آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام ودیعه(امانت)
مسأله 2335 اگر انسان مال خود را به کسى بدهد و بگوید نزد تو امانت باشد و او هم قبول کند، یا بدون اینکه حرفى بزنند، صاحب مال بفهماند که مال را براى نگهدارى به او مى دهد، و او هم به قصد نگهدارى کردن بگیرد، باید به احکام ودیعه و امانت دارى که بعداً گفته مى شود عمل نماید.
مسأله 2336 امانت دار و کسى که مال را امانت مى گذارد، باید هر دو بالغ و عاقل باشند، پس اگر مالى را پیش بچه یا دیوانه امانت بگذارد یا دیوانه و بچه مالى را پیش کسى امانت بگذارند صحیح نیست.
مسأله 2337 اگر از بچه یا دیوانه چیزى را به طور امانت قبول کند، باید آنرا به صاحبش بدهد، و اگر آن چیز مال خود بچه یا دیوانه است، به ولّى او برساند، و چنانچه در رساندن مال به آنان کوتاهى کند و تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.
مسأله 2338 کسى که نمى تواند امانت را نگهدارى نماید، بنابر احتیاط واجب باید قبول نکند.
مسأله 2339 اگر انسان به صاحب مال بفهماند که براى نگهدارى مال او حاضر نیست، چنانچه او مال را بگذارد و برود و آن مال تلف شود، کسى که امانت را قبول نکرده ضامن نیست، ولى احتیاط مستحب آنست که اگر ممکن باشد آنرا نگهدارى نماید.
مسأله 2340 کسى که چیزى را امانت مى گذارد، هر وقت بخواهد مى تواند آنرا پس بگیرد، و کسى هم که امانت را قبول مى کند، هر وقت بخواهد مى تواند آنرا به صاحبش برگرداند.
مسأله 2341 اگر انسان
از نگهدارى امانت منصرف شود و ودیعه را بهم بزند، باید هر چه زودتر مال را به صاحب آن، یا وکیل یا ولى صاحبش برساند، یا به آنان خبر دهد که به نگهدارى حاضر نیست، و اگر بدون عذر، مال را به آنان نرساند و خبر هم ندهد، چنانچه مال تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.
مسأله 2342 کسى که امانت را قبول مى کند، اگر براى آن جاى مناسبى ندارد، باید جاى مناسب تهیه نماید و طورى آنرا نگهدارى کند، که مردم نگویند در امانت خیانت کرده و در نگهدارى آن کوتاهى نموده است، و اگر در جائى که مناسب نیست بگذارد و تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.
مسأله 2343 کسى که امانت را قبول مى کند، اگر در نگهدارى آن کوتاهى نکند و تعدى یعنى زیاده روى هم ننماید و اتفاقاً آن مال تلف شود ضامن نیست، ولى اگر آنرا در جائى بگذارد که گمان مى رود ظالمى بفهمد و آنرا ببرد، چنانچه تلف شود، باید عوض آنرا به صاحبش بدهد.
مسأله 2344 اگر صاحب مال براى نگهدارى مال خود جائى را معین کند و به کسى که امانت را قبول کرده بگوید، که باید مال را در اینجا حفظ کنى و اگر احتمال هم بدهى که از بین برود، نباید آنرا به جاى دیگر ببرى، چنانچه امانت دار احتمال دهد که در آنجا از بین برود و بداند چون آنجا در نظر صاحب مال براى حفظ بهتر بوده گفته است که نباید از آنجا بیرون ببرى، مى تواند آنرا به جاى دیگر ببرد، و اگر در آنجا ببرد و تلف شود
ضامن نیست، ولى اگر نداند به چه جهت گفته که به جاى دیگر نبر، چنانچه به جاى دیگر ببرد و تلف شود، احتیاط واجب آنست که عوض آنرا بدهد.
مسأله 2345 اگر صاحب مال براى نگهدارى مال خود جائى را معین کند ولى به کسى که امانت را قبول کرده نگوید که آنرا به جاى دیگر نبر، چنانچه امانت دار احتمال دهد که در آنجا از بین برود، مى تواند آنرا به جاى دیگرى که مال در آنجا محفوظ تر است ببرد، و چنانچه مال در آنجا تلف شود ضامن نیست.
مسأله 2346 اگر صاحب مال دیوانه شود، کسى که امانت را قبول کرده باید فوراً امانت را به ولى او برساند و یا به ولى او خبر دهد، و اگر بدون عذر شرعى مال را به ولى او ندهد، و از خبر دادن هم کوتاهى کند و مال تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.
مسأله 2347 اگر صاحب مال بمیرد، امانت دار باید مال را به وارث او برساند، یا به وارث او خبر دهد، و چنانچه مال را به وارث او ندهد و از خبر دادن هم کوتاهى کند و مال تلف شود ضامن است، ولى اگر براى آنکه مى خواهد بفهمد کسى که مى گوید من وارث میتم راست مى گوید یا نه، یا میت وارث دیگرى دارد یا نه، مال را ندهد و از خبر دادن هم کوتاهى کند، و مال تلف شود ضامن نیست.
مسأله 2348 اگر صاحب مال بمیرد و چند وارث داشته باشد، کسى که امانت را قبول کرده باید مال را به همه ورثه بدهد، یا به کسى
بدهد که همه آنان گرفتن مال را به او واگذار کرده اند، پس اگر بدون اجازه دیگران تمام مال را به یکى از ورثه بدهد ضامن سهم دیگران است.
مسأله 2349 اگر کسى که امانت را قبول کرده بمیرد، یا دیوانه شود، وارث یا ولى او باید هر چه زودتر به صاحب مال اطلاع دهد، یا امانت را به او برساند.
مسأله 2350 اگر امانت دار نشانه هاى مرگ را در خود ببیند، چنانچه ممکن است، باید امانت را به صاحب آن یا وکیل او برساند، و اگر ممکن نیست باید آنرا به حاکم شرع بدهد، و چنانچه به حاکم شرع دسترسى ندارد، در صورتى که وارث او امین است و از امانت اطلاع دارد، لازم نیست وصیت کند، وگرنه باید وصیت کند و شاهد بگیرد، و به وصى و شاهد اسم صاحب مال و جنس و خصوصیات مال و محل آنرا بگوید.
مسأله 2351 اگر امانت دار نشانه هاى مرگ را در خود ببیند، و به وظیفه اى که در مسأله پیش گفته شد عمل نکند، چنانچه آن امانت از بین برود، باید عوضش را بدهد على الاظهر، اگر چه در نگهدارى آن کوتاهى نکرده باشد و بعد از مدتى پشیمان شود و وصیت کند.