آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
شرایط کسانی که مستحق زکاتند
مسأله 1950 : کسی که زکات می گیرد باید شیعه دوازده امامی باشد؛ ولی از سهم مؤلفة قلوبهم یا سبیل الله اگر مصلحت دینی اقتضا کند؛ می توان بهغیر شیعه دوازده امامی زکات داد. اگر از راه شرعی دوازده امامی بودن کسی ثابت شود و زکات تلف شود بعد معلوم شود دوازده امامی نبوده؛ لازم نیست دوباره زکات بدهد.
مسأله 1951 : اگر طفل یا دیوانه ای از شیعه دوازده امامی فقیر باشد؛ انسان می تواند به ولی او زکات بدهد به قصد اینکه آنچه را می داده ملک طفل یادیوانه باشد؛ در صورتی که ولی به همین قصد بگیرد و می توان به ولی بدهد که صرف در طفل و دیوانه شود.
مسأله 1952 : اگر به ولی طفل یا دیوانه دسترسی ندارد؛ می تواند خودش یا به وسیله یک نفر امین، زکات را به مصرف طفل یا دیوانه برساند و احتیاطاً با اجازه حاکم شرع باشد و باید موقعی که زکات به مصرف آنان می رسد نیت زکات کند.
مسأله 1953 : به فقیری که گدایی می کند؛ در صورتی که گدایی را کسبه خود قرار نداده باشد؛ می شود زکات داد. ولی به کسی که زکات را در معصیت مصرف می کند؛ نمی شود زکات داد.
مسأله 1954 : به کسی که معصیت کبیره را آشکارا به جا می آورد؛ یا نماز نمی خواند؛ یا شراب می خورد؛ گرچه آشکارا نباشد؛ احتیاط آن است که زکات ندهند؛ بلکه اگر نداند که دادن زکات به او سبب می شود که گناه را ترک کند؛ نباید بدهد.
مسأله 1955 : به کسی که بدهکار است و نمی تواند بدهی خود را بدهد؛ اگر چه مخارج او بر انسان واجب می باشد؛ می شود زکات داد. ولی اگر زن برای مخارج خودش که بر شوهر واجب است قرض کرده باشد؛ شوهر نمی تواند بدهی او را از زکات خودش بدهد. احتیاط واجب آن است که از زکات خودش بدهی مربوط به مخارج کسی که خرجش بر او واجب است را ندهد.
مسأله 1956 : انسان نمی تواند مخارج کسانی را که مثل اولاد خرجشان بر او واجب است از زکات بدهد؛ ولی اگر مخارج آنان را ندهد دیگرانمی توانند به آنان زکات بدهند.
مسأله 1957 : اگر انسان زکات به پسر فقیرش بدهد که خرج زن، نوکر و کلفت خود نماید؛ مانع ندارد. ولی اگر زن گرفتن برای پسر لازم و داشتن نوکر و کلفت برایش حتمی باشد؛ مشکل است از زکات تأمین مخارج آنان بشود؛ احتیاط آن است که باید پدر از مال خود مخارج آنان را تأمین کند.
مسأله 1958 : اگر پسر به کتاب های علمی دینی احتیاج داشته باشد؛ پدر می تواند برای خریدن آنها به او زکات بدهد.
مسأله 1959 : در صورتی که زن گرفتن برای پسر فقیر لازم نباشد؛ پدر می تواند به او زکات بدهد که برای خود زن بگیرد و نیز در صورتی که زن گرفتن برای پدر فقیر لازم نباشد؛ پسر می تواند به او زکات دهد که برای خود زن بگیرد.
ولی در صورتی که زن گرفتن برای پدر یا پسر لازم باشد؛ احتیاط لازم آن است که مخارج زن گرفتن را از مال خود تأمین کنند نه از زکات.
مسأله 1960 : به زنی که شوهرش مخارج او را می دهد؛ یا خرجی نمی دهد ولی زن می تواند او را به دادن خرجی وادار کند؛ نمی شود زکات داد. ولی اگر نتواند او را وادار به دادن خرجی کند؛ می توان به او زکات داد.
مسأله 1961 : زنی که صیغه شده اگر فقیر باشد؛ شوهرش و دیگران می توانند به او زکات بدهند. ولی اگر شوهرش در ضمن عقد شرط کند که مخارج او را بدهد؛ یا به جهت دیگری دادن مخارجش بر او واجب باشد؛ در صورتی که خرجش را بدهد؛ یا زن بتواند او را وادار به دادن خرجی کند؛ نمی شود به آن زن زکات داد. ولی اگر خرجیش را نداد و زن نتوانست او را وادار به دادن خرجی کند؛ می توان به او زکات داد.
مسأله 1962 : زن می تواند به شوهر فقیر خود زکات بدهد؛ اگر چه شوهر زکات را صرف مخارج خود آن زن نماید.
مسأله 1963 : سید فقیر نمی تواند از غیرسید زکات بگیرد؛ ولی اگر خمس و سایر وجوهات کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد؛ می تواند به مقدار حوایج ضروریه روزانه خود از غیرسید زکات بگیرد.
در خبر است چنانچه اگر چیزی نباشد؛ می توان به مقدار ضرورت از میته مصرف نمود؛ همین طور اگر سید چیزی نداشت می تواند از زکات به مقدار ضرورت مصرف کند.
مسأله 1964 : کسی که معلوم نیست سید است یا نه، می شود به او زکات داد؛ در صورتی که او بداند زکات غیرسید است و بگیرد.