آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام قبله
مسأله 784 : خانه کعبه که در مکه معظمه می باشد و جای خانه از اعماق تا عنان آسمان قبله است و باید روبروی آن نماز خواند؛ ولی کسی که دور است اگر طوری بایستد که بگویند رو به قبله
نماز می خواند کافیست و همچنین است کارهای دیگری که مانند سر بریدن حیوانات، باید رو به قبله انجام بگیرد.
مسأله 785 : کسی که نماز واجب را ایستاده می خواند؛ باید صورت، سینه، شکم و جلوی پاهای او رو به قبله باشد.
همین که گفته شود پاها رو به قبله است کفایت می کند؛ روبروی حقیقی انگشتان لازم نیست گرچه بهتر است.
مسأله 786 : کسی که باید نشسته نماز بخواند؛ اگر نمی تواند به طور معمول بنشیند و در موقع نشستن کف پاها را به زمین می گذارد؛ باید به نحوی باشد که گفته شود رو به قبله نماز می خواند. اگر صورت و سینه و شکم در حال نماز رو به قبله باشد؛ رو به قبله است؛ لازم نیست ساق پاها رو به قبله باشد.
مسأله 787 : کسی که نمی تواند نشسته نماز بخواند باید در حال نماز به پهلوی راست طوری بخوابد که جلوی روی بدن او رو به قبله باشد و اگر ممکن نیست باید به پهلوی چپ طوری بخوابد که جلوی بدن او رو به قبله باشد و اگر این را هم نتواند؛ باید به پشت بخوابد به طوری که کف پاهای او رو به قبله باشد.
مسأله 788 : نماز احتیاط و سجده و تشهد فراموش شده را باید رو به قبله به جا آورد و بنا بر احتیاط واجب دو سجده سهو را هم رو به قبله به جا آورد.
مسأله 789 : نماز مستحبی را می شود در حال راه رفتن و سواری خواند و اگر انسان در این دو حال نماز مستحبی بخواند لازم نیست رو به قبله باشد ولی افضل آن است که در حال گفتن تکبیرة الاحرام رو به قبله باشد.
مسأله 790 : کسی که می خواهد نماز بخواند باید برای پیدا کردن قبله کوشش کند تا یقین، یا اطمینان پیدا کند که قبله کدام طرف است و به گفته دو شاهد عادل می تواند عمل کند در صورتی که شهادت، حسّی باشد و می توان به گفته کسی که از قواعد علمی قبله را بشناسد؛ در صورتی که مورد اطمینان باشد؛ عمل کند و اگر نتواند یقین، یا اطمینان پیدا کند و یا دو شاهد عادل و گفته اهل خبره نباشد؛ می تواند به گمانی که از محراب مسجد مسلمانان، یا قبرهای آنان، یا از راه های دیگر پیدا می شود؛ عمل نماید. حتی اگر از گفته فاسق یا کافری که به واسطه قواعد علمی قبله را می شناسد گمان به قبله پیدا کند؛ کافی است.
مسأله 791 : کسی که گمان به قبله دارد؛ اگر بتواند گمان قویتری پیدا کند؛ نمی تواند به گمان خود عمل نماید؛ مثلاً اگر مهمان از گفته صاحب خانه گمان به قبله پیدا کند؛ ولی بتواند از راه دیگری گمان قویتری پیدا کند؛ نباید به حرف او اکتفا کند.
مسأله 792 : اگر برای پیدا کردن قبله وسیله ای ندارد؛ یا اینکه کوشش کرده و گمانش به طرفی نمی رود؛ چنانچه وقت نماز وسعت دارد؛ باید چهار نماز به چهار طرف بخواند و بنا بر احتیاط واجب چهار نماز را در چهار سمت مقابل به یکدیگر بخواند و اگر به اندازه چهار نماز وقت ندارد؛ باید بنا بر احتیاط واجب به اندازه ای که وقت دارد نماز بخواند؛ مثلاً اگر به اندازه یک نماز وقت دارد باید یک نماز به هر طرفی که می خواهد بخواند؛ در این صورت اگر بعد از وقت یقین کند نمازی که خوانده به طرف قبله نبوده؛ احتیاطاً نماز را قضا کند و باید نمازها را طوری بخواند که یقین کند یکی از آنها رو به قبله بوده؛ یا اگر قبله کج بوده به طرف دست راست و دست چپ قبله نرسیده است.
مسأله 793 : اگر یقین، یا گمان کند که قبله در یکی از دو طرف است؛ باید به هر دو طرف نماز بخواند؛ ولی احتیاط واجب آن است که در صورت گمان به چهار طرف نماز بخواند.
مسأله 794 : کسی که باید به چند طرف نماز بخواند؛ اگر بخواهد دو نماز بخواند که مثل نماز ظهر و عصر، باید یکی بعد از دیگری خوانده شود؛ واجب نیست که نماز اول را به هر چند طرف که واجب است بخواند بعد نماز دوم را شروع کند؛ می تواند دو نماز را پشت سرهم به یک طرف بخواند؛ سپس به طرف دیگر شروع کند.
مسأله 795 : کسی که یقین به قبله ندارد؛ اگر بخواهد غیر از نماز کاری کند که باید رو به قبله انجام داد؛ مثلاً بخواهد سر حیوانی را ببرد؛ در صورتی که ضرورت به کشتن آن حیوان باشد؛ گرچه از جهت خوف مردن حیوان باشد؛ می تواند به گمان خود عمل نماید و گرنه باید سر بریدن حیوان را تأخیر اندازد تا جهت قبله روشن شود و همچنین است اگر گمان ممکن نیست. اگر ضرورت به کشتن آن حیوان باشد به هر طرفی که انجام دهد صحیح است و الا باید سر بریدن حیوان را تأخیر اندازد تا جهت قبله روشن شود.