آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
معامله سلف
معامله سلف
مسأله 2117 معامله سلف آنست که مشترى پول را بدهد که بعد از مدتى جنس را تحویل بگیرد و اگر بگوید این پول را مى دهم که مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس را بگیرم و فروشنده بگوید قبول کردم، یا فروشنده پول را بگیرد و بگوید فلان جنس را فروختم که بعد از شش ماه تحویل بدهم معامله صحیح است.
مسأله 2118 اگر پولى که از طلا و نقره است سلف بفروشد و عوض آنرا پولى که از طلا و نقره است بگیرد معامله باطل است. ولى اگر جنسى را سلف بفروشد و عوض آنرا جنس دیگر یا پول بگیرد معامله صحیح است و احتیاط مستحب آنست در عوض جنسى که مى فروشد پول بگیرد و جنس دیگر نگیرد.
شرائط معامله سلف
مسأله 2119 معامله سلف شش شرط دارد:
اول خصوصیاتى را که قیمت جنس به واسطه آنها فرق مى کند معین نمایند.
دوم حسب اجماع علماء پیش از آنکه خریدار و فروشنده از هم جدا شوند، خریدار تمام قیمت را به فروشنده بدهد، یا به مقدار پول آن از فروشنده طلبکار باشد و موقع پرداخت آن رسیده باشد و طلب خود را بابت قیمت جنس حساب کند و او قبول نماید اگر چه این صورت خالى از اشکال نیست و احتیاط مستحبى ترک آنست. و چنانچه مقدارى از قیمت آنرا بدهد، اگر چه معامله به آن مقدار صحیح است، ولى فروشنده مى تواند معامله همان مقدار را بهم بزند.
سوم مدت را کاملاً معین کنند، و اگر مثلاً بگوید تا اول خرمن جنس را تحویل مى دهم چون مدت کاملاً معلوم نشده معامله
باطل است.
چهارم وقتى را براى تحویل جنس معین کنند که در آن وقت جنس به قدرى کمیاب نباشد که فروشنده نتواند آنرا تحویل دهد.
پنجم جاى تحویل جنس را معین نمایند بنابر احتیاط واجب، ولى اگر از حرفهاى آنان جاى آن معلوم باشد، لازم نیست اسم آنجا را ببرند.
ششم وزن یا پیمانه آنرا معین کنند و جنسى را هم که معمولاً با دیدن معامله مى کنند اگر سلف بفروشند اشکال ندارد، ولى باید مثل بعضى از اقسام گردو، و تخم مرغ تفاوت افراد آن به قدرى کم باشد که مردم به آن اهمیت ندهند.
احکام معامله سلف
مسأله 2120 بنابر احتیاط واجب انسان نمى تواند جنسى را که سلف خریده پیش از تمام شدن مدت بفروشد و بعد از تمام شدن مدت، اگر چه آنرا تحویل نگرفته باشد، فروختن آن اشکال ندارد. ولى فروختن غله مانند گندم و جو پیش از تحویل گرفتن آن مکروه است.
مسأله 2121 در معامله سلف اگر فروشنده جنسى را که قرارداد کرده بدهد، مشترى باید قبول کند و نیز اگر بهتر از آنچه قرار گذاشته بدهد، و طورى باشد که از همان جنس حساب شود، مشترى باید قبول نماید.
مسأله 2122 اگر جنسى را که فروشنده مى دهد، پست تر از جنسى باشد که قرارداد کرده، مشترى مى تواند قبول نکند.
مسأله 2123 اگر فروشنده بجاى جنسى که قرارداد کرده، جنس دیگرى بدهد، در صورتى که مشترى راضى شود، اشکال ندارد.
مسأله 2124 اگر جنسى را که سلف فروخته در موقعى که باید آنرا تحویل دهد نایاب شود و نتواند آنرا تهیه کند، مشترى مى تواند صبر کند تا
تهیه نماید، یا معامله را بهم بزند و چیزى را که داده پس بگیرد.
مسأله 2125 اگر جنسى را بفروشد و قرار بگذارد که بعد از مدتى تحویل دهد و پول آنرا هم بعد از مدتى بگیرد، معامله باطل است.