آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
نجاسات
نجاسات
مسأله 84 نجاسات یازده چیز است: اول بول دوم غائط سوم منى چهارم مردار پنجم خون ششم و هفتم سگ و خوک هشتم کافر نهم شراب دهم فقاع یازدهم عرق حیوان نجاستخوار.
1 2 بول و غائط
مسأله 85 بول و غائط انسان و هر حیوان حرام گوشتى که خون جهنده دارد که اگر رگ آن را ببرند، خون از آن جستن مى کند، نجس است، ولى بول و غائط حیوان حرام گوشتى که خون آن جستن نمى کند، اگر چه مثل پشه و مگس که گوشت هم ندارند نباشد پاک است.
مسأله 86 مستحب است از فضله پرندگان حرام گوشت خصوصاً از بول و فضله شب پره اجتناب کرد.
مسأله 87
بول و غائط حیوان نجاستخوار نجس است و همچنین است بول و غائط حیوانى که انسان آن را وطى کرده یعنى با آن نزدیکى نموده، و گوسفندى که گوشت آن از خوردن شیر خوک محکم شده است.
3 منى
مسأله 88 منى حیوانى که خون جهنده دارد نجس است.
4 مردار
مسأله 89 مردار حیوانى که خون جهنده دارد نجس است. چه خودش مرده باشد، یا به غیر دستورى که در شرع معین شده آن را کشته باشند، و ماهى چون خون جهنده ندارد، اگر چه در آب بمیرد پاک است.
مسأله 90 چیزهائى از مردار که مثل پشم و مو و کرک و استخوان و دندان روح نداشته باشد پاک است.
مسأله 91 اگر از بدن انسان یا حیوانى که خون جهنده دارد در حالى که زنده است گوشت یا چیز دیگرى را که روح دارد جدا کنند نجس است.
مسأله 92 پوستهاى مختصر لب و جاهاى دیگر بدن که موقع افتادنشان رسیده، اگر چه آنها را بکنند پاک است. ولى بنابر احتیاط واجب باید از پوستى که موقع افتادنش نرسیده و آن را کنده اند اجتناب نمایند.
مسأله 93 تخم مرغى که از شکم مرغ مرده بیرون مى آید، اگر پوست روى آن سفت شده باشد پاک است. ولى ظاهرآن را باید آب کشید.
مسأله 94 اگر بره و بزغاله پیش از آنکه علفخوار شوند بمیرند، پنیر مایه اى که در شیردان آنها مى باشد پاک است، ولى ظاهر آن را باید آب کشید.
مسأله 95 دواجات روان و عطر و روغن و واکس و صابون که از خارجه مى آورند، اگر انسان
یقین به نجاست آنها نداشته باشد پاک است.
مسأله 96 گوشت و پیه و چرمى که در بازار مسلمانان فروخته شود پاک است، و همچنین است اگر یکى از اینها در دست مسلمان باشد، ولى اگر بدانند آن مسلمان از کافر گرفته و رسیدگى نکرده که از حیوانى است که به دستور شرع کشته شده یا نه نجس مى باشد.
5 خون
مسأله 97 خون انسان و هر حیوانى که خون جهنده دارد یعنى حیوانى که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن مى کند نجس است، پس خون حیوانى که مانند ماهى و پشه خون جهنده ندارد یا مشکوک است که دارد یا ندارد مثل مار پاک مى باشد.
مسأله 98 اگر حیوان حلال گوشت را به دستورى که در شرع معین شده بکشند و خون آن به مقدار معمول بیرون آید خونى که در بدنش مى ماند پاک است ولى اگر به علت نفس کشیدن یا به واسطه اینکه سر حیوان در جاى بلندى بوده خون به بدن حیوان برگردد، آن خون نجس است، و بنابر احتیاط واجب از خون باقى مانده در بدن حیوان حرام گوشت اجتناب شود.
مسأله 99 دلیل بر نجاست ذرّه خونى که در تخم مرغ به وجود مى آید نداریم و ادلّه مطلقه یا شامل آن نمى شود و یا دلالت بر نجاست نمى کند بلکه دلالت بر مانعیت براى نماز مى نماید مضافاً بر اینکه خون تخم مرغ است نه خون مرغ.
