آیت الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی
مرجع تقلید شیعه
انواع دیه کشتن
مسأله 2937 : دیه کشتن مرد مسلمان آزاد، چه در کشتن عمدی و چه در کشتن شبه عمد و چه در کشتن خطایی محض، یکی از این شش چیز است:
اول:
صد شتر، که داخل سال ششم شده باشد و احتیاط آن است که شتر نر باشد.
دوم:
دویست گاو، فرق نمی کند ماده باشد یا نر و در هر سنی باشد.
سوم:
هزار گوسفند، فرق نمی کند ماده باشد یا نر و در هر سنی باشد.
چهارم:
دویست حله، که هر حله دو پارچه است.
بعضی فرموده اند از حله های معروف یمن باشد که در آن زمان ها متعارف بوده؛ ولی ثابت نیست گرچه احوط است.
پنجم:
هزار مثقال شرعی طلای سکه دار، که هر مثقال آن هیجده نخود است.
ششم:
ده هزار درهم، که هر درهمی دوازده و یک چهارم نخود سکه دار است.
مسأله 2938 : دیه زن مسلمان آزاد نصف دیه مرد مسلمان آزاد است.
مسأله 2939 : دیه کافر آزادی که در ذمه حکومت اسلامیست چه یهودی باشد چه نصرانی و چه مجوس، هشت صد درهم است و دیه زن آزاد آنان نصف دیه مرد آنان است.
مسأله 2940 : در قتل عمدی که ورثه مقتول حق قصاص دارند هرگاه توافق بر گرفتن دیه کنند قاتل مخیر است در انتخاب هر یک از آن شش چیز و ورثه نمی توانند او را به یکی از آنها مجبور کنند.
پس مثلاً هرگاه دویست حله را که بعید نیست از نظر قیمت کمتر از آن پنج چیز باشد انتخاب کند؛ کفایت می کند.
مسأله 2941 : دیه کشتن عمدی را قاتل باید از مال خود در مدت یک سال بدهد.
مسأله 2942 : در کشتن شبه عمد هم قاتل مخیر است هر یک از شش چیز را از مال خود به عنوان دیه پرداخت کند و در مدت پرداخت دیه شبه عمد اختلاف شده بعضی مدت آن را یک سال و مشهور دو سال، ولی ظاهر ایناست که می تواند در سه سال پرداخت کند.
مسأله 2943 : دیه کشتن خطاء محض گرچه یکی از آن شش چیز است و در مدت سه سال پرداخت می شود ولی به عهده عاقله است یعنی خویشاوندان پدری قاتل است که باید پرداخت کنند.
مسأله 2944 : هرگاه قتل در یکی از چهار ماه حرام، یعنی رجب، ذیقعده، ذیحجه و محرم واقع شود مقدار یک ثلث دیه بر دیه افزوده می شود و دو ماه پی در پی در ماه های حرام باید روزه کفاره بگیرد گرچه به روز عید قربان برخورد کند.
مسأله 2945 : هرگاه قتل در حرم معظمه واقع شود مشهور آن را ملحق به قتل در یکی از ماه های حرام دانسته و ثلث دیه بر دیه افزوده اند؛ ولی محل اشکال است.
احتیاط ترک نشود.