آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
تیمم
تیمم
در هفت مورد بجاى وضو و غسل باید تیمم کرد.
اول آنکه تهیه آب بقدر وضو یا غسل
ممکن نباشد.
مسأله 655 اگر انسان در آبادى باشد، باید براى تهیه آب وضو و غسل به قدرى جستجو کند که از پیدا شدن آن نا امید شود، و اگر در بیابان باشدچنانچه زمین آن پست و بلند است، باید در هر یک از چهار طرف به اندازه پرتاب یک تیر قدیمى که با کمان پرتاب مى کردند(1)، در جستجوى آب برود و اگر زمین آن پست و بلند نیست باید در هر طرف به اندازه پرتاب دو تیر جستجو نماید.
مسأله 656 اگر بعضى از چهار طرف هموار و بعض دیگر پست و بلند باشدباید در طرفى که هموار است به اندازه پرتاب دو تیر و در طرفى که هموار نیست، به اندازه پرتاب یک تیر جستجو کند.
مسأله 657 در هر طرفى که یقین دارد آب نیست در آنطرف جستجو لازم نیست.
مسأله 658 کسى که وقت نماز او تنگ نیست و براى تهیه آب وقت دارد اگر یقین دارد در محلى دورتر از مقدارى که باید جستجو کند آب هست باید براى تهیه آب برود، و اگر گمان دارد آب هست رفتن به آن محل لازم نیست، ولى اگر گمان او قوى باشد بنابر احتیاط واجب باید براى تهیه آب به آن محل برود.
مسأله 659 لازم نیست خود انسان در جستجوى آب برود، بلکه مى تواند کسى را که به گفته او اطمینان دارد بفرستد، و در این صورت اگر یک نفر از طرف چند نفر برود کافیست.
مسأله 660 اگر احتمال دهد که داخل بار سفر خود، یا در منزل یا در قافله آب هست، باید به قدرى جستجو نماید
که به نبودن آب یقین کند، یا از پیدا کردن آن ناامید شود.
مسأله 661 اگر پیش از وقت نماز جستجو نماید و آب پیدا نکند و تا وقت نماز همانجا بماند، چنانچه احتمال دهد که آب پیدا مى کند، احتیاط واجب آنست که دوباره در جستجوى آب برود.
مسأله 662 اگر بعد از داخل شدن وقت نماز جستجو کند و آب پیدا نکند و تا وقت نماز دیگر در همانجا بماند، چنانچه احتمال دهد که آب پیدا مى شود، احتیاط واجب آنست که دوباره در جستجوى آب برود.
مسأله 663 اگر وقت نماز تنگ باشد، یا از دزد و درنده بترسد، یا جستجوى آب بقدرى سخت باشد که نتواند
تحمل کند، جستجو لازم نیست.
مسأله 664 اگر در جستجوى آب نرود تا وقت نماز تنگ شود معصیت کرده، ولى نمازش با تیمم صحیح است.
مسأله 665 کسى که یقین دارد آب پیدا نمى کند، چنانچه دنبال آب نرود و با تیمم نماز بخواند، و بعد از نماز بفهمد که اگر جستجو مى کرد آب پیدا مى شد نمازش باطل است.
مسأله 666 اگر بطور متعارف جستجو کرده، و بعد از جستجو آب پیدا نکند و با تیمم نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد، در جائى که جستجو کرده آب بوده نماز او صحیح است، مگر آنکه وقت باقى باشد که در اینصورت بنابر احتیاط مستحب نماز را اعاده نماید.
مسأله 667 کسى که یقین دارد وقت نماز تنگ است، اگر بدون جستجو با تیمم نماز بخواند، و بعد از نماز بفهمد که براى جستجو وقت داشته، احتیاط واجب آنست که دورباره نمازش را بخواند،
و اگر وقت گذشته قضا نماید.
