آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
چیزهایی که موقع غذا خوردن مستحب است
مسأله 2686 : فرموده اند چیزهایی هنگام خوردن غذا مستحب است ولی استحباب شرعی بعضی آنها ثابت نیست؛ بعید نیست اخبار، ارشاد به منافعیست که در این اعمال می باشد و اعتبار سند بعضی آنها محل اشکال و تأمل است.
بنا بر این شایسته است به قصد رجاء مطلوبیت انجام شود:
1 هر دو دست را پیش از خوردن غذا بشوید گرچه با یک دست غذا بخورد و غذا مانند نان مایع نباشد و با قاشق غذا بخورد و شایسته است دستها را با دستمال خشک نکند و با همان حال رطوبت دستها غذا بخورد. در خبر است تا وقتی که رطوبت در دست است غذا برکت دارد.
2 بعد از خوردن غذا دستها را بشوید و دستها را با رطوبت به صورت و سر و ابروها بکشد سپس با دستمال خشک کند.
3 4 در ابتداء غذا و بعد از غذا از نمک و سرکه استفاده شود. در خبر است کسی که در ابتداء غذا خوردن و در آخر آن از نمک استفاده کند از هفتاد و دو مرض از آن جمله دیوانگی، خوره و پیسی در امان خواهد بود و از گلو درد، دندان درد و شکم درد در امان خواهد بود و در خبر است خداوند و ملائکه بر سفره ای که در آن نمک و سرکه است درود می فرستند و از ائمه معصومین عَلَیْهم ُالسَّلَام روایت شده ابتداء غذا به نمک و آخر آن را به سرکه ختم می کردند.
5 در ابتدای غذا
خوردن نام خدا را ببرد. در خبر است کسی که هنگام غذا خوردن نام خدا را ببرد شیطان از او دور می شود و اگر نام خدا را نبرد شیطان با او شریک می شود؛ بلکه اگر در سفره چند جور غذا باشد شایسته است هنگام خوردن هر کدام نام خدا را ببرد. در صورتی که هنگام غذا حرف بزند پس از آن که حرفش تمام شد مجدداً نام خدا را ببرد و اگر نام خدا را در ابتدای غذا خوردن فراموش کند هر وقت یادش آمد بگوید:
بِسْمِ اللهِ عَلی اَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ.
6 بعد از آن که نام خدا را برد حمد خدا را بکند.
در خبر است کسی که هنگام برداشتن لقمه بگوید:
بِسْمِ اللهِ وَ الْحَمْدُ للهِِ رَبِّ الْعالَمین سپس لقمه را در دهان بگذارد خداوند از گناهانی که تا قبل از دهان گذاشتن لقمه انجام داده می گذرد.
7 تا می شود با دست راست غذا بخورد؛ نه با دست چپ و نه با هر دو دست، مگر این که بخواهد انگور یا انار بخورد.
8 با دست غذا بخورد.
9 لقمه را کوچک بردارد.
10 لقمه را خوب بجود.
11 با سه انگشت، انگشت شهادت و وسطی و شست، یا بیشتر غذا بخورد؛ بلکه اگر با تمام انگشت ها باشد افضل است.
با دو انگشت غذا نخورد که خوردن شیطانی است.
12 سر سفره زیاد بنشیند و غذا خوردن را طول بدهد.
13 در حال غذا خوردن کفش را از پا در آورد.
14 هرگاه چند نفری سر سفره نشسته اند هر کس از غذای جلوی خودش بخورد.
15 غذا به اندازه ای بخورد که مقداری از معده برای آب و مقداری برای هوا جا داشته باشد.
16 میزبان پیش از
مهمانان شروع به خوردن غذا کند و بعد از همه از غذا دست بکشد.
17 میزبان پیش از غذا خوردن دست خود را بشوید بعد کسی که طرف راست او نشسته دست خود را بشوید و همین طور تا به طرف چپ میزبان برسد و بعد از غذا اول کسی که طرف چپ میزبان نشسته دست خود را بشوید و همین طور تا به طرف راست میزبان برسد و بعد از آن میزبان دست خود را
بشوید و از بعضی اخبار استفاده می شود که مراعات این ترتیب در صورتیست که امام و فقیه عادل نباشند؛ وگرنه شایسته است ابتدا به آنها بشود.
18 بعد از غذا خوردن خداوند عالم را حمد و ستایش کند.
19 بعد از غذا انگشتان را بلیسد.
20 بعد از غذا خلال کند؛ ولی با چوب انار، شاخه ریحان، نی و برگ درخت خرما خلال نکند.
21 آنچه از سفره بریزد جمع کند و بخورد؛ گرچه دانه کنجد باشد.
ولی اگر در بیابان غذا می خورد مستحب است آنچه می ریزد برای حیوانات و درندگان بگذارد.
22 در ابتدای روز و ابتدای شب بعد از خواندن نماز عشا غذا بخورد. خوردن غذا در ابتدای روز عمر را طولانی می کند و در خبر است ائمه معصومین عَلَیْهم ُالسَّلَام بعد از نماز عشا غذا می خوردند.
23 بعد از غذا به پشت بخوابد و پای راست را روی پای چپ بگذارد.
24 بعد از غذا آب در دهان بکند؛ بگرداند و بخورد؛ ولی غذایی که به وسیله خلال از لای دندان ها خارج می شود بیرون بیندازد که خوردنش زخم معده می آورد.
25 نوشیدن و خوردن سؤر مؤمنی که صحیح و سالم است شفای از هر درد است.
26 شایسته است
غذا را دست جمعی بخورند؛ عیالات و فرزندان کوچک و بزرگ و نوکر و کارگرها شرکت داشته باشند؛ مگر این که نقصی برای انسان به حساب آید؛ از حضرت امام رضا عَلَیْهِ السَّلَام روایت شده که با غلامان و خادمین، حتی با دربانان و کسانی که حیوانات را تیمار می کردند غذا می خوردند.
27 میوه را پیش از خوردن با آب بشوید.