آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
مکان نمازگزار
مکان نمازگزار نه شرط دارد:
شرط اول: آنکه مباح باشد.
مسأله 875 کسى که در ملک غصبى نماز مى خواند اگر چه روى فرش و تخت و مانند اینها باشد، نمازش باطل
است. ولى نماز خواندن در زیر سقف غصبى و خیمه غصبى مانعى ندارد.
مسأله 876 نماز خواندن در ملکى که منفعت آن مال دیگرى است، بدون اجازه کسى که منفعت ملک، مال او
مى باشد باطل است، مثلاً در خانه اجاره اى اگر صاحب خانه یا دیگرى بدون اجازه کسى که آن خانه را اجاره کرده نماز
بخواند نمازش باطل است، و همچنین است اگر در ملکى که دیگرى در آن حقى دارد نماز بخواند، مثلاً اگر میت
وصیت کرده باشد که ثلث مال او را به مصرفى برسانند، تا وقتى ثلث را جدا نکنند، نمى شود در ملک او نماز خواند.
مسأله 877 کسى که در مسجد نشسته، اگر دیگرى جاى او را غصب کند و در آنجا نماز بخواند نمازش باطل
است على الاحوط.
مسأله 878 اگر در جائى که نمى
داند غصبى است نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد، یا در جائى که غصبى
بودن آنرا فراموش کرده نماز بخواند و بعد از نماز یادش بیاید، نماز او صحیح است، ولى کسى که خودش جائى را
غصب کرده، اگر فراموش کند و در آنجا نماز بخواند اگر چه حکم به بطلان نمازش نمى توان کرد، لکن احوط آنست که
اکتفا به آن نماز ننموده و در جاى دیگرى دوباره آنرا بخواند.
مسأله 879 اگر بداند جائى غصبى است، ولى نداند که در جاى غصبى نماز باطل است و در آنجا نماز
بخواند، نماز او باطل مى باشد.
مسأله 880 کسى که ناچار است نماز واجب را سواره بخواند، چنانچه مثلاً ماشین یا تخت هاى آن یا حیوان
سوارى یا زین آن غصبى باشد نماز او باطل است در صورتى که سجده بر جاى غصبى نماید یا فضا مغصوب باشد مثل
فضاء داخل ماشین غصبى. و اما چنانچه فضاء مغصوب نباشد و سجود به نحو ایماء و اشاره باشد و قصد قربت هم
بتواند بکند در این صورت احتیاط مستحبى اعاده آن است و همچنین است اگر بخواهد بر آن حیوان نماز مستحبى
بخواند.
مسأله 881 کسى که در ملکى با دیگرى شریک است اگر سهم او جدا نباشد بدون اجازه شریکش نمى تواند در
آن ملک تصرف کند و نماز بخواند.
مسأله 882 اگر با عین پولى که خمس و زکات آنرا نداده ملکى بخرد، تصرف او در آن ملک حرام، و نمازش هم
در آن باطل است.
مسأله 883 اگر صاحب ملک به زبان اجازه نماز خواندن بدهد، وانسان بداند که قلباً راضى نیست، نماز
خواندن در ملک او باطل است. و اگر اجازه
ندهد و انسان یقین کند که قلباً راضى است نماز صحیح است.
مسأله 884 تصرف در ملک میتى که خمس یا زکات بدهکار است حرام و نماز در آن باطل است، ولى اگر
بدهى او را بدهند یا ضامن شوند که ادا نمایند، تصرف و نماز در ملک او اشکال ندارد.
مسأله 885 تصرف در ملک میتى که به مردم بدهکار است، حرام و نماز در آن باطل است، ولى اگر ضامن
شوند که قرضهاى او را بپردازند، یا اینکه طلبکارها و وصى میت یا طلبکارها و حاکم شرع اجازه بدهند، تصرف و نماز
در ملک او مانعى ندارد.
مسأله 886 اگر میت قرض نداشته باشد، ولى بعضى از ورثه او صغیر یا دیوانه یا غائب باشند، تصرف در
ملک او حرام و نماز در آن باطل است.
مسأله 887 نماز خواندن در مسافر خانه و حمام و مانند اینها که براى واردین آماده است اشکال ندارد، چون
اطمینان به رضا حاصل است، ولى در غیر این قبیل جاها در صورتى مى شود نماز خواند که مالک آن اجازه بدهد، یا
حرفى بزند که معلوم شود براى نماز خواندن اذن داده است، مثل اینکه به کسى اجازه دهد در ملک او بنشیند و
بخوابد، که از اینها فهمیده مى شود براى نماز خواندن هم اذن داده است.