مسأله 668 اگر بعد از داخل شدن وقت نماز وضو داشته باشد، و بداند که اگر وضوى خود را باطل کند تهیه آب براى او ممکن نیست، یا نمى تواند وضو بگیرد چنانچه بتواند وضوى خود را نگهدارد، نباید آنرا باطل نماید.
مسأله 669 اگر پیش از وقت نماز وضو داشته باشد، و بداند که اگر وضوى خود را باطل کند تهیه آب براى او ممکن نیست، چنانچه بتواند وضوى خود را نگهدارد، احتیاط مستحب آنست که آنرا باطل نکند.
مسأله 670 کسى که فقط به مقدار وضو یا به مقدار غسل آب دارد و مى داند که اگر آنرا بریزد آب پیدا نمى کند، چنانچه وقت نماز داخل شده باشد، ریختن آن حرام است و احتیاط مستحب آنست که پیش از وقت نماز هم آنرا نریزد.
مسأله 671 کسى که مى داند آب پیدا نمى کند، اگر بعد از داخل شدن وقت نماز، وضوى خود را باطل کند، یا آبى که دارد بریزد معصیت کرده، ولى نمازش با تیمم صحیح است، اگر چه احتیاط مستحب آنست که قضاى آن نماز را بخواند.
دوم از موارد تیمم
مسأله 672 اگر بواسطه پیرى، یا ترس از دزد و جانور و مانند اینها، یا نداشتن وسیله اى که آب از چاه بکشد، دسترسى به آب نداشته باشد، باید تیمم کند، و همچنین است اگر تهیه کردن آب یا استعمال آن بقدرى مشقت داشته باشد که تحمل آنرا نتواند نماید.
مسأله 673 اگر براى کشیدن آب از چاه، دلو و ریسمان و مانند اینها لازم دارد و مجبور است بخرد، یا کرایه نماید،
اگر چه قیمت آن چند برابر معمول باشد باید تهیه کند، و همچنین است اگر آب را به چندین برابر قیمتش بفروشند، ولى اگر تهیه آنها بقدرى پول مى خواهد که نسبت بحال او آن مقدار ضرر دارد، واجب نیست تهیه نماید.
مسأله 674 اگر ناچار شود که براى تهیه آب قرض کند، باید قرض نماید ولى کسى که مى داند یا گمان دارد که نمى تواند قرض خود را بدهد، واجب نیست قرض کند، مگر آنکه مستلزم هتک نباشد و قرض دهنده هم مطلع بر عدم قدرت او بر اداء باشد.
مسأله 675 اگر کندن چاه مشقت ندارد، باید براى تهیه آب، چاه بکند.
مسأله 676 اگر کسى مقدارى آب بى منت به او ببخشد باید قبول کند.
سوم از موارد تیمم
مسأله 677 اگر از استعمال آب بر جان خود بترسد، یا بترسد که به واسطه استعمال آن مرضى یا عیبى در او پیدا شود، یا مرضش طول بکشد یا شدت کند یا به سختى معالجه شود باید تیمم نماید، ولى اگر آب گرم براى او ضرر ندارد، باید با آب گرم وضو بگیرد یا غسل کند.
مسأله 678 لازم نیست یقین کند که آب براى او ضرر دارد بلکه اگر احتمال ضرر بدهد، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد و از آن احتمال، ترس براى او پیدا شود، باید تیمم کند.
مسأله 679 کسى که مبتلا به درد چشم است و آب براى او ضرر دارد، باید تیمم نماید.
مسأله 680 اگر به واسطه یقین یا ترس ضرر، تیمم کند، و پیش از نماز بفهمد که آب برایش ضرر ندارد، تیمم
او باطل است. و اگر بعد از نماز بفهمد، بنابر احتیاط واجب باید دوباره نماز را با وضو یا غسل بخواند، و اگر وقت گذشته قضا نماید.
مسأله 681 کسى که مى داند آب برایش ضرر ندارد، چنانچه غسل کند یا وضو بگیرد، و بعد بفهمد که آب براى او ضرر داشته، وضو و غسل او صحیح است.
