آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
ارث زن و شوهر
مسأله 2821 : هرگاه زن دائم بمیرد و اولاد نداشته باشد؛ نصف تمام مال را چه منقول باشد یا غیرمنقول شوهر و بقیه را ورثه دیگر می برند و هرگاه از آن شوهر یا از شوهر دیگر اولاد داشته باشد یک چهارم تمام مال را شوهر و بقیه را ورثه دیگر می برند.
مسأله 2822 : هرگاه مردی بمیرد و فرزند نداشته باشد؛ یک چهارم مال را همسر دائمی او می برد و بقیه را ورثه دیگر می برند و هرگاه از آن زن یا زن دیگر فرزند داشته باشد یک هشتم مال را زن و بقیه را ورثه دیگر می برند.
مسأله 2823 : زن از تمام اموال منقول شوهرش ارث می برد ولی از زمینِ خانه و باغ و زمین زراعتی ارث نمی برد؛ نه از خود زمین و نه از قیمت آن، ولی احتیاط آن است که در زمین غیر خانه با ورثه صلح کند و نیز از هوایی خانه و درخت و زراعت و ساختمانی که در زمین باغ بنا شده ارث نمی برد ولی از قیمت آنها ارث می برد. احتیاط آن است که در اینها هم با ورثه صلح کند.
مسأله 2824 : هرگاه زن بخواهد در چیزهایی که از آنها ارث نمی برد مانند زمین خانه تصرف کند باید از ورثه اجازه بگیرد و جایز نیست که ورثه تا سهم زن را نداده اند در چیزهایی که زن از قیمت آنها ارث می برد مانند بنا و درخت بدون اجازه او تصرف کنند.
مسأله 2825 : هرگاه بخواهند بنا و درخت و مانند آن را قیمت نمایند همان طور که نزد کارشناسان متعارف است آنها را بدون در نظر گرفتن خصوصیت زمینی که در آن هستند حساب کنند چه اندازه قیمت دارد؛ سپس سهم زن را از قیمت آن بدهند.
مسأله 2826 : مَجرای آب قنات و مانند آن حکم زمین را دارد و سنگ و آجر و چیزهایی که در آن به کار رفته در حکم ساختمان است.
مسأله 2827 : هرگاه میت بیش از یک زن دائم داشته باشد چنانچه فرزند نداشته باشد چهار یک مال و اگر فرزند داشته باشد هشت یک مال به شرحی که گفته شد به طور تساوی بین آنان قسمت می شود اگر چه شوهر با هیچیک از آنان، یا بعضی از آنان نزدیکی نکرده باشد.
ولی اگر در مرضی که به آن مرض از دنیا رفته زنی را عقد کرده و با او نزدیکی نکرده باشد آن زن از او ارث نمی برد و حق مهر هم ندارد و اگر با او نزدیکی کرده باشد زن از او ارث می برد و مهر هم دارد.
مسأله 2828 : هرگاه زن در حال مرض شوهر کند و به همان مرض بمیرد شوهرش از او ارث می برد هر چند با او نزدیکی نکرده باشد.
مسأله 2829 : هرگاه زن را به ترتیبی که در احکام طلاق گفته شد طلاق رجعی بدهند و در بین عده بمیرد شوهر از او ارث می برد و نیز اگر شوهر در بین عده زن بمیرد زن از او ارث می برد. ولی چنانچه بعد از تمام شدن عده طلاق رجعی، یا در عده طلاق بائن یکی از آنان بمیرد دیگری از او ارث نمی برد.
مسأله 2830 : هرگاه شوهر در حال بیماری، زنش را طلاق دهد و پیش از گذشتن دوازده ماه قمری بمیرد زن با سه شرط از او ارث می برد:
اول:
زن در آن مدت بعد از طلاق و گذشتن عده شوهر نکرده باشد.
دوم:
طلاق به درخواست و رضای زن انجام نگرفته باشد وگرنه ارث نمی برد؛ خواه چیزی به شوهر داده باشد که او را طلاق دهد یا نه.
سوم:
شوهر در آن بیماری که زن را طلاق داده بمیرد؛ پس اگر از بیماری خوب شود و به جهت دیگر بمیرد زن از او ارث نمی برد.
مسأله 2831 : لباس و زینت آلات و مانند آنها که مرد برای همسرش می گیرد ظاهر آن است که مال اوست مگر این که ثابت شود که قصد تملیک نکرده و جنبه عاریتی داشته در این صورت جزء مال شوهر است گرچه آنها را استعمال کرده باشد.