آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
وضو
مسأله 242 در وضو واجب است صورت و دستها را بشویند و جلوى سر و روى پاها را مسح کنند.
مسأله 243 درازاى صورت را باید از بالاى پیشانى جائى که موى سر بیرون مى آید تا آخر چانه شست، و پهناى آن به مقدارى که بین انگشت وسط و شست قرار مى گیرد باید شسته شود، و اگر مختصرى از این مقدار را نشوید وضو باطل است. و براى آنکه یقین کند این مقدار کاملاً شسته شده باید کمى اطراف آنرا هم بشوید.
مسأله 244 اگر صورت یا
دست کسى کوچکتر یا بزرگتر از معمول مردم باشد باید ملاحظه کند که مردمان معمولى تا کجاى صورت خود را مى شویند، او هم تا همانجا را بشوید. و نیز اگر در پیشانى او مو روئیده یا جلوى سرش مو ندارد باید به اندازه معمول، پیشانى را بشوید.
مسأله 245 اگر احتمال دهد چرک یا چیز دیگرى در ابروها و گوشه هاى چشم و لب او هست که نمى گذارد آب به آنها برسد، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد، باید پیش از وضو وارسى کند که اگر هست برطرف نماید.
مسأله 246 اگر پوست صورت از لاى مو پیدا باشد باید آب را به پوست برساند و اگر پیدا نباشد شستن مو کافى است و رساندن آب به زیر آن لازم نیست.
مسأله 247 اگر شک کند که پوست صورت از لاى مو پیدا است یا نه، بنابر احتیاط واجب باید مو را بشوید و آبرا به پوست هم برساند.
مسأله 248 شستن توى بینى و مقدارى از لب و چشم که در وقت بستن دیده نمى شود واجب نیست، ولى براى آنکه یقین کند از جاهائى که باید شسته شود چیزى باقى نمانده، واجب است مقدارى از آنها را هم بشوید، و کسى که نمى دانسته باید این مقدار را بشوید، اگر نداند در وضوهائى که گرفته این مقدار را شسته یا نه نمازهائى که خوانده صحیح است.
مسأله 249 باید دست ها را از بالا به پائین شست، و اگر از پائین به بالا بشوید وضو باطل است. و همچنین است صورت على الاحوط.
مسأله 250 اگر دست را تر
کند و به صورت و دستها بکشد، چنانچه ترى دست به قدرى باشد که به واسطه کشیدن دست، آب کمى بر آنها جارى شود کافى است.
مسأله 251 بعد از شستن صورت باید دست راست و بعد از آن دست چپ را از آرنج تا سر انگشتها بشوید.
مسأله 252 براى آنکه یقین کند آرنج را کاملاً شسته باید مقدارى بالاتر از آرنج را هم بشوید.
مسأله 253 کسى که پیش از شستن صورت دستهاى خود را تا مچ شسته در موقع وضو باید تا سر انگشتان را بشوید. و اگر فقط تا مچ را بشوید وضوى او باطل است.
مسأله 254 در وضو شستن صورت و دستها مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام مى باشد، و اینکه کدام شستن اول یا دوم یا سوم است مربوط به قصد کسى است که وضو مى گیرد، پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب به صورت بریزد اشکال ندارد و همه آنها شستن اوّل حساب مى شود، و اگر به قصد اینکه سه مرتبه بشوید سه مرتبه آب بریزد مرتبه سوم آن حرام است.
مسأله 255 بعد از شستن هر دو دست باید جلوى سر را با ترى آب وضو که در دست مانده مسح کند. و احتیاط واجب آن است که با دست راست، از بالا به پائین مسح نماید.
مسأله 256 یک قسمت از چهار قسمت سر، که مقابل پیشانى است جاى مسح مى باشد. و هر جاى این قسمت را به هر اندازه مسح کند کافیست، اگر چه وجوب مسح به
مقدار عرض یک انگشت، خالى از قوت نیست، و احتیاط مستحب آن است که از درازا به اندازه درازاى یک انگشت و از پهنا به اندازه پهناى سه انگشت بسته مسح نماید.
مسأله 257 لازم نیست مسح سر بر پوست آن باشد بلکه بر موى جلوى سر هم صحیح است. ولى کسى که موى جلوى سر او به اندازه اى بلند است که اگر مثلاً شانه کند به صورتش مى ریزد یا به جاهاى دیگر سر مى رسد، باید بیخ موها را مسح کند. یا فرق سر را باز کرده پوست سر را مسح نماید، و اگر موهائى را که به صورت مى ریزد یا به جاى دیگر سر مى رسد جلوى سر جمع کند و بر آنها مسح نماید، یا بر موى جاهاى دیگر سر، که جلوى آن آمده مسح کند باطل است.
مسأله 258 بعد از مسح سر باید با ترى آب وضو که در دست مانده روى پاها را از سر یکى از انگشتها تا برآمدگى روى پا مسح کند، و احتیاط واجب آن است که تا مفصل را هم مسح نماید.
مسأله 259 پهناى مسح پا به هر اندازه باشد کافى است، ولى احوط آن است که به اندازه پهناى سه انگشت بسته مسح نماید، و بهتر از آن مسح تمام روى پا است.
مسأله 260 واجب نیست که در مسح پا دست را بر سر انگشتها بگذارد و بعد به پشت پا بکشد، بلکه اگر تمام دست را روى پا بگذارد و کمى بکشد هم کفایت مى کند اگر چه قسم اول احوط است.
مسأله 261 در مسح سر و
روى پا باید دست را روى آنها بکشد و اگر دست را نگهدارد و سر یا پا را به آن بکشد وضو باطل است. ولى اگر موقعى که دست را مى کشد سر یا پا مختصرى حرکت کند اشکال ندارد.
مسأله 262 جاى مسح باید خشک باشد و اگر به قدرى تر باشد که رطوبت کف دست به آن اثر نکند مسح باطل است. ولى اگر ترى آن به قدرى کم باشد که رطوبتى که بعد از مسح در آن دیده مى شود بگویند فقط از ترى کف دست است اشکال ندارد.
مسأله 263 اگر براى مسح رطوبتى در کف دست نمانده باشد نمى تواند دست را با آب خارج تر کند، بلکه باید از ریش خود رطوبت بگیرد و بعید نیست صحّت اگر از اعضاء دیگر وضو رطوبت بگیرد و با آن مسح نماید.
مسأله 264 اگر رطوبت کف دست فقط به اندازه مسح سر باشد احتیاط واجب آن است که سر را با همان رطوبت مسح کند، و براى مسح پاها از اعضاء دیگر وضو رطوبت بگیرد.
مسأله 265 مسح کردن از روى جوراب و کفش باطل است، ولى اگر بواسطه سرماى شدید یا ترس از دزد و درنده و مانند اینها نتواند کفش یا جوراب را بیرون آورد، مسح کردن بر آنها اشکال ندارد و اگر روى کفش نجس باشد باید چیز پاکى بر آن بیندازد و بر آن چیز مسح کند، و احتیاط واجب آن است که تیمم هم بنماید.
مسأله 266 اگر روى پا نجس باشد و نتواند براى مسح، آنرا آب بکشد باید تیمم نماید.