چهارم از موارد تیمم
مسأله 682 هر گاه بترسد که اگر آب را به مصرف وضو، یا غسل برساند، خود او یا عیال و اولاد او، یا رفیقش و کسانى که با او مربوطند مانند نوکر و کلفت از تشنگى بمیرند، یا مریض شوند، یا بقدرى تشنه شوند که تحمل آن مشقت دارد، باید بجاى وضو و غسل تیمم نماید و نیز اگر بترسد حیوانى که مال خود اوست از تشنگى تلف شود باید آب را به آن بدهد و تیمم نماید، و همچنین است اگر کسى که حفظ جان او واجب است به طورى تشنه باشد که اگر انسان آب را به او ندهد تلف شود، و نیز همچنین است اگر بترسد که بعداً تشنه شود.
مسأله 683 اگر غیر از آب پاکى که براى وضو یا غسل دارد آب نجس هم به مقدار آشامیدن خود و کسانى که با او مربوطند داشته باشد، باید آب پاک را براى آشامیدن بگذارد و با تیمم نماز بخواند، ولى چنانچه آب را براى حیوانش بخواهد باید آب نجس را به آن بدهد و با آب پاک وضو و غسل را انجام دهد.
پنجم از موارد تیمم
مسأله 684 کسى که بدن یا لباسش نجس است و کمى آب دارد که
اگر با آن وضو بگیرد یا غسل کند، براى آب کشیدن بدن یا لباس او نمى ماند، باید بدن یا لباس را آب بکشد و با تیمم نماز بخواند ولى احتیاط مستحب آنست که اول رفع نجاست نماید، و اگر چیزى نداشته باشد که بر آن تیمم کند، باید آب را به مصرف وضو یا غسل برساند و با بدن یا لباس نجس نماز بخواند.
ششم از موارد تیمم
مسأله 685 اگر غیر از آب یا ظرفى که استعمال آن حرام است آب یا ظرف دیگرى ندارد، مثلاً آب یا ظرفش غصبى است و غیر از آن، آب و ظرف دیگرى ندارد، باید بجاى وضو و غسل تیمم کند.
هفتم از موارد تیمم
مسأله 686 هر گاه وقت بقدرى تنگ باشد که اگر وضو بگیرد یا غسل کند، تمام نماز یا مقدارى از آن بعد از وقت خوانده مى شود باید تیمم کند.
مسأله 687 اگر عمداً نماز را به قدرى تأخیر بیندازد که وقت وضو یا غسل نداشته باشد معصیت کرده، ولى نماز او با تیمم صحیح است، اگر چه احتیاط مستحب آنست که قضاى آن نماز را هم بخواند.
مسأله 688 کسى که شک دارد که اگر وضو بگیرد یا غسل کند، وقت براى نماز او مى ماند یا نه، باید وضو یا غسل را بجا آورد.
مسأله 689 کسى که بواسطه تنگى وقت تیمم کرده، چنانچه بعد از نماز آبى که داشته از دستش برود، اگر چه تیمم خود را نشکسته باشد، در صورتى که وظیفه اش تیمم باشد، باید دوباره تیمم نماید، اگر چه بعید نیست کفایت همان تیمم، در صورتى که بلا
فصل بعد از نماز آب تلف شود.
مسأله 690 کسى که آب دارد، اگر به واسطه تنگى وقت با تیمم مشغول نماز شود، و در بین نماز آبى که داشته از دستش برود، چنانچه وظیفه اش تیمم باشد بعید نیست کفایت همان تیمم براى نمازهاى بعد.
مسأله 691 اگر انسان به قدرى وقت دارد که مى تواند وضو بگیرد یا غسل کند و نماز را بدون کارهاى مستحبى آن مثل اقامه و قنوت بخواند، باید غسل کند یا وضو بگیرد، و نماز را بدون کارهاى مستحبى آن بجا آورد، بلکه اگر به اندازه سوره هم وقت ندارد، باید غسل کند یا وضو بگیرد و نماز را بدون سوره بخواند.
