آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
شرایط استفاده ای که مال را برای آن اجاره می دهند
مسأله 2200 : استفاده ای که مال را برای آن اجاره می دهند پنج شرط دارد:
اول:
حلال باشد؛ بنا بر این اجاره دادن دکان برای شراب فروشی یا نگهداری شراب و کرایه دادن حیوان و اتومبیل برای حمل و نقل شراب باطل است.
دوم:
پول دادن برای آن استفاده در نظر مردم بیهوده نباشد.
سوم:
آن عمل در شریعت مقدسه به طور رایگان واجب نشده باشد؛ پس اجیر شدن برای یاد دادن مسائل واجبات و محرماتی که محل ابتلاء است؛ مخصوصاً احکام واجب نمازهای شبانه روزی باطل است.
چهارم:
هرگاه چیزی را که اجاره می دهند چند فایده داشته باشد استفاده ای که مستأجر باید از آن بکند معین نمایند. مثلاً اگر حیوانی را که سواری می دهد و بار می برد اجاره دهند؛ باید در موقع اجاره معین کنند که فقط سواری یا باربری آن مال مستأجر است یا همه استفاده های آن.
پنجم:
مدت استفاده را معین نمایند و اگر مدت معلوم نباشد ولی عمل را معین کنند؛ مثلاً با خیاط قرار بگذارند که لباس معینی را به طور مخصوص بدوزد کافیست مگر این که تعیین نکردن مدت قرینه باشد که باید در دوخت آن تعجیل کند در این صورت تعجیل در دوخت لازم است.
مسأله 2201 : هرگاه ابتدای مدت اجاره را معین نکنند ابتدای آن بعد از خواندن صیغه اجاره است.
مسأله 2202 : هرگاه خانه را مثلاً یک ساله اجاره دهند و ابتدای آن را یک ماه پس از خواندن صیغه قرار دهند صحیح است گرچه موقعی که صیغه می خوانند خانه در اجاره دیگری باشد.
مسأله 2203 : هرگاه مدت اجاره را معلوم نکند و بگوید هر وقت در خانه نشستی اجاره آن ماهی هزار تومان است اجاره صحیح نیست ولی در صورتی که منظورش از کلمه اجاره جعاله باشد اشکال ندارد. معنی جعاله در مسأله (2231) بیان شده است.
مسأله 2204 : هرگاه به مستأجر بگوید خانه را ماهی هزار تومان به تو اجاره دادم؛ یا بگوید خانه را یک ماهه هزار تومان اجاره دادم و بعد از آن هم هرقدر بنشینی اجاره آن ماهی هزار تومان است؛ در صورتی که ابتدای مدت اجاره را معین کند یا ابتدای آن معلوم باشد؛ اجاره ماه اول صحیح است؛ ولی اگر بگوید هر ماهی هزار تومان و اول و آخر آن را معین نکند؛ اجاره حتی برای ماه اول هم صحیح نیست.
مسأله 2205 : خانه ای را که غریب و زوّار در آن منزل می کنند و معلوم نیست چقدر در آن می مانند؛ اگر قرار بگذارند که مثلاً شبی صد تومان بدهند و صاحب خانه راضی شود؛ چون صرفاً مقصود استفاده است نه اجاره، استفاده از آن خانه اشکال ندارد. ولی به جهت این که مدت را معلوم نکرده اند اجاره صحیح نیست و صاحب خانه بعد از شب اول هر وقت بخواهد می تواند آنان را بیرون کند.