آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام طهارت(آب مطلق و مضاف)
مسأله 15 آب یا مطلق است یا مضاف.
آب مضاف :آبى است که آن را از چیزى بگیرند. مثل آب هندوانه و گلاب، یا با چیزى مخلوط باشد، مثل آبى که به قدرى با گل و مانند آن مخلوط شود، که دیگر به آن آب نگویند و غیر اینها آب مطلق است، و آن بر پنج قسم است: اول آب کر دوم آب قلیل سوم آب جارى چهارم آب باران پنجم آب چاه.
1 آب کر
مسأله 16 آب کر مقدار آبى است که اگر در ظرفى که درازا و پهنا و گودى آن هر یک سه وجب و نیم است بریزند، آن ظرف را پر کند. و وزن آن از صدوبیستوهشت من تبریز بیست مثقال کمتر است، و به حسب کیلو که دویست و هفده مثقال صیرفى است 377 کیلو و نیم هفده مثقال و نیم کمتر مى شود.
مسأله 17 اگر عین نجس مانند بول و خون یا چیزى که نجس شده است مانند لباس نجس، به آب کر برسد، چنانچه آن آب، بو یا رنگ یا مزه نجاست را بگیرد، نجس مى شود، و اگر تغییر نکند نجس نمى شود.
مسأله 18 اگر بوى آب کر بواسطه غیر نجاست تغییر کند، نجس نمى شود.
مسأله 19 اگر عین نجس مانند خون به آبى که بیشتر از کر باشد برسد و بو یا رنگ یا مزه قسمتى از آن را تغییر دهد، چنانچه مقدارى که تغییر نکرده کمتر از کر باشد تمام آب نجس مى شود، و اگر به اندازه کر یا بیشتر باشد، فقط مقدارى که بو یا رنگ یا مزه آن تغییر کرده نجس است.
مسأله 20 آب فواره اگر متصل به کر باشد، آب نجس را پاک مى کند. ولى اگر قطره قطره روى آب نجس بریزد، آن را پاک نمى کند، مگر آن که چیزى روى فواره بگیرند، تا آب آن قبل از قطره قطره شدن به آب نجس متصل شودو احتیاط مستحب آن است که آب فواره با آب نجس مخلوط گردد.
مسأله 21 اگر چیز نجس را زیر شیرى که متصل به کر است بشویند، آبى که از آن چیز مى ریزد اگر متصل به کر باشد و بو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد و عین نجاست هم در آن نباشد پاک است.
مسأله 22 اگر مقدارى از آب کر یخ ببندد و باقى آن به قدر کر نباشد، چنانچه نجاست به آن برسد نجس مى شود. و هر قدر از یخ هم آب شود نجس مى شود.
مسأله 23 آبى که به اندازه کر بوده، اگر انسان شک کند از کر کمتر شده یا نه، مثل آب کر است، یعنى نجاست را پاک مى کند، و اگر نجاستى هم به آن برسد نجس نمى شود. و آبى که کمتر از کر بوده و انسان شک دارد به مقدار کر شده یا نه حکم آب کر ندارد.
مسأله 24 کر بودن آب به سه راه ثابت مى شود: اول آنکه خود انسان یقین کند. دوم آنکه دو مرد عادل خبر دهند. سوم اطمینان از قول کسى که آب در اختیار او است و به کر بودن آن خبر دهد. مثلاً حمّامى بگوید آب حوض حمام کر است.
2 آب قلیل
مسأله 25 آب قلیل آبى است
که از زمین نجوشد و از کر کمتر باشد.
مسأله 26 اگر آب قلیل روى چیز نجس بریزد، یا چیز نجس به آن برسد نجس مى شود ولى اگر از بالا با فشار روى چیز نجس بریزد، مقدارى که به آن چیز مى رسد نجس و هر چه بالاتر از آن است پاک مى باشد.
مسأله 27 آب قلیلى که براى برطرف کردن عین نجاست روى چیز نجس ریخته شود و از آن جدا گردد، نجس است. و بنابر اقوى باید از آب قلیلى هم که بعد از برطرف شدن عین نجاست، براى آب کشیدن چیز نجس روى آن مى ریزند، و از آن جدا مى شود اجتناب کنند. ولى آبى که با آن مخرج بول و غائط را مى شویند با پنج شرط پاک است. اول آنکه بو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد. دوم نجاستى از خارج به آن نرسیده باشد. سوم نجاست دیگرى مثل خون یا بول یا غائط بیرون نیامده باشد. چهارم ذره هاى غائط در آب پیدا نباشد. پنجم بیشتر از مقدار معمول، نجاست به اطراف مخرج نرسیده باشد.
3 آب جارى
مسأله 28 آب جارى آبى است که از زمین بجوشد و جریان داشته باشد مانند آب چشمه و قنات.