چیزهائى که تیمم به آنها صحیح است
مسأله 692 تیمم به خاک و ریگ و کلوخ و سنگ صحیح است، ولى احوط و اولى آنست که اگر خاک ممکن باشد به چیز دیگر تیمم نکند، و اگر خاک نباشد، با ریگ و اگر ریگ نباشد، با کلوخ و چنانچه کلوخ هم نباشد، با سنگ تیمم نماید.
مسأله 693 تیمم بر سنگ گچ و سنگ آهک صحیح است ولى تیمم به گچ و آهک پخته و به سنگ معدن مثل سنگ عقیق باطل مى باشد.
مسأله 694 اگر خاک و ریگ و کلوخ و سنگ پیدا نشود، باید به گرد و غبارى که در فرش و لباس و مانند اینهاست تیمم نماید. و چنانچه گرد پیدا نشود باید به گل تیمم کند. و اگر گل هم پیدا نشود، احتیاط مستحب آنست که نماز را بدون تیمم بخواند، و واجب است بعداً قضاى آنرا بجا آورد.
مسأله 695 اگر بتواند با تکاندن فرش و
مانند آن خاک تهیه کند تیمم به گرد باطل است، و اگر بتواند گل را خشک کند و از آن خاک تهیه نماید، تیمم به گل باطل مى باشد.
مسأله 696 کسى که آب ندارد اگر برف یا یخ داشته باشد، چنانچه ممکن است باید آنرا آب کند و با آن وضو بگیرد یا غسل نماید و اگر ممکن نیست خود برف یا یخ را به صورت و دستها بمالد به نحوى که صورت و دستها از آن تر شود و اگر این هم ممکن نیست و چیزى هم که تیمم به آن صحیح است ندارد، بى طهارت نماز بخواند بنابر احتیاط استحبابى، ولى در صورت اخیر نمازى را که خوانده باید قضا کند.
مسأله 697 اگر به خاک و ریگ، چیزى مانند کاه که تیمم به آن باطل است مخلوط شود نمى تواند به آن تیمم کند، ولى اگر آن چیز به قدرى کم باشد که در خاک یا ریگ از بین رفته حساب شود، تیمم به آن خاک و ریگ صحیح است.
مسأله 698 اگر چیزى ندارد که بر آن تیمم کند چنانچه ممکن است باید به خریدن و مانند آن تهیه نماید.
مسأله 699 تیمم به دیوار گلى صحیح است، و احتیاط مستحب آنست که با بودن زمین با خاک خشک، به زمین با خاک نمناک تیمم نکند.
مسأله 700 چیزى که بر آن تیمم مى کند باید پاک باشد، و اگر چیز پاکى که تیمم به آن صحیح است ندارد، نماز بر او واجب نیست، ولى باید قضاى آنرا بجا آورد.
مسأله 701 اگر یقین داشته باشد که تیمم به چیزى
صحیح است و به آن تیمم نماید بعد بفهمد تیمم به آن باطل بوده، نمازهائى را که با آن تیمم خوانده باید دوباره بخواند.
مسأله 702 چیزى که بر آن تیمم مى کند و مکان آن چیز باید غصبى نباشد، پس اگر بر خاک غصبى تیمم کند، یا خاکى را که مال خود اوست بى اجازه در ملک دیگرى بگذارد و بر آن تیمم کند، تیمم او باطل مى باشد.
مسأله 703 تیمم در فضاى غصبى باطل است، پس اگر در ملک خود دستها را به زمین بزند و بى اجازه داخل ملک دیگرى شود و دستها را به پیشانى بکشد، تیم او باطل مى باشد.
