آیت الله حاج شیخ محمد رحمتی
مرجع تقلید شیعه
در چه چیزهایی شفعه ثابت است
مسأله2191_ شفعه در فروش اموال غیر منقول که قابل تقسیم باشند محقق است. مانند زمین ها، خانه ها، باغ ها و بنا بر اقوی در منقولات مانند لباس، آلات و ادوات و حیوان نیز شفعه می آید. و هم چنین چیزهایی که قابل قسمت نباشد. به جزء کشتی، نهر، راه رفت و آمد، حمام، آسیا که در اینها شفعه نمی باشد.
مسأله2192_ شفعه در مورد دو خانه مستقل که هر کدام مالک خاصی دارد و در راه با هم شریکند چنانچه یکی از دو خانه با سهم مشاع راه فروش رفت، برای صاحب خانه دیگری ثابت است و فرقی ندارد که این دو خانه پیش از این یک خانه بوده و تقسیم شده یا نه. و هم چنین اگر تنها راه بدون خانه فروخته شد.
مسأله2193_ حکم مسألهی بالا در بیش از دو خانه نیز با شرط شرکت در راه در فرض فروش یکی از آنها با سهم مشاع راه، برای بقیه صاحبان خانه ها ثابت است. ولی اگر بدون انضمام سهم راه، یکی از خانه را مالکش فروخت برای صاحب خانه یا صاحبان بقیه خانه حق شفعه نمی باشد. و هم چنین در غیر خانه از املاک دیگری که مفروز و جدا بوده و در راه شریک باشند ثابت نیست. و نیز چنانچه دو خانه در مثل چاه، جوی، نهر آب با هم مشترکند، و صاحب یکی از خانه ها خانه خود را با سهم مشترک یکی از اینها فروخت در ثبوت شفعه برای صاحب خانه دیگر اشکال، بلکه منع است.
مسأله2194_ شفعه در غیر مسکن و زمین مخصوص به انتقال به سبب فروش است. پس اگر سهم شریک به سبب هبه (بخشش، صلح و مانند اینها) به دیگری منتقل شود برای شریک حق شفعه نیست. اما در مورد مسکن و زمین اختصاص شفعه به مورد فروش اشکال دارد.