مسأله 29 آب جارى اگر چه کمتر از کر باشد، چنانچه نجاست به آن برسد، تا وقتى بو یا رنگ یا مزه آن به واسطه نجاست تغییر نکرده پاک است.
مسأله 30 اگر نجاستى به آب جارى برسد، مقدارى از آن که بو یا رنگ یا مزه اش به واسطه نجاست تغییر کرده نجس است. و ظرفى که متصل به چشمه است اگر چه کمتر از کر باشد پاک است. و آبهاى دیگر نهر اگر به اندازه کر باشد یا به واسطه آبى که تغییر نکرده به آب طرف چشمه متصل باشد، پاک وگرنه نجس است.
مسأله 31 آب چشمه اى که جارى نیست ولى طورى است که اگر از آن بردارند باز مى جوشد، حکم آب جارى دارد. یعنى اگر نجاست به آن برسد، تا وقتى بو یا رنگ یا مزه آن بواسطه نجاست تغییر نکرده پاک است.
مسأله 32 آبى که کنار نهر ایستاده و متصل به آب جارى است، حکم آب جارى دارد.
مسأله 33 چشمه اى که مثلاً در زمستان مى جوشد و در تابستان از جوشش مى افتد، فقط وقتى که مى جوشد حکم آب جارى را دارد.
مسأله 34 آب حوض حمام اگر چه کمتر از کر باشد، چنانچه به خزینه اى که آب آن به اندازه کر است متصل باشد، مثل آب جارى است.
مسأله 35 آب لوله هاى حمام و عمارات که از شیرها و دوشها مى ریزد، اگر متصل به کر باشد مثل آب جارى است.
مسأله 36 آبى که روى زمین جریان دارد، ولى از زمین نمى جوشد چنانچه کمتر از کر باشد و نجاست به آن برسد نجس مى شود. اما اگر از بالا با فشار به پائین بریزد، چنانچه نجاست به پائین آن برسد بالاى آن نجس نمى شود.
4 آب باران
مسأله 37 اگر به چیز نجسى که عین نجاست در آن نیست یک مرتبه باران ببارد، جائى که باران به آن برسد پاک مى شود. و در فرش و لباس و مانند اینها فشار لازم نیست. ولى باریدن دو سه قطره فایده ندارد، بلکه باید طورى باشد که بگویند باران مى آید. و احتیاط مستحب آن است که باران به حدى باشد، که بر زمین سخت جارى شود.
مسأله 38 اگر باران به عین نجس ببارد و به جاى دیگر ترشح کند، چنانچه عین نجاست همراه آن نباشد، و بو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد پاک است. پس اگر باران بر خون ببارد و ترشح کند، چنانچه ذره اى خون در آن باشد، یا آنکه بو یا رنگ یا مزه خون گرفته باشد نجس مى باشد.
مسأله 39 اگر بر سقف عمارت یا روى بام عین نجاست باشد، تا وقتى باران به بام مى بارد، آبى که به چیز نجس رسیده و از سقف یا ناودان مى ریزد پاک است. و بعد از قطع شدن باران اگر معلوم باشد آبى که مى ریزد، به چیز نجس رسیده است نجس مى باشد.
مسأله 40 زمین نجسى که باران بر آن ببارد پاک مى شود. و اگر باران بر زمین جارى شود و به جاى نجسى که زیر سقف است برسد، آن را نیز پاک مى کند.
مسأله 41 خاک نجسى که به واسطه باران گل شود پاک است.
مسأله 42 هر گاه آب باران در جائى جمع شود، اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه موقعى که باران مى آید، چیز نجسى را در آن بشویند و آب بو یا رنگ یا مزه نجاست نگیرد، آن چیز نجس پاک مى شود.
مسأله 43 اگر بر فرش پاکى که روى زمین نجس است باران
ببارد و بر زمین نجس جارى شود، فرش نجس نمى شود و زمین هم پاک مى گردد.
5 آب چاه
مسأله 44 آب چاهى که از زمین مى جوشد، اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه نجاست به آن برسد، تا وقتى بو یا رنگ یا مزه آن به واسطه نجاست تغییر نکرده پاک است ولى مستحب است پس از رسیدن بعضى از نجاستها، مقدارى که در کتابهاى مفصل گفته شده، از آب آن بکشند.
مسأله 45 اگر نجاستى در چاه بریزد و بو یا رنگ یا مزه آب آن را تغییر دهد، چنانچه تغییر آب چاه از بین برود بنابر احتیاط مستحب، موقعى پاک مى شود که با آبى که از چاه مى جوشد مخلوط گردد.
مسأله 46 اگر آب باران یا آب دیگر، در گودالى جمع شود و کمتر از کر باشد، به رسیدن نجاست به آن نجس مى شود.