آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام ضامن شدن
مسأله 2318 اگر انسان بخواهد ضامن شود که بدهى کسى را بدهد، ضامن شدن او در صورتى صحیح است، که به هر لفظى اگرچه عربى نباشد به طلبکار بگوید که من ضامن شده ام طلب تو را بدهم، و طلبکار هم رضایت خود را بفهماند، ولى راضى بودن بدهکار شرط نیست.
مسأله 2319 ضامن و طلبکار باید مکلف و عاقل باشند و کسى هم آنها را مجبور نکرده باشد، و نیز باید سفیه نباشند یعنى مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف نکنند، ولى این شرطها در بدهکار نیست، مثلاً اگر کسى ضامن شود که بدهى بچه یا دیوانه را بدهد صحیح است.
مسأله 2320 هر گاه براى ضامن شدن خودش شرطى قرار دهد، مثلاً بگوید اگر پدرم اجازه بدهد من مى دهم، ضامن شدن او باطل است.
مسأله 2321 کسى که انسان ضامن بدهى او مى شود باید بدهکار باشد، پس اگر کسى بخواهد از دیگرى قرض کند، تا وقتى قرض نکرده، انسان نمى تواند ضامن او شود.
مسأله 2322 در صورتى انسان مى تواند ضامن شود که طلبکار و بدهکار و جنس بدهى همه معین باشند، پس اگر دو نفر از کسى طلبکار باشند و انسان بگوید من ضامن هستم که طلب یکى از شماها را بدهم، چون معین نکرده که طلب کدام را مى دهد، ضامن شدن او باطل است، و نیز اگر کسى از دو نفر طلبکار باشد و انسان بگوید من ضامن هستم که بدهى یکى از آن دو نفر را به
تو بدهم، چون معین نکرده که بدهى کدام را مى دهد ضامن شدن او باطل مى باشد، و همچنین اگر کسى از دیگرى مثلاً ده من گندم و ده تومان پول طلبکار باشد و انسان بگوید من ضامن یکى از دو طلب تو هستم و معین نکند که ضامن گندم است یا ضامن پول، صحیح نیست.
مسأله 2323 اگر طلبکار طلب خود را به ضامن ببخشد، ضامن نمى تواند از بدهکار چیزى بگیرد، و اگر مقدارى از آنرا ببخشد، نمى تواند آن مقدار را مطالبه نماید.
مسأله 2324 اگر انسان ضامن شود که بدهى کسى را بدهد، نمى تواند از ضامن شدن خود برگردد.
مسأله 2325 ضامن و طلبکار مى توانند شرط کنند که هر وقت بخواهند، ضامن بودن را بهم بزنند.
مسأله 2326 هر گاه انسان در موقع ضامن شدن، بتواند طلب طلبکار را بدهد اگر چه بعد فقیر شود، طلبکار نمى تواند ضامن بودن او را بهم بزند و طلب خود را از بدهکار اول مطالبه نماید، و همچنین است اگر در آن موقع نتواند طلب او را بدهد، ولى طلبکار بداند و به ضامن شدن او راضى شود.
مسأله 2327 اگر انسان در موقعى که ضامن مى شود، نتواند طلب طلبکار را بدهد و طلبکار در آن وقت نداند و بعد ملتفت شود، مى تواند ضامن بودن او را بهم بزند و اگر پیش از آنکه طلبکار ملتفت شود، ضامن قدرت پیدا کرده باشد، چنانچه بخواهد ضامن بودن او را بهم بزند، اشکال ندارد على الاظهر.
مسأله 2328 اگر کسى بدون اجازه بدهکار ضامن شود که بدهى او را بدهد، نمى تواند
چیزى از او بگیرد.
مسأله 2329 اگر کسى با اجازه بدهکار ضامن شود که بدهى او را بدهد، بعد از دادن بدهى او مى تواند مقدارى را که ضامن شده از او مطالبه نماید، ولى اگر بجاى جنسى که بدهکار بوده جنس دیگرى به طلبکار او بدهد، نمى تواند چیزى را که داده از او مطالبه نماید، مثلاً اگر ده من گندم بدهکار باشد، و ضامن ده من برنج بدهد، نمى تواند برنج را از او مطالبه نماید، اما اگر خودش راضى شود که برنج بدهد اشکال ندارد.