آیت الله العظمی شیخ محمداسحاق فیاض
مرجع تقلید شیعه
احکام کفالت
کفالت آن است که انسان ضامن شود که هر وقت طلبکار، بدهکار را خواست به او تحویل دهد.ایجاب کفیل با هر چیزی که دلالت بر ضمانت او کند و قبول طلبکار با هر چیزی که دلالت بر رضایت او نماید، کفالت صحیح است.
(مسأله 2188) در کفیل؛ عقل، بلوغ، اختیار، قدرت داشتن بر احضار بدهکار و نداشتن سفاهت معتبر است، ولی در طلبکار بلوغ، رشد، عقل و اختیار شرط نیست، بنابراین اگر ولی قبول کند کفالت به نفع کودک، سفیه و دیوانه صحیح است.
(مسأله 2189) کفالت به احضار کسی که از جانب او ضمانت شده چنانچه بر او حقوق مالی باشد،صحیح است، ولی دانستن مقدار مال شرط نیست.
(مسأله 2190) اگر مال در ذمّه ثابت باشد، شکی در صحّت کفالت نیست، امّا اگر فعلاً در ذمّه نباشد ولی سبب آن موجود باشد، مانند جُعل در عقد جعاله و عوض در عقد مسابقه و تیراندازی و امثال اینها،بنابر اقرب صحیح است.
(مسأله 2191) کفالت عقدی لازم است که فسخ آن از طرف کفیل جایز نیست مگر با اقاله یا به قرار دادن خیار برای او.
(مسأله 2192) اگر کفیل، مکفول را حاضر نکند سپس کسی که به نفع او ضمانت شده، مال را از کفیل بگیرد، چنانچه مکفول در کفالت و در ادا اذن نداده باشد، کفیل حق ندارد به مکفول مراجعه نموده و آنچه را ادا کرده از او مطالبه نماید، ولی چنانچه در کفالت و ادا، یا فقط در ادا اذن داده باشد، حق دارد به او رجوع نماید، ولی اگر در کفالت به او اذن داده نه در ادا، ظاهر آن است که حق رجوع به او را ندارد،اگر چه قدرت بر احضار او را نداشته باشد.
(مسأله 2193) واجب است که کفیل برای احضار مکفول از هر وسیله مشروعی استفاده کند،و چنانچه به کمک شخص قدرتمندی نیاز داشته که مفسده دینی ندارد، واجب است از او کمک بگیرد.
(مسأله 2194) اگر مکفول غایب باشد و احضار او نیاز به هزینه داشته باشد، ظاهر آن است که هزینه بر عهده کفیل است، مگر اینکه هزینه را با اجازه مکفول صرف کرده باشد.
(مسأله 2195) اگر مکفول له، حقی را که بر مکفول دارد با بیع یا صلح یا حواله یا هبه، به دیگری منتقل کند، کفالت باطل می شود.
(مسأله 2196) اگر کسی با زور یا حیله بدهکار را از دست طلبکار رها سازد بطوری که دسترسی به او نداشته باشد تا طلبش را از او بگیرد، آن شخص در حکم کفیل است، و احضار بدهکار نزد طلبکار بر او واجب است، وگرنه ضامن طلب او است و واجب است که آن را ادا نماید.
(مسأله 2197) عقد کفالت با پنج چیز بهم می خورد:
1-کفیل بدهکار را به طلبکار تحویل دهد.
2-طلب او را ادا نماید.
3-طلبکار ذمّه بدهکار را بری نماید.
4-بدهکار بمیرد.
5-طلبکار از کفالت دست بردارد.