آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
نماز آیات
نماز آیات
مسأله 1500 نماز آیات که دستور آن بعداً گفته خواهد شد، بواسطه چهار چیز واجب میشود : اول گرفتن خورشید. دوم گرفتن ماه اگر چه مقدار کمى از آنها گرفته شود و کسى هم از آن نترسد. سوم زلزله اگر چه کسى هم نترسد. چهارم رعد و برق و بادهاى سیاه وسرخ و مانند اینها در صورتى که بیشتر مردم بترسند.
مسأله 1501 اگر از چیزهائى که نماز آیات براى آنها واجب است بیشتر از یکى اتفاق بیفتد، انسان بایدبراى هر یک از آنها یک نماز آیات بخواند، مثلا اگر خورشید بگیرد و زلزله هم بشود، باید دو نماز آیات بخواند .
مسأله 1502 کسى چندنماز آیات بر او واجب است، اگر همه آنها براى یک چیز بر او واجب شده باشد، مثلاً سه مرتبه خورشید گرفته ونماز آنها رانخوانده است، موقعى که قضاى آنها را میخواند، لازم نیست معین کند که براى کدام دفعه آنها باشد. و همچنین است اگر چند نماز براى رعد و برق و بادهاى سیاه و سرخ و مانند اینها بر او واجب شده باشد، ولى اگر براى آفتاب گرفتن و ماه گرفتن و زلزله، یا
براى دو تاى اینها نمازهائى بر او واجب شده باشد، بنابر احتیاط واجب، باید موقع نیت معین کند نماز آیاتى را که مى خواند براى کدام یک آنهااست.
مسأله 1503 چیزهائى که نماز آیات براى آنها واجب است، در هر شهرى اتفاق بیفتد، فقط مردم همان شهر باید نماز آیات بخوانند و بر مردم جاهاى دیگر واجب نیست، ولى اگر مکان آنها بقدرى نزدیک باشد که با آن شهریکى حساب شود، نماز آیات بر آنها هم واجب است .
مسأله 1504 از وقتى که خورشید یا ماه شروع به گرفتن مى کند انسان باید نماز آیات را بخواند، و احتیاط واجب آن است که بقدرى تأخیر نیندازد که شروع به باز شدن کند.
مسأله 1505 اگر خواندن نماز آیات را بقدرى تأخیر بیندازد که آفتاب یا ماه شروع به باز شدن کند نماز را بخواند بقصد قربت مطلقه و نیت اداء و قضاء لازم نیست و همچنین است اگر بعد از باز شدن تمام آن ، نماز بخواند .
مسأله 1506 اگر مدت گرفتن خورشید یا ماه باندازه خواندن یک رکعت نماز یا کمتر باشد، نمازى را که مى خواند بقصد قربت مطلقه بجا آورد. و همچنین است اگر مدت گرفتن آنها بیشتر باشد، ولى انسان نماز را نخواند، تا باندازه خواندن یک رکعت به آخر وقت آن مانده باشد.
مسأله 1507 موقعى که زلزله و رعد و برق و مانند اینها اتفاق مى افتد، انسان باید فوراًنماز آیات را بخواند و اگر نخواند معصیت کرده و تا آخر عمر بر او واجب است و هر وقت بخواند اداء است.
مسأله 1508 اگر بعد از
باز شدن آفتاب یا ماه بفهمد که تمام آن گرفته بوده، باید قضاى نماز آیات را بخواند. ولى اگر بفهمد مقدارى از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نیست.
مسأله 1509 اگر عده اى بگویند که خورشید یا ماه گرفته است، چنانچه انسان از گفته آنان یقین پیدا نکند و نماز آیات نخواند و بعد معلوم شود راست گفته اند، در صورتى که تمام خورشید یا ماه گفته باشد باید نماز آیات را بخواند بلکه اگر مقدارى از آن هم گرفته باشد، احتیاط استحبابى خواندن نماز آیات است. و همچنین است اگر دو نفر که عادل بودن آنان معلوم نیست، بگویند خورشید یا ماه گرفته، بعد معلوم شود که عادل بوده اند.
مسأله 1510 اگر انسان به گفته کسانى که که از روى قاعده علمى وقت گرفتن خورشید و ماه را مى دانند، اطمینان پیداکند که خورشید یا ماه گرفته، بنابر احتیاط واجب باید نماز آیات را بخواند و نیز اگر بگویند فلان وقت خورشید یا ماه مى گیرد و فلان مقدار طول مى کشد و انسان به گفته آنان اطمینان پیدا کند، بنابر احتیاط واجب باید به حرف آنان عمل نماید، مثلاً اگر بگویند آفتاب فلان ساعت شروع به باز شدن مى کند، احتیاطاً باید نماز را تا آن وقت تأخیر نیندازد.
مسأله 1511 اگر بفهمد نماز آیاتى که خوانده باطل بوده باید دوباره بخواند و اگر وقت گذشته قضا نماید.
