرون می آید اشکال ندارد.
مسأله 2639 ) خوردن چیزی که برای انسان ضرر دارد به طوری که بعضی از قُوا را از کار بیندازد و یا موجب ضعف کلی شود، حرام است.
مسأله 2640 ) خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ مکروه است. اگر کسی با آن ها وطی یعنی نزدیکی نماید، حرام می شود و باید آن ها را از شهر بیرون ببرند و در جای دیگر بفروشند.
مسأله 2641 ) اگر با حیوان حلال گوشتی مانند گاو و گوسفند نزدیکی کنند، بنابراحتیاط بول و سرگین آن ها نجس می شود و آشامیدن شیر آن ها هم حرام است. باید فوری حیوان را بکشند و بسوزانند و کسی که با آن وطی کرده، پول آن را به صاحبش بدهد.
مسأله 2642 ) آشامیدن شراب حرام است و در بعضی از احادیث بزرگ ترین گناه شمرده شده است. اگر کسی آن را حلال بداند، کافر است. امام جعفر صادق(ع) فرمود: شراب ریشه بدی ها و منشاء گناهان است و کسی که شراب می خورد، عقل خود را از دست می دهد و در آن موقع خدا را نمی شناسد و از هیچ گناهی باک ندارد، نیز احترام هیچ کس را نگه نمی دارد و حق خویشان نزدیک را رعایت نمی کند و از زشتی ها رو نمی گرداند، هم چنین روح ایمان و خداشناسی از بدن او بیرون می رود و روح ناقص خبیثی که از رحمت خدا دور است در او می ماند. خدا و فرشتگان و پیغمبران و مؤمنان او را لعنت می کنند و تا چهل روز نماز او قبول نمی شود و روز قیامت روی او سیاه است و زبان از دهانش بیرون می آید و آب دهان او بر سینه اش می ریزد و فریاد تشنگی او بلند است.
مسأله 2643 ) نشستن سر سفره ای که در آن شراب می خورند، اگر انسان یکی از آنان حساب شود، حرام و چیز خوردن از آن سفره نیز حرام است.
مسأله 2644 ) گوشت هایی که از بلاد کفار می آورند و تزکیه آنها شرعاً ثابت نشده، نجس و خوردن آن حرام است. خرید و فروش آن ها نیز جایز نیست. نوشته و گفته اشخاص غیر موثّق و مجهول الحال شرعاً اعتبار ندارد.
چیزهایی که موقع غذا خوردن مستحب است
مسأله 2645 ) چند چیز در غذا خوردن مستحب است:
اوّل- هر دو دست را پیش از غذا خوردن بشوید.
دوم– پس از غذا خوردن دست خود را بشوید و با دستمال خشک کند.
سوم- میزبان پیش از همه شروع به غذا خوردن کند و پس از همه دست بکشد و پیش از غذا اوّل میزبان دست خود را بشوید، سپس کسی که طرف راست او نشسته و همین طور تا برسد به کسی که طرف چپ او نشسته، و بعد از غذا اوّل کسی که طرف چپ میزبان نشسته، دست خود را بشوید و همین طور تا به طرف راست میزبان برسد.
چهارم- در آغاز غذا خوردن «بسم الله» بگوید ولی اگر سر یک سفره چند جور غذا باشد، در وقت خوردن هرکدام گفتن «بسم الله» مستحب است.
پنجم- با دست راست غذا بخورد.
ششم- با سه انگشت یا بیش تر غذا بخورد و با دو انگشت نخورد.
هفتم- اگر چند نفر سر یک سفره نشسته اند، هر کسی از غذای جلوی خودش بخورد.
هشتم- لقمه را کوچک بردارد.
نهم- سر سفره زیاد بنشیند و غذا خوردن را طول بدهد.
دهم- غذا را خوب بجود.
یازدهم- پس از غذا خدا را ستایش کند.
دوازدهم– انگشت ها را بلیسد.
سیزدهم- پس از غذا خلال نماید ولی با چوب انار و چوب ریحان و نی و برگ درخت خرما خلال نکند.
چهاردهم- آنچه بیرون سفره می ریزد، جمع کند و بخورد ولی اگر در بیابان غذا می خورد مستحب است آنچه می ریزد، برای پرندگان و حیوانات بگذارد.
پانزدهم- در اوّل روز و اوّل شب غذا بخورد و در بین روز و در بین شب غذا نخورد.
شانزدهم- پس از خوردن غذا به پشت بخوابد و پای راست را روی پای چپ بیندازد.
هفدهم- در آغاز غذا خوردن و آخر آن نمک بچشد.
هیجدهم- میوه را پیش از خوردن با آب بشوید.
چیزهایی که هنگام غذا خوردن مکروه است
مسأله 2646 ) چند چیز هنگام غذا خوردن مکروه است:
اوّل- در حال سیری غذا خوردن.
دوم- پرخوردن و در حدیث است که خدا بیش تر از هر چیز از شکم پر بدش می آید.
سوم- نگاه کردن به صورت دیگران موقع غذا خوردن.
چهارم- خوردن غذای داغ.
پنجم- فوت کردن چیزی که می خورد یا می آشامد.
ششم- پس از گذاشتن نان در سفره، منتظر چیز دیگر شدن.
هفتم- پاره کردن نان با کارد.
هشتم- گذاشتن نان زیر ظرف غذا.
نهم- پاک کردن گوشتی که به استخوان چسبیده به طوری که چیزی بر آن نماند.
دهم- پوست کندن میوه.
یازدهم- دور انداختن میوه پیش از آن که کاملاً آن را بخورد.
مستحبات آشامیدن آب
مسأله 2647 ) در آشامیدن آب چند چیز مستحب است:
اوّل- آب را به طور مکیدن بیاشامد.
دوم- در روز ایستاده آب بخورد.
سوم- پیش از آشامیدن آب «بسم الله» و پس از آن «الحمدلله» بگوید.
چهارم- به سه نفس آب بیاشامد.
پنجم- از روی میل آب بیاشامد.
ششم- پس از آشامیدن آب حضرت اباعبدالله(ع) و اهل بیت ایشان را یاد کند و قاتلان حضرت را لعنت نماید.
مکروهات آشامیدنِ آب
مسأله 2648 ) زیاد آشامیدن آب و آشامیدن آن پس از غذای چرب و در شب به حال ایستاده مکروه است، نیز آشامیدن آب با دست چپ و همچنین از جای شکسته کوزه و جایی که دسته آن است.