مسأله 888 در زمین بسیار وسیعى که براى او مشکل است موقع نماز از آنجا بجاى دیگر برود، بى اجازه مالک
مى شود نماز خواند.
شرط دوم:
مسأله 889 مکان نمازگزار باید بى حرکت باشد. واگر به واسطه تنگى وقت یا جهت دیگر ناچار باشد در جائى
که حرکت دارد، مانند اتو مبیل و کشتى و ترن نماز
بخواند، به قدرى که ممکن است باید، در حال حرکت چیزى نخواند
و اگر آنها از قبله به طرف دیگرى حرکت کنند، به طرف قبله برگردد.
مسأله 890 نماز خواندن در اتومبیل و کشتى و ترن و مانند اینها، وقتى ایستاده اند مانعى ندارد.
مسأله 891 روى خرمن گندم و جو و مانند اینها که نمى شود بى حرکت ماند نماز باطل است.
شرط سوم:
مسأله 892 در جائى که به واسطه باد یا باران یازیادتى جمعیت، انسان اطمینان دارد که نمى تواند نماز را تمام
کند، نمى تواند شروع به نماز نماید، ولى چنانچه شک دارد و احتمال مى دهد که بتواند نماز را تمام کند، مى تواند
رجاءاً شروع به نماز نماید.
شرط چهارم : آنکه در جائى که ماندن در آن حرام است،مثلاً زیر سقفى که نزدیک است خراب شود نماز
نخواند. لکن اقوى آنست که حرمت ماندن در آن موجب بطلان نماز نمى شود هر چند که اعاده احوط است.
شرط پنجم : آنکه روى چیزى که ایستادن و نشستن روى آن حرام است مثل فرشى که اسم خدا یا قرآن بر آن
نوشته شده نماز نخواند چونکه موجب هتک دین است بلکه در بعضى موارد موجب کفر است و ممکن نیست به این
گونه نماز قصد قربت نمود.
شرط ششم : آنکه در جائى که سقف آن کوتاه است و نمى تواند در آنجا راست بایستد، یا به اندازه اى کوچک
است که جاى رکوع و سجود ندارد، نماز نخواند. و اگر ناچار شود که در چنین جائى نماز بخواند، باید به قدرى که
ممکن است قیام و رکوع و سجود را بجا آورد.
شرط هفتم:
مسأله 893 بنابر اقوى باید جلوتر از
قبر پیغمبر و امام علیه السلام نماز نخواند، و همچنین مساوى با آن نماز
نخواند بنابر احتیاط واجب.
مسأله 894 اگردر نماز چیزى مانند دیوار بین او و قبر مطهر باشد که بى احترامى نشود اشکال ندارد، ولى
فاصله شدن صندوق شریف و ضریح و پارچه اى که روى آن افتاده کافى نیست.
شرط هفتم: آنکه مکان نمازگزار اگر نجس است بطورى تر نباشد که رطوبت آن به بدن یا لباس او برسد، ولى
جائى که پیشانى را بر آن مى گذارد اگر نجس باشد، در صورتى که خشک هم باشد نماز باطل است. و احتیاط مستحب
آنست که مکان نمازگزار اصلاً نجس نباشد.
شرط نهم: آنکه جاى پیشانى نمازگزار از جاى زانوها و سر انگشتان پاى او، بیش از چهار انگشت بسته پست تر یا
بلندتر نباشد، و تفصیل این مسأله در احکام سجده گفته مى شود.
مسأله 895 لازم نیست زن در حال نماز عقب تر از مرد بایستد، و جاى سجده او از جاى ایستادن مرد کمى
عقب تر باشد، اگر چه احوط است. لکن در صورتى که عقب تر نباشد احتیاط واجب آنست که لااقل به مقدار یک ذراع
بین مرد و زن فاصله باشد.
مسأله 896 مکروه است زن برابر مرد یا جلوتر بایستد و باهم وارد نماز شوند ولى چنانچه بین آنها یک ذراع
فاصله باشد واجب نیست که نماز را دوباره بخوانند، و اگر یکى زودتر از دیگرى به نماز بایستد نماز او صحیح است، و
همچنین کسى که بعد مشغول نماز شده واجب نیست نمازش را دوباره بخواند در صورت فاصله یک ذراع.
