آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
شرط اول:
اشاره
کسی که به نحوی می خواهد امر به معروف یا نهی از منکر کند باید بداند چیزی را که طرف بجا نمی آورد واجب است و باید به جا آورد و چیزی را که به جا می آورد حرام است و نباید انجام دهد. پس کسی که واجب بودن یا حرام بودن چیزی را نمی داند واجب نیست؛ بلکه چه بسا اعتراض جایز نباشد.
مسأله 2844 : هرگاه مسأله ای محل خلاف باشد و احتمال داده شود که طرف از روی اجتهاد یا تقلید عملی را انجام می دهد یا ترک می کند واجب نیست امر و نهی کند بلکه چنانچه در مسأله گذشته گفته شد اعتراض جایز نباشد.
مسأله 2845 : هرگاه مسأله گرچه اختلافی نباشد ولی احتمال داده شود که انجام دادن یا ترک طرف برای اینست که مسأله را نمی داند در این صورت احتیاط آن است که ابتدا حکم مسأله را بیان کند هرگاه معلوم شود که با علم و آگاهی بوده امر و نهی کند.
مسأله 2846 : هرگاه کسی حکم مسأله را می داند ولی از روی اشتباه و غفلت، یا از روی فراموشی کاری را انجام می دهد لازم نیست به او بگوید؛ مثلاً کسی که می داند در حال ادرار کردن نباید رو به قبله یا پشت به قبله باشد ولی اشتباهاً به طرف قبله ادرار کند؛ لازم نیست به او تذکر داد. ولی هرگاه موضوعی را که از روی نادانی انجام می دهد اهمیت بسزایی دارد و می دانیم که شرع مقدس به هیچ وجه راضی به انجام یا ترک آن نیست؛ مثل این که طرف می داند شراب خوردن حرام است ولی اشتباهاً به خیال این که آب است می خواهد بخورد؛ یا این که انسانی را که مورد احترام است طرف به خیال این که باید او را کشت می خواهد او را بکشد؛ در این موارد لازم است به او اعلام کند.
مسأله 2847 : هرگاه بدانیم طرف کاری را که انجام می دهد یا ترک می کند خلاف احتیاط است؛ احتیاط آن است؛ بلکه بعید نیست امر و نهی لازم باشد.