آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام جماعت
مسأله 1469 موقعى که مأموم نیت مى کند، باید امام را معین نماید ولى دانستن اسم او لازم نیست، مثلاً اگر نیت کند اقتدا مى کنم به امام حاضر، نمازش صحیح است.
مسأله 1470 مأموم باید غیر از حمد و سوره همه چیز نماز را خودش بخواند، ولى اگر رکعت اول یا دوم او رکعت سوم یا چهار امام باشد، باید حمد و سوره را بخواند.
مسأله 1471 اگر مأموم در رکعت اول و دوم نماز صبح و مغرب و عشاء صداى حمد و سوره امام را بشنود، اگر چه کلمات را تشخیص ندهد، باید حمد و سوره را نخواند، و اگر صداى امام را نشنود، مستحب است حمد و سوره را بخواند ولى باید آهسته بخواند و چنانچه سهواً بلند بخواند اشکال ندارد.
مسأله 1472 اگر مأموم بعضى از کلمات حمد و سوره امام را بشنود، احتیاط واجب آنست که حمد و سوره نخواند.
مسأله 1473 اگر مأموم سهواً حمد و سوره بخواند، یا خیال کند صدائى را که مى
شنود صداى امام نیست و حمد و سوره بخواند و بعد بفهمد صداى امام بوده، نمازش صحیح است .
مسأله 1474 اگر شک کند که صداى امام را مى شنود یانه، یا صدائى بشنود و نداند صداى امام است یا صداى کس دیگر، مى تواند حمد و سوره بخواند.
مسأله 1475 احتیاط واجب آنست که مأموم در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر حمد و سوره نخواند و مستحب است بجاى آن ذکر بگوید .
مسأله 1476 مأموم نباید تکبیرة الاحرام را پیش از امام بگوید بلکه احتیاط مستحب آنست که تا تکبیر امام تمام نشده تکبیر نگوید .
مسأله 1477 اگر مأموم سلام امام را بشنود، یا بداند چه وقت سلام مى گوید، واجب نیست که پیش از امام سلام نگوید، و چنانچه عمداً پیش از امام سلام دهد نمازش صحیح است و لازم نیست دوباره با امام سلام دهد.
مسأله 1478 اگر مأموم غیر از تکبیرة الاحرام و سلام، چیزهاى دیگر نماز را پیش از امام بگوید اشکال ندارد . ولى اگر آنها را بشنود، یا بداند امام چه وقت مى گوید، احتیاط مستحب آنست که پیش از امام نگوید.
مسأله 1479 مأموم باید غیر از آنچه در نماز خوانده مى شود، کارهاى دیگر آن، مانند رکوع و سجود را با امام یا کمى بعد از امام بجا آورد . و اگر عمداًپیش از امام یا مدت بیش ازحدى بعد از امام انجام دهد، معصیت کرده على الاحوط . و نمازش صحیح است اگر به وظیفه منفرد عمل نماید و احتیاط مستحب آنست که نماز را اعاده نماید .
مسأله 1480
اگر سهواً پیش از امام سر از رکوع بر دارد، چنانچه امام در رکوع باشد، باید به رکوع بر گردد و با امام سر بر دارد و دراین صورت زیاد شدن رکوع که رکن است نماز را باطل نمى کند ولى اگر به رکوع برگردد و پیش از آنکه به رکوع برسد، امام سر بر دارد نمازش باطل است.
مسأله 1481 اگر اشتباهاً سر بر دارد و ببیند امام در سجده است باید به سجده بر گردد، و چنانچه در هر دو سجده این اتفاق بیفتد براى زیاد شدن دو سجده که رکن است نماز باطل نمى شود.
مسأله 1482 کسى که اشتباهاً پیش از امام سر از سجده بر داشته هر گاه به سجده بر گردد، و هنوز به سجده نرسیده امام سر بر دارد، نمازش صحیح است، ولى اگر در هر دو سجده این اتفاق بیفتد نمازش باطل است .
مسأله 1483 اگر اشتباهاً سر از رکوع یا سجده بر دارد، و سهواً یا بخیال اینکه به امام نمى رسد، به رکوع یا سجده نرود، نمازش صحیح است .
