آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
راه ثابت شدن اول ماه
مسأله 1739 : اول ماه به پنج چیز ثابت می شود:
اول:
آنکه خود انسان ماه را ببیند.
دوم:
آنکه عده ای که از گفته آنان یقین، یا اطمینان پیدا می شود؛ بگویند:
ماه را دیده ایم.
سوم:
آنکه دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده ایم؛ در صورتی که به نحوی باشد که مورد قبول باشد.
مثلا اگر در هوا علتی باشد.
ولی اگر هوا صاف و بی گرد و خاک باشد بعید است در شهری غیر از این دو نفر نبینند؛ در این صورت اول ماه به گفته آنان ثابت نمی شود و همچنین شرط است که شهادتشان بر خلاف واقع نباشد؛ مثل اینکه هر دو، یا یکی از آن دو، بگویند که دایره ماه داخل به طرف افق بوده. ولی اگر اختلاف در شهادتشان در تشخیص بعضی خصوصیات ماه باشد؛ شهادتشان مقبول است؛ مثل اینکه یکی بگوید ماه بلند بود
و دیگری بگوید بلند نبوده است.
چهارم:
آنکه سی روز از اول ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن اول ماه رمضان ثابت می شود و سی روز از اول ماه رمضان بگذرد که به واسطه آن اول ماه شوال ثابت می شود.
پنجم:
آنکه حاکم شرع یعنی مجتهد جامع الشرایط حکم کند که اول ماه است.
مسأله 1740 : اگر حاکم شرع حکم کند که اول ماه است؛ کسی هم که تقلید او را نمی کند باید به حکم او عمل نماید. ولی کسی که می داند حاکم اشتباه کرده نمی تواند به حکم او عمل نماید.
مسأله 1741 : اول ماه با پیشگویی منجمین ثابت نمی شود. ولی اگر انسان از گفته آنان یقین، یا اطمینان پیدا کند؛ باید به آن عمل کند.
مسأله 1742 : بلند بودن ماه، یا دیر غروب کردن آن، دلیل نمی شود که شب پیش، شب اول ماه بوده است.
مسأله 1743 : اگر ماه رمضان برای کسی ثابت نشود و روزه نگیرد؛ چنانچه دو مرد عادل بگویند که شب پیش ماه را دیده ایم؛ باید روزه آن روز را قضا نماید و اگر در همان روز ثابت شود؛ باید بقیه روز را هم امساک نماید.
مسأله 1744 : اگر در شهری اول ماه ثابت شود برای مردم شهر دیگر فایده ندارد؛ مگر آنکه آن دو شهر با هم نزدیک باشند؛ یا انسان بداند که افق آنها یکی است؛ یا اینکه بداند در شهری که ماه دیده شده آفتاب زودتر از شهری که در اوست غروب می کند.
برای اینکه اگر ماه در شهری که در قسمت شرقیست رؤیت شود؛ حتماً در شهری که در قسمت غربیست قابل رؤیت است.
مسأله 1745 : اول ماه به تلگراف ثابت نمی شود؛ مگر دو شهری که از یکی به دیگری تلگراف کرده اند نزدیک، یا هم افق باشند؛ یا در شهری که ماه دیده شده آفتاب زودتر غروب کند و انسان بداند که تلگراف از روی حکم حاکم شرع، یا شهادت دو مرد، یا از راه دیگری که شرعاً معتبر است؛ بوده است.
مسأله 1746 : روزی را که انسان نمی داند آخر ماه رمضان است یا اول ماه شوال، باید روزه بگیرد.
ولی اگر در بین روز، ولو نزدیک مغرب، بفهمد که اول شوال است؛ باید افطار کند.
مسأله 1747 : اگر زندانی نتواند به ماه رمضان یقین کند؛ باید به گمان عمل نماید و اگر آن هم ممکن نباشد؛ هر ماهی را که روزه بگیرد صحیح است؛ ولی باید بعد از یازده ماه از ماهی که احتمال می داده ماه رمضان بوده و روزه گرفته؛ دوباره یک ماه روزه بگیرد؛ مگر اینکه بعد گمان پیدا کند؛ که باید بدان عمل کند.