مسأله 704 تیمم به چیز غصبى یا در فضاى غصبى یا بر چیزى که در ملک غصبى است در صورتى باطل است که انسان بداند غصب است و عمداً تیمم کند، چنانچه نداند یا فراموش کرده باشد تیمم او صحیح است، ولى اگر چیزى را خودش غصب کند و فراموش کند که غصب کرده و بر آن تیمم کند، یا ملکى را غصب نماید و فراموش کند که غصب کرده و چیزى را که بر آن تیمم مى کند در آن ملک بگذارد، یا در فضاى آن ملک تیمم نماید، هر چند حکم به بطلان تیمم او نمى توان کرد، لکن احوط آنست که به آن تیمم اکتفا نکند، و اگر نماز هم خوانده است اعاده نماید.
مسأله 705 کسى که در جاى غصبى حبس است، اگر آب و خاک او غصبى است،باید با تیمم نماز بخواند.
مسأله 706 مستحب است چیزى که بر آن تیمم مى کند، گردى
داشته باشد که به دست بماند، و بعد از زدن دست بر آن،مستحب است دست را بتکاند که گرد آن بریزد و اگر گرد به اندازه اى باشد که حاجب شود تکاندن لازم است.
مسأله 707 تیمم به زمین گود و خاک جاده و زمین شوره زار که نمک روى آنرا نگرفته مکروه است، و اگر نمک روى آنرا گرفته باشد باطل است.
دستور تیمم بدل از وضوء یا غسل
مسأله 708 در تیمم بدل از وضو یا غسل چهار چیز واجب است: اول نیت. دوم زدن کف دو دست با هم بر چیزى که تیمم به آن صحیح است. سوم کشیدن کف هر دو دست به تمام پیشانى و دو طرف آن از جائى که موى سر مى روید تا ابروها و بالاى بینى و احتیاطاً باید دستها روى ابروها هم کشیده شود. چهارم کشیدن کف دست چپ به تمام پشت دست راست، و بعد از آن کشیدن کف دست راست به تمام پشت دست چپ. و بهتر آنست که بعد از دست کشیدن به پیشانى دو مرتبه کف دستها را بر چیزى که تیمم به آن صحیح است بزند جهت کشیدن دستها بلکه ترک آن سزاوار نیست.
مسأله 709 در تیمم بدل از غسل مشهور بین علماء آنست که زدن دوم دستها بر خاک واجب است ولکن اقوى عدم وجوب است هر چند که ترک آن سزاوار نیست.
احکام تیمم
مسأله 710 اگر مختصرى از پیشانى و پشت دستها را هم مسح نکند تیمم باطل است، چه عمداً مسح نکند، یا مسأله را نداند، یا فراموش کرده باشد، ولى دقت زیاد هم لازم نیست، و همین قدر که بگویند تمام پیشانى و پشت دست مسح شده کافیست.
مسأله 711 براى آنکه یقین کند تمام پشت دست را مسح کرده، باید مقدارى بالاتر از مچ را هم مسح نماید، ولى مسح بین انگشتان لازم نیست.
مسأله 712 پیشانى و پشت دستها را باید از بالا به پائین مسح نماید، و کارهاى آنرا باید پشت سر هم بجا آورد، و اگر بین
آنها بقدرى فاصله دهد که نگویند تیمم مى کند باطل است.
مسأله 713 در موقع نیت باید معین کند که تیمم او جهت رفع حدث جنابت است یا رفع حدث حیض است یا استحاضه است یا رفع حدث اصغر بجاى وضو است مثلاً، و اگر نداند که بعهده او کدام یک آنها است به عنوان ما فى الذمه کافى است و چنانچه اشتباهاً بجاى نیت رفع حدث جنابت نیت رفع حدث حیض نمود مثلاً اگر بر وجه تقیید باشد تیمم او باطل است.
