آیت الله حاج شیخ محمد رحمتی
مرجع تقلید شیعه
احکام اعتکاف
مسأله1787_ کسی که اعتکاف می کند باید از چندین کار اجتناب کند: 1_ جماع و احتیاط واجب ترک لمس و بوسیدن به شهوت است. و در این حکم فرقی بین زن و مرد و شب و روز نیست. 2_ استمناء، بنا بر احتیاط واجب. 3_ بوئیدن بوی خوش و ریحان با لذت بردن، ولی اگر بو را حس نمی کند اشکالی ندارد. 4_ خرید و فروش، بلکه مطلق تجارت بنا بر احتیاط واجب. اما اشتغال به کار مباح دنیوی مانند خیاطی و پارچه بافتن مانعی ندارد. گرچه احتیاط استحبابی اجتناب از آنهاست. و چنانچه مضطرّ به خرید و فروش شود که مورد حاجت وی باشد و با وکیل کردن دیگری ممکن نیست. و بدون خرید و فروش نیز نقل و انتقال نمی شود. خرید و فروش مورد اضطرار اعتکاف را باطل می کند یا نه؟ خالی از شبهه نیست. 5_ مجادله و گفتگو و بحث در کار دینی یا دنیوی به منظور اثبات برتری و فضل بر دیگری، و به منظور اثبات حق و برگرداندن طرف بحث از خطا و اشتباه از افضل عبادات است و ملاک قصد معتکف است.
مسأله1788_ احتیاط استحبابی اجتناب معتکف از آنچه بر محرم حرام می باشد. گرچه اقوی خلاف آن است، خصوصاً در پوشیدن لباس دوخته و بر طرف کردن مو از بدن و خوردن شکار صحرایی و عقد تزویج، که همه اینها جائز و بی اشکال است.
مسأله1789_ ارتکاب هر یک از آنچه بر معتکف ممنوع است و باید ترک کند، شب باشد یا روز، اعتکاف را باطل می کند. لکن در حرام بودن آنها اگر اعتکاف واجب معیّن (ولو به لحاظ گذشت دو روز از آن) نباشد، اشکال است. و احتیاط واجب ترک است.
مسأله1790_ اگر مرتکب یکی از امور ذکر شده در مسألهی 1787 سهواً و از روی فراموشی شد آیا اعتکاف باطل می شود؟ محل اشکال است.
مسأله1791_ هر گاه اعتکاف را به سبب انجام دادن یکی از این چیزها باطل کرده، و واجب معیّن بوده، قضاء آن اعتکاف بنا بر احتیاط واجب لازم است. و اگر واجب غیر معین بوده، اعتکاف را دوباره می آورد. و هم چنین از سر گرفتن اعتکاف واجب است. اگر اعتکاف مستحب را با گذشت دو روز باطل ساخته، و چنانچه پیش از گذشتن دو روز بوده چیزی بر وی نیست. و در موردی که قضاء اعتکاف واجب است، لازم نیست آن را فوراً بیاورد.
مسأله1792_ خرید و فروش که در حال اعتکاف جائز نیست و موجب باطل شدن آن می شود. باطل نیست و نقل و انتقال بر آن مترتب می شود.
مسأله1793_ اگر اعتکاف را به سبب جماع (ولو در شب) باطل کرد، کفاره واجب می شود و چنانچه اعتکاف را به سبب کار دیگری باطل کرد اقوی عدم وجوب کفاره است، ولی مستحب می باشد.
مسأله1794_ کفاره اعتکاف همانند کفاره افطار روزه ماه مبارک رمضان است، گرچه احتیاط مستحب است که مانند کفاره ظهار (ترتیبی) باشد. و اگر اعتکاف در ماه مبارک رمضان بود و در روز به جماع کردن آن را باطل نمود، دو کفاره واجب می شود: 1_ کفاره باطل کردن اعتکاف. 2_ کفاره افطار روزه ماه مبارک رمضان. و جماع کردن در روزه قضاء ماه مبارک بعد از ظهر برای معتکف، علاوه بر بطلان اعتکاف نیز 2 کفاره دارد: 1_ کفاره باطل کردن اعتکاف. 2_ کفاره افطار روزه قضاء ماه مبارک. و در باطل کردن اعتکاف نذری که معین بوده (در ماه مبارک، یا در قضاء آن) کفارهی سومی نیز به سبب مخالفت نذر واجب می شود. و اگر زن وی روزه ماه مبارک رمضان داشته باشد و با او به اکراه جماع نموده، روزه نذر هم بوده، کفاره چهارم واجب می گردد.