مسأله 100 خونى که گاهى موقع دوشیدن شیر دیده مى شود نجس است و شیر را نجس مى کند.
مسأله 101 خونى که
از لاى دندانها مى آید، اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بین برود پاک است، ولى احتیاط مستحب آن است که آن را فرو نبرند.
مسأله 102 خونى که به واسطه کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست مى میرد اگر طورى شود که دیگر به آن خون نگویند پاک است، و اگر به آن خون بگویند نجس است و در این صورت چنانچه ناخن یا پوست سوراخ شود، اگر مشقت ندارد باید براى وضو و غسل خون را بیرون آورند و اگر مشقت دارد باید اطراف آن را به طورى که نجاست زیاد نشود بشویند و پارچه یا چیزى مثل پارچه بر آن بگذارند و روى پارچه دست تر بکشند و تیمم هم بکنند.
مسأله 103 اگر انسان نداند که خون، زیر پوست مرده یا گوشت به واسطه کوبیده شدن به آن حالت در آمده پاک است.
مسأله 104 اگر موقع جوشیدن غذا ذره اى خون در آن بیفتد، تمام غذا و ظرف نجس مى شود. و جوشیدن و حرارت و آتش پاک کننده نیست.
مسأله 105 زردابه اى که در حال بهبودى زخم در اطراف آن پیدا مى شود، اگر معلوم نباشد که با خون مخلوط است پاک مى باشد.
6 7 سگ و خوک
مسأله 106 سگ و خوکى که در خشکى زندگى مى کنند حتى مو و استخوان و پنجه و ناخن و رطوبتهاى آنها نجس است، ولى سگ و خوک دریائى پاک است.
8 کافر
مسأله 107 کافر یعنى کسى که منکر خدا است، یا براى خدا شریک قرار مى دهد، یا پیغمبرى حضرت خاتم الانبیاء محمدبن
عبدالله صلى الله علیه و آله وسلم را قبول ندارد، نجس است. و نیز کسى که ضرورى دین یعنى چیزى را که مثل نماز و روزه مسلمانان جزء دین اسلام مى دانند منکر شود، چنانچه بداند آن چیز ضرورى دین است نجس مى باشد و همچنین اگر بداند که از دین اسلام است و حضرت فرموده و منکر آن شود اگر چه از ضروریات نباشد نجس است حسب اطلاق بعض اخبار و ملازمه بین انکار آن و انکار رسالت، و اگر ضرورى بودن را نداند بنابر احتیاط واجب باید از او اجتناب کرد، و همچنین است در منکر معاد و کبائر ضروریه بلکه در اینها اقوى اجتناب است.
مسأله 108 تمام بدن کافر حتى مو و ناخن و رطوبتهاى او نجس است.
مسأله 109 اگر پدر و مادر و جد و جده بچه نابالغ، کافر باشند آن بچه هم نجس است، و اگر یکى از اینها مسلمان باشد بچه پاک است.
مسأله 110 کسى که معلوم نیست مسلمان است یا نه پاک مى باشد. ولى احکام دیگر مسلمانان را ندارد، مثلاً نمى تواند زن مسلمان بگیرد و نباید در قبرستان مسلمانان دفن شود در صورتى که وقف بر مسلمانان باشد یا حریم و مختص مسلمانان باشد و مزاحم دفن آنان باشد.
مسأله 111 اگر مسلمانى به یکى از دوازده امام علیهم السلام دشنام دهد یا با آنان دشمنى داشته باشد نجس است.
9 شراب
مسأله 112 شراب و هر چیزى که انسان را مست مى کند، چنانچه بخودى خود روان باشد نجس است، و اگر مثل بنگ و حشیش روان نباشد اگر چه چیزى در
آن بریزند که روان شود پاک است.
مسأله 113 الکل صنعتى که براى رنگ کردن درب و میز و صندلى و مانند اینها بکار مى برند، اگر انسان نداند مست کننده است پاک مى باشد.