مسأله 714 در تیمم باید پیشانى و کف دستها و پشت دستها پاک باشد على الاحوط، و اگر کف دست نجس باشد و نتواند آنرا آب بکشد، لازم نیست که با پشت دست تیمم نماید، بلکه تیمم با کف دست نجس کافى است، مگر آنکه نجاست آن طورى باشد که سرایت کند به آن چیزى که به آن تیمم مى کند، و خشک کردن آن هم ممکن نباشد که در این صورت باید با پشت دست تیمم نماید.
مسأله 715 انسان باید براى تیمم انگشتر را از دست بیرون آورد، و اگر در پیشانى یاپشت دستها یا در کف دستها مانعى باشد، مثلاً چیزى به آنها چسبیده باشد، باید برطرف نماید.
مسأله 716 اگر پیشانى یا پشت دستها زخم است و پارچه یا چیز دیگرى را که بر آن بسته نمى تواند باز کند، باید دست را روى آن بکشد و نیز اگر کف دست زخم باشد و پارچه یا چیز دیگرى را که بر آن بسته نتواند باز کند، باید دست را با همان پارچه به چیزى که تیمم به آن
صحیح است بزند، و به پیشانى و پشت دستها بکشد.
مسأله 717 اگر پیشانى و پشت دستها مو داشته باشد اشکال ندارد، ولى اگر موى سر روى پیشانى آمده باشد، باید آنرا عقب بزند.
مسأله 718 اگر احتمال دهد که در پیشانى و کف دستها یا پشت دستها مانعى هست چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد، باید جستجو نماید تا یقین کند که مانعى نیست.
مسأله 719 اگر وظیفه او تیمم است و نمى تواند تیمم کند، باید نائب بگیرد و کسى که نائب مى شود باید او را با دست خود او تیمم دهد، و اگر ممکن نباشد نه بزدن دست و نه به وضع، باید نائب دست خود را به چیزى که تیمم به آن صحیح است بزند و به پیشانى و پشت دستهاى او بکشد.
مسأله 720 اگر در بین تیمم شک کند که قسمتى از آنرا فراموش کرده یا نه، باید آن قسمت را با آنچه بعد از آنست بجا آورد.
مسأله 721 اگر بعد از مسح دست چپ شک کند که درست تیمم کرده یا نه تیمم او صحیح است.
مسأله 722 کسى که وظیفه اش تیمم است، نمى تواند پیش از وقت نماز براى نماز تیمم کند، ولى اگر براى کار واجب دیگر یا مستحبى تیمم کند، و تا وقت نماز عذر او باقى باشد، مى تواند با همان تیمم نماز بخواند.
مسأله 723 کسى که وظیفه اش تیمم است، اگر بداند تا آخر وقت عذر او باقى مى ماند، در وسعت وقت مى تواند با تیمم نماز بخواند، ولى اگر بداند که تا آخر وقت عذر
او برطرف مى شود باید صبر کند و با وضو یا غسل نماز بخواند. و نیز اگر امید دارد که عذرش برطرف شود، باید صبر کند و با وضو یا غسل نماز بخواند، یا در تنگى وقت با تیمم نماز را بجا آورد.
مسأله 724 کسى که نمى تواند وضو بگیرد یا غسل کند، اگر احتمال ندهد که عذرش بزودى برطرف شود، مى تواند نمازهاى قضاى خود را با تیمم بخواند، ولى اگر احتمال دهد به زودى عذر او برطرف مى شود، خواندن نماز قضا براى او اشکال دارد.
مسأله 725 کسى که نمى تواند وضو بگیرد یا غسل کند، جایز است نمازهاى مستحبى را که مثل نافله هاى شبانه روز وقت معین دارد با تیمم بخواند، ولى اگر احتمال دهد که تا آخر وقت آنها عذر او برطرف مى شود، نباید آنها را در اول وقتشان بجا آورد.
مسأله 726 کسى که احتیاطاً باید غسل جبیره اى و تیمم نماید، مثلاً جراحتى در پشت او است اگر بعد از غسل و تیمم نماز بخواند، وبعد از نماز حدث اصغرى از او سر زند مثلاً بول کند براى نمازهاى بعد، باید بدل از غسل احتیاطاً تیمم کند و وضو هم بگیرد.