مسأله 1512 اگر وقت نماز یومیه، نماز آیات هم برانسان واجب شود، چنانچه براى هر دو نماز وقت دارد، هر کدام را اول بخواند اشکال ندارد و اگر وقت یکى از آن
دو تنگ باشد، باید اول آنرا بخواند و اگر وقت هر دوتنگ باشد، باید اول نماز یومیه را بخواند .
مسأله 1513 اگر در بین نماز یومیه بفهمد که وقت نماز آیات تنگ است، چنانچه وقت نماز یومیه هم تنگ باشد، باید آنرا تمام کند بعد نماز آیات را بخواند. و اگر وقت نماز یومیه تنگ نباشد، باید آنرا بشکند و اول نماز آیات، بعد نماز یومیه را بجا آورد.
مسأله 1514 اگر در بین نماز آیات بفهمد که وقت نماز یومیه تنگ است، باید نماز آیات را رها کند و مشغول نماز یومیه شود، و بعد از آنکه نماز را تمام کرد پیش از انجام کارى که نماز را بهم بزند، بقیه نماز آیات را از همانجا که رها کرده بخواند.
مسأله 1515 اگردرحال حیض یا نفاس زن، آفتاب یا ماه بگیرد، نماز آیات بر او واجب نیست و قضاهم ندارد. ولى اگر زلزله یا رعد و برق و مانند اینها اتفاق بیفتد، بنابر احتیاط واجب باید بعد از پاک شدن، نماز آیات را بخواند بلکه گفتن به وجوب آن خالى از قوت نیست.
دستور نماز آیات
مسأله 1516 نماز آیات دو رکعت است و در هر رکعت پنج رکوع دارد و دستور آن اینست که انسان بعد از نیت، تکبیر بگوید و یک حمد و یک سوره تمام بخواند و به رکوع رود و سر از رکوع بردارد دوباره یک حمد و یک سوره بخواند، باز به رکوع رود تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از رکوع پنجم دو سجده نماید و برخیزد و رکعت دوم را هم مثل رکعت اول بجا آورد
و تشهد بخواند و سلام دهد.
مسأله 1517 در نماز آیات ممکن است انسان بعد از نیت و تکبیر و خواندن حمد، آیه هاى یک سوره را پنج قسمت کند، و یک آیه یا بیشتر از آن را بخواند و به رکوع رود و سر بردارد و بدون اینکه حمد بخواند، قسمت دوم از همان سوره را بخواند و به رکوع رود و همینطور تا پیش از رکوع پنجم سوره را تمام نماید. مثلاً به قصد سوره قل هو الله احد، بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و به رکوع رود، بعد بایستد و بگوید: قل هوالله احد دوباره به رکوع رود و بعد از رکوع بایستد و بگوید: الله الصمد باز به رکوع رود و بایستد و بگوید: لم یلد ولم یولد و به رکوع رود باز هم سر بردارد و بگوید: و لم یکن له کفواً احد و بعد از آن به رکوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده کند، و رکعت دوم را هم مثل رکعت اول بجا آورد و بعد از سجده دوم تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
مسأله 1518 اگر در یک رکعت از نماز آیات پنج مرتبه حمد و سوره بخواند و در رکعت دیگر یک حمد بخواند و سوره را پنج قسمت کند مانعى ندارد.
مسأله 1519 چیزهائى که در نماز یومیه واجب و مستحب است در نماز آیات هم واجب و مستحب مى باشد. ولى در نماز آیات مستحب است بجاى اذان و اقامه سه مرتبه بگویند الصلوة.
مسأله 1520 مستحب است بعد از رکوع پنجم و دهم بگوید سمع الله لمن حمده
و نیز پیش از هر رکوع و بعداز آن تکبیر بگوید ولى بعداز رکوع پنجم ودهم گفتن تکبیر مستحب نیست.
مسأله 1521 مستحب است پیش از رکوع دوم وچهارم وششم و هششتم ودهم قنوت بخواند و اگر فقط یک قنوت پیش از رکوع دهم بخواند کافیست.
مسأله 1522 اگر در نماز آیات شک کند که چند رکعت خوانده و فکرش بجائى نرسدنماز باطل است.
مسأله 1523 اگر شک کند که در رکوع آخر رکعت اول است یادر رکوع اول رکعت دوم وفکرش به جائى نرسد نماز باطل است. ولى اگر مثلاً شک کند که چهار رکوع کرده یا پنج رکوع چنانچه به سجده نرسیده باید رکوعى را که شک دارد بجا آورده یا نه، بجا آورد. و اگربه سجده رسیده باید به شک خود اعتنانکند.
مسأله 1524 هر یک از رکوعهاى نماز آیات رکن است که اگر عمداً یا اشتباهاً کم یا زیاد شود باطل است.