مسأله 114 اگر انگور و آب انگور بخودى خود جوش بیاید خوردن آن حرام است، و همچنین اگر بواسطه پختن جوش بیاید، خوردن آن حرام مى باشد.
مسأله 115 خرما و مویز و کشمش و آب آنها اگر جوش بیایند پاک، و خوردن آنها حلال است، اگر چه احتیاط مستحب خصوصاً در مویز و کشمش آن است که از آنها اجتناب کنند.
10 فقاع
مسأله 116 فقاع که از جو گرفته مى شود و به آن آبجو مى گویند نجس است ولى آبى که به دستور طبیب از جو مى گیرند و به آن ماءالشعیر مى گویند پاک مى باشد.
11 عرق حیوان نجاستخوار
مسأله 117 اقوى طهارت عرق جنب از حرام است و احتیاط استحبابى اجتناب از آن است اگر چه نماز خواندن با آن صحیح نیست چه در حال جماع بیرون آید یا بعد از آن از مرد باشد یا از زن از زنا باشد یا از لواط یا از وطى و نزدیکى کردن با حیوانات یا استمناء(و استمناء آن است که انسان با خود کارى کند که منى از او بیرون آید).
مسأله 118 اگر انسان در موقعى که نزدیکى با زن حرام است مثلاً در روزه ماه رمضان، با زن خود نزدیکى کند، بنابر احتیاط مستحب باید از عرق خود اجتناب نماید و نماز خواندن با آن صحیح نیست.
مسأله 119 اگر جنب از حرام عوض
غسل، تیمم نماید و بعد از تیمم عرق کند، باز هم بنابر احتیاط مستحب باید از عرق خود اجتناب نماید.
مسأله 120 اگر کسى از حرام جنب شود و بعد با حلال خود نزدیکى کند، احتیاط مستحب آن است که از عرق خود اجتناب نماید و نماز با آن صحیح نیست و اگر اول با حلال خود نزدیکى کند و بعد از حرام جنب شود چیزى بر او نیست.
مسأله 121 بنابر اقوى باید از عرق شتر نجاستخوار و بنابر احتیاط واجب باید از عرق هر حیوانى که به خوردن نجاست انسان عادت کرده اجتناب کرد.
راه ثابت شدن نجاست
مسأله 122 نجاست هر چیز از سه راه ثابت مى شود: اول آنکه خود انسان یقین کند چیزى نجس است، و اگر گمان داشته باشد چیزى نجس است، لازم نیست از آن اجتناب نماید. بنابر این غذا خوردن در قهوه خانه ها و مهمانخانه هائى که مردمان لاابالى و کسانى که پاکى و نجسى را مراعات نمى کنند در آنها غذا مى خورند، اگر انسان یقین نداشته باشد، غذائى را که براى او آورده اند نجس است اشکال ندارد. دوم آنکه کسى که چیزى در اختیار او است بگوید آن چیز نجس است، مثلاً همسر انسان یا نوکر یا کلفت بگوید، ظرف یا چیز دیگرى که در اختیار او است نجس مى باشد بنابر اقوى باید از آن اجتناب نماید. سوم آنکه دو مرد عادل بگویند چیزى نجس است. و نیز اگر یک نفر عادل هم بگوید چیزى نجس است اگر از قول او اطمینان حاصل نشود، بنابر احتیاط واجب باید از آن چیز اجتناب کرد، والا واجب
است.
مسأله 123 اگر به واسطه ندانستن مسأله نجس بودن و پاک بودن چیزى را نداند مثلاً نداند عرق جنب از حرام پاک است یا نه، باید مسأله را بپرسد، ولى اگر با اینکه مسأله را مى داند، چیزى را شک کند پاک است یا نه، مثلاً شک کند آن چیز خون است یا نه یا نداند که خون پشه است یا خون انسان، پاک مى باشد.
مسأله 124 چیز نجسى که انسان شک دارد پاک شده یا نه، نجس است. و چیز پاک را اگر شک کند نجس شده یا نه، پاک است. و اگر هم بتواند نجس بودن یا پاک بودن آن را بفهمد لازم نیست وارسى کند.