مسأله 727 اگر به واسطه نداشتن آب یا عذر دیگرى تیمم کند بعد از برطرف شدن عذر، تیمم او باطل مى شود.
مسأله 728 چیزهائى که وضو را باطل مى کند، تیمم بدل از وضو را هم باطل مى کند، و چیزهائى که غسل را باطل مى نماید، تیمم بدل از غسل را هم باطل مى نماید.
مسأله 729 کسى که نمى تواند غسل
کند، اگر چند غسل بر او واجب باشد، یک تیمم نماید کافى است.
مسأله 730 کسى که نمى تواند غسل کند اگر بخواهد عملى را که براى آن غسل واجب است انجام دهد، باید بدل از غسل تیمم نماید و اگر نتواند وضو بگیرد و بخواهد عملى را که براى آن وضو واجب است انجام دهد، باید بدل از وضو تیمم نماید.
مسأله 731 اگر بدل از غسل جنابت تیمم کند، لازم نیست براى نماز وضو بگیرد، ولى اگر بدل از غسلهاى دیگر تیمم کند، باید وضو بگیرد، و اگر نتواند وضو بگیرد، باید تیمم دیگرى هم بدل از وضو بنماید.
مسأله 732 اگر بدل از غسل تیمم کند، و بعد کارى که وضو را باطل مى کند براى او پیش آید، چنانچه براى نمازهاى بعد نتواند غسل کند باید وضو بگیرد، و بنابر احتیاط واجب بدل از غسل تیمم نماید، و اگر نمى تواند وضو بگیرد باید دو تیمم کند، یکى بدل از غسل و دیگرى بدل از وضو، ولى اگر تیمم او بدل از غسل جنابت باشد چنانچه یک تیمم نماید به قصد اینکه آنچه تکلیف اوست انجام داده باشد، کافیست.
مسأله 733 کسى که باید براى انجام عملى مثلاً براى خواندن نماز، بدل از وضو و بدل از غسل تیمم کند، احتیاط واجب آنست که تیمم سومى هم به قصد اینکه بتواند آن عمل را انجام دهد بنماید، ولى اگر در تیمم اول نیت بدل از وضو یا نیت بدل از غسل نماید، و تیمم دوم را به قصد اینکه وظیفه خود را انجام داده باشد بجا آورد تیمم سوم لازم نیست.
مسأله 734 کسى که وظیفه اش تیمم است، اگر براى کارى تیمم کند تا تیمم و عذر او باقى است، کارهائى را که باید با وضو یا غسل انجام داد مى تواند بجا آورد، ولى اگر عذرش تنگى وقت بوده، یا با داشتن آب براى نماز میت، یا خوابیدن، تیمم کرده، فقط کارى را که براى آن تیمم نموده، مى تواند انجام دهد.
مسأله 735 در چند مورد مستحب است نمازهائى را که انسان با تیمم خوانده دوباره بخواند:
اول آنکه از استعمال آب ترس داشته و عمداً خود را جنب کرده و با تیمم نماز خوانده است.
دوم آنکه مى دانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمى کند و عمداً خود را جنب کرده و با تیمم نماز خوانده است.
سوم آنکه از ترس مزاحمت جمعیت و نرسیدن به نماز جماعت، نماز جمعه را با تیمم خوانده است. بلکه در این صورت باید نماز ظهر را با وضو اعاده نماید على الاقوى. و در چند مورد احتیاط مستحب آن است که نماز را اعاده نماید. اول آنکه تا آخر وقت عمداً در جستجوى آب نرود و با تیمم نماز بخواند و بعد بفهمد که اگر جستجو مى کرد، آب پیدا مى شد. دوم آنکه عمداً نماز را تأخیر انداخته و در آخر وقت با تیمم نماز خوانده است. سوم آنکه مى دانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمى شود، و آبى را که داشته ریخته است.