مسأله 897 اگر بین مرد و زن دیوار یا پرده یا چیز دیگرى باشد که
یکدیگر را نبینند، و یا بین آنان اقلاً ده ذراع که
تقریباً پنج ذرع مى شود فاصله باشد، و یا آنکه مکان یکى از آنان به قدرى بلند باشد که نگویند زن جلوتر از مرد یا برابر
او ایستاده است کراهت برطرف مى شود.
مسأله 898 مشهور بین علماء آنست بودن مرد و زن نامحرم در اطاقى که کسى در آنجا نیست و کسى هم
نمى تواند وارد شود حرام است، لکن ادله حرمت قابل اشکال است سنداً و دلالةً و احتیاط مستحب آنست که در آنجا
نماز نخوانند ولى اگر یکى از آنها مشغول نماز باشد و دیگرى که با او نامحرم است وارد شود نماز او اشکال ندارد.
مسأله 899 نماز خواندن در جائى که تار و مانند آن استعمال مى کنند در صورتى که ضرورتى اقتضا نکند و
وقت هم واسع باشد، باطل است لکن اگر قصد قربت از او متمشى شود اقوى صحت است.
مسأله 900 احتیاط واجب آنست که در خانه کعبه و بر بام آن نماز واجب نخوانند، ولى در حال ناچارى
اشکال ندارد.
مسأله 901 خواندن نماز مستحب در خانه کعبه و بر بام آن اشکال ندارد بلکه مستحب است در داخل خانه
مقابل هر رکنى دو رکعت نماز بخوانند.
جاهائى که نماز خواندن در آنها مستحب است
مسأله 902 در شرع مقدس اسلام بسیار سفارش شده است که نماز را درمسجد بخوانند، و بهتر از همه مسجدها
مسجد الحرام است، و بعد از آن مسجد پیغمبر صلى الله علیه و آله و سلم وبعد مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت
المقدس و بعد از مسجد بیت المقدس، مسجد جامع هر شهر و بعد ازآن مسجد
محله و بعد از مسجد محله، مسجد
بازار است.
مسأله 903 براى زنها نماز خواندن در خانه، بلکه در صندوقخانه واطاق عقب بهتر است، ولى اگر بتوانند کاملاً
خود را از نامحرم حفظ کنند، و در مسجد نماز بخوانند فضیلت مسجد را درک خواهند نمود.
مسأله 904 نماز در حرم امامان علیهم السلام مستحب بلکه بهتر از مسجد است، ونماز درحرم مطهر حضرت
امیر المؤمنین علیه السلام برابر دویست هزارنماز است .
مسأله 905 زیاد رفتن به مسجد و رفتن در مسجدى که نمازگزار ندارد مستحب است، و همسایه مسجد
اگرعذرى نداشته باشد مکروه است در غیر مسجدنماز بخواند.
مسأله 906 مستحب است انسان باکسى که در مسجد حاضر نمى شود غذانخورد و در کارها با او مشورت
نکند و همسایه او نشود و از او زن نگیرد و به او زن ندهد.
جاهائى که نماز خواندن در آنها مکروه است
مسأله 907 نماز خواندن در چند جا بنابرمشهور مکروه است و از آن جمله است : حمام، زمین نمکزار، مقابل
انسان، مقابل درى که باز است، در جاده، خیابان
و کوچه اگربراى کسانى که عبور مى کنند زحمت نباشد و چنانچه زحمت باشد حرام و بنابر احتیاط واجب نماز باطل
است، مقابل آتش و چراغ، در آشپزخانه و هر جا که کوره آتش باشد، مقابل چاه و چاله اى که محل بول باشد، روبروى
عکس و مجسمه چیزى که روح دارد مگر آنکه روى آن پرده بکشند، در اطاقى که جنب در آن باشد، در جائى که عکس
باشد اگر چه روبروى نمازگزار نباشد، مقابل قبر، روى قبر، بین دو قبر، در قبرستان ولکن دلیلى بر کراهت بعض
ازمذکورات نداریم .
مسأله 908 کسى که در
محل عبور مردم نماز مى خواند، یا کسى روبروى اوست مستحب است جلوى خود
چیزى بگذارد، و اگر چوب یا ریسمانى هم باشد کافى است