مسأله 125 اگر بداند یکى از دو ظرف یا دو لباسى که از هر دوى آنها استفاده مى کند نجس شده و نداند کدام است، باید از هر دو اجتناب کند. ولى اگر مثلاً نمى داند لباس خودش نجس شده یا لباسى که هیچ از آن استفاده نمى کند و مال دیگرى است، از لباس خودش هم لازم نیست اجتناب نماید.
راه نجس شدن چیزهاى پاک
مسأله 126 اگر چیز پاک به چیز نجس برسد و هر دو یا یکى از آنها بطورى تر باشد که ترى یکى به دیگرى برسد چیز پاک نجس مى شود. و اگر ترى بقدرى کم باشد که به دیگرى نرسد، چیزى که پاک بوده نجس نمى شود.
مسأله 127 اگر چیز پاکى به چیز نجس برسد و انسان شک کند که هر دو یا یکى از آنها تر بوده یا نه، آن چیز پاک نجس نمى شود.
مسأله 128 دو چیزى که انسان
نمى داند کدام پاک و کدام نجس است، اگر چیز پاکى با رطوبت به یکى از آنها برسد نجس نمى شود.
مسأله 129 زمین و پارچه و مانند اینها اگر رطوبت داشته باشد، هر قسمتى که نجاست به آن برسد نجس مى شود و جاهاى دیگر آن پاک است و همچنین است بعض میوه جات مثل خیار و گلابى و مانند آن.
مسأله 130 هر گاه شیره و روغن و مانند اینها طورى باشد که اگر مقدارى از آن را بردارند جاى آن خالى نمى ماند، همین که یک نقطه از آن نجس شد، تمام آن نجس مى شود، ولى اگر طورى باشد که جاى آن در موقع برداشتن خالى بماند، اگر چه بعد پر شود، فقط جائى که نجاست به آن رسیده نجس مى باشد. پس اگر فضله موش در آن بیفتد جائى که فضله افتاده نجس و بقیه پاک است.
مسأله 131 اگر مگس یا حیوانى مانند آن روى چیز نجسى که تر است بنشیند و بعد روى چیز پاکى که آنهم تر است بنشیند، چنانچه انسان بداند نجاست همراه آن حیوان بوده، چیز پاک نجس مى شود، و اگر نداند پاک است.
مسأله 132 اگر جائى از بدن که عرق دارد نجس شود و عرق از آنجا به جاى دیگر برود، هر جا که عرق به آن برسد نجس مى شود. و اگر عرق به جاى دیگر نرود جاهاى دیگر بدن پاک است.
مسأله 133 اخلاطى که از بینى یا گلو مى آید، اگر خون داشته باشد، جائى که خون دارد نجس و بقیه آن پاک است. پس اگر به بیرون دهان
یا بینى برسد، مقدارى را که انسان یقین دارد جاى نجس اخلاط به آن رسیده نجس است و محلى را که شک دارد جاى نجس به آن رسیده یا نه پاک مى باشد.
مسأله 134 اگر آفتابه اى را که ته آن سوراخ است روى زمین نجس بگذارند چنانچه آب، طورى زیر آن جمع گردد که با آب آفتابه یکى حساب شود، آب آفتابه نجس مى شود، بلکه اگر آب بر زمین جارى شود یا فرو رود، در صورتى که سوراخ آفتابه به زمین نجس متصل باشد به طورى که مانع از تدافع و فشار شود نیز آب محکوم به نجاست است، ولى اگر سوراخ آن به زمین نجس متصل نباشد و آب زیر آفتابه هم با آب داخل آن یکى حساب نشود یا آنکه آب داخل آن با فشار بیرون آید، آب آفتابه نجس نمى شود.
مسأله 135 اگر چیزى داخل بدن شود و به نجاست برسد، در صورتىکه بعد از بیرون آمدن، آلوده به نجاست نباشد پاک است. پس اگر اسباب اماله یا آب آن در مخرج غائط وارد شود، یا سوزن یا چاقو و مانند اینها در بدن فرو رود و بعد از بیرون آمدن به نجاست آلوده نباشد نجس نیست. و همچنین است آب دهان و بینى اگر در داخل به خون برسد و بعد از بیرون آمدن به خون آلوده نباشد.