مسأله 1484 اگر سر از سجده بر دارد و ببیند امام در سجده است، چنانچه بخیال اینکه سجده اول امام است، بقصد اینکه با امام سجده کند به سجده رود و بفهمد سجده دوم امام بوده، سجده دوم او حساب مى شود. واگر بخیال اینکه سجده دوم امام است به سجده رود و بفهمد سجده اول امام بوده، باید بقصد اینکه با امام سجده کند تمام کند و دو باره با امام به سجده رود. و در هر دو صورت احتیاط مستحب آنست که
نماز را بهجماعت تمام کند و دوباره بخواند.
مسأله 1485 اگر سهواًپیش از امام به رکوع رود و طورى باشد که اگر سر بر دارد به مقدارى از قرائت امام مى رسد، باید بر گردد و با امام به رکوع رود، و احتیاط مستحب اعاده نماز است، و اگر عمداً بر نگردد، احتیاط واجب آنست که نماز را به جماعت تمام کند و دوباره بخواند یا بشکند و از سر بگیرد.
مسأله 1486 اگر سهواً پیش از امام به رکوع رود و طورى باشد که اگر بر گردد به چیزى از قرائت امام نمى رسد، در صورتى که صبر کند تا امام به او برسد، نمازش صحیح است، و همچنین اگر بقصد اینکه با امام نماز بخواند، سر بر دارد و با امام به رکوع رود، نیز نمازش صحیح است .
مسأله 1487 اگر سهواً پیش از امام به سجده رود، در صورتى که صبر کند تا امام به او برسد نمازش صحیح است، و چنانچه بقصد اینکه با امام نماز بخواند سر بر دارد و با امام به سجده رود، احتیاط واجب اعاده نماز است .
مسأله 1488 اگر امام دررکعتى که قنوت ندارد اشتباهاً قنوت بخواند،یا در رکعتى که تشهد ندارد اشتباهاً مشغول خواندن تشهد شود، مأموم نباید قنوت و تشهد را بخواند، ولى نمى تواند پیش از امام به رکوع رود یا پیش ازایستادن امام بایستد بلکه باید صبر کند تا قنوت و تشهد امام تمام شود و بقیه نماز را با او بخواند .
چیزهائى که در نماز جماعت مستحب است
مسأله 1489 اگر مأموم یک مرد باشد مستحب است طرف راست
امام بایستد و اگر یک زن باشد، مستحب است در طرف راست امام طورى بایستد که جاى سجده اش مساوى زانو یا قدم امام باشد و اگریک مرد و یک زن یا یک مرد و چند زن باشند، مستحب است مرد طرف راست امام و باقى پشت سر امام بایستند، و اگر چند مرد یا چند زن باشند، مستحب است پشت سر امام بایستند، و اگر چند مرد و چند زن باشند، مستحب است مردها عقب امام و زنها پشت مردها بایستند.
مسأله 1490 اگر امام و مأموم هر دو زن باشند بهتر است که ردیف یکدیگر بایستند و امام جلوتر از دیگران نایستد.
مسأله 1491 مستحب است امام در وسط صف بایستد و اهل علم و کمال و تقوى در صف اول بایستند.
مسأله 1492 مستحب است صفهاى جماعت منظم باشد و بین کسانى که در یک صف ایستاده اند فاصله نباشد و شانه آنان ردیف یکدیگر باشد .
مسأله 1493 مستحب است بعد از گفتن قد قامت الصلوة مأمومین برخیزند.
مسأله 1494 مستحب است امام جماعت حال مأمومى را که از دیگران ضعیف تر است رعایت کند و قنوت و رکوع و سجود راطول ندهد مگربداند همه کسانى که به او اقتدا کرده اند مایلند.
مسأله 1495 مستحب است امام جماعت در حمد و سوره و ذکرهائى که بلند مى خواند، صداى خود رابقدرى بلند کند که دیگران بشنوند، ولى باید بیش از اندازه صدا را بلند نکند.
مسأله 1496 اگر امام در رکوع بفهمد کسى تازه رسیده و مى خواهد اقتدا کند مستحب است رکوع را دو برابر همیشه طول بدهد و
بعد برخیزد، اگر چه بفهمد کس دیگرى هم براى اقتدا وارد شده است.