احکام نجاست
مسأله 136 نجس کردن خط و ورق قرآن حرام است و اگر نجس شود باید فوراً آن را آب بکشند.
مسأله 137 اگر جلد قرآن نجس شود در صورتى که بى احترامى به قرآن باشد باید آن را
آب بکشند.
مسأله 138 گذاشتن قرآن روى عین نجس مانند خون و مردار، اگر چه آن عین نجس خشک باشد حرام است و برداشتن قرآن از روى آن واجب مى باشد، چنانچه موجب هتک باشد و غالب چنین است.
مسأله 139 نوشتن قرآن با مرکب نجس اگر چه یک حرف آن باشد حرام است و اگر نوشته شود باید آن را آب بکشند، یا به واسطه تراشیدن و مانند آن کارى کنند که از بین برود.
مسأله 140 دادن قرآن به کافر حرام، و گرفتن قرآن از او واجب است در صورت هتک.
مسأله 141 اگر ورق قرآن یا چیزى که احترام آن لازم است، مثل کاغذى که اسم خدا یا پیغمبر یا امام بر آن نوشته شده، در مستراح بیفتد بیرون آوردن و آب کشیدن آن اگر چه خرج داشته باشد واجب است. و اگر بیرون آوردن آن ممکن نباشد بنابر احتیاط واجب باید به آن مستراح نروند تا یقین کنند آن ورق پوسیده است، و نیز اگر تربت در مستراح بیفتد و بیرون آوردن آن ممکن نباشد، باید تا وقتى که یقین نکرده اند، بکلى از بین رفته به آن مستراح نروند.
مسأله 142 خوردن و آشامیدن چیز نجس حرام است و همچنین است خورانیدن آن به دیگرى و اما به اطفال و دیوانه ها پس اگر مسکر باشد یا خوردن آن براى طفل مضر باشد حرام است والا جایز است.
مسأله 143 فروختن و عاریه دادن چیز نجسى که مى شود آن را آب کشید، اگر نجس بودن آن را به طرف بگوید اشکال ندارد. و اگر نگوید و موجب وقوع طرف
در حرام یا ترک واجب شود اقوى حرمت است.
مسأله 144 اگر انسان ببیند کسى چیز نجسى را مى خورد یا با لباس نجس نماز مى خواند، لازم نیست به او بگوید.
مسأله 145 اگر جائى از خانه یا فرش کسى نجس باشد و ببیند بدن یا لباس یا چیز دیگر کسانى که وارد خانه او مى شوند با رطوبت به جاى نجس رسیده است چنانچه موجب وقوع آنها در فعل حرام یا ترک واجب مثل نماز خواندن بىوضوء شود خبر دادن به آنها واجب است و اما اگر سبب شود که نماز در لباس نجسى که علم به نجاست آن ندارند بخوانند لازم نیست خبر دادن.
مسأله 146 اگر صاحب خانه در بین غذا خوردن بفهمد غذا نجس است، باید به مهمانها بگوید. اما اگر یکى از مهمانها بفهمد، لازم نیست به دیگران خبر دهد. ولى چنانچه طورى با آنان معاشرت دارد که ممکن است به واسطه نجس بودن آنان خود او هم نجس شود، باید بعد از غذا به آنان بگوید.
مسأله 147 اگر چیزى را که عاریه کرده نجس شود، چنانچه صاحبش آن چیز را در کارى که شرط آن پاکى است استعمال مى کند و موجب واقع شدن او در فعل حرام یا ترک واجب شود باید نجس شدن آن را به او بگوید.
مسأله 148 اگر بچه بگوید چیزى نجس است یا چیزى را آب کشیده، نباید حرف او را قبول کرد. ولى بچه اى که تکلیفش نزدیک است، اگر بگوید چیزى را آب کشیدم حرف او اگر موجب اطمینان باشد قبول مى شود، و اگر بگوید چیزى نجس است
احتیاط مستحب آن است که از آن اجتناب کنند.