آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
مصرف خمس
مسأله 1843 خمس را باید دو قسمت کنند، یک قسمت آن سهم سادات است و باید به سید فقیر ، یا سید یتیم ، یا به سیدى که در سفر در مانده شده، بدهند، و نصف دیگر آن سهم امام علیه السلام است که در این زمان باید به مجتهد جامع الشرایط بدهند، یا به مصرفى که او اجازه مى دهد برسانند ولى اگر انسان بخواهد سهم امام را به مجتهدى که از او تقلید نمى کند بدهد در صورتى به او اذن داده مى شود که بداند آن مجتهد و مجتهدى که از او تقلید مى کند، سهم امام را به یک طور مصرف مى کند.
مسأله 1844 سید یتیمى که به او خمس مى دهند، باید فقیر باشد، ولى به سیدى که در سفر در مانده شده اگر در وطنش فقیر هم نباشد، مى شود خمس داد.
مسأله 1845 به سیدى که در سفر در مانده شده ، اگر سفر او سفر معصیت باشد بنابر احتیاط واجب نباید خمس بدهند.
مسأله 1846 به سیدى که عادل نیست مى شود خمس داد، ولى به سیدى که دوازده امامى نیست، نباید خمس بدهند.
مسأله 1847 به سیدى که معصیت کار است، اگر خمس دادن کمک به معصیت او باشد نمى شود خمس داد، و به سیدى هم که آشکارا معصیت مى کند، اگر چه دادن خمس کمک به معصیت او نباشد، بنابر احتیاطى که تر کش
سزاوار نیست نباید خمس بدهند.
مساله 1848 اگر کسى بگوید سیدم نمى شود به او خمس داد، مگر آنکه دو نفر عادل، سید بودن او را تصدیق کنند، یا در بین مردم بطورى معروف باشد که انسان یقین کند سید است.
مساله 1849 به کسى که در شهر خودش مشهور باشد سید است، اگر چه انسان به سید بودن او یقین نداشته باشد، مى شود خمس داد.
مساله 1850 کسى که زنش سید است بنابر احتیاط واجب نباید به او خمس بدهد که به مصرف مخارج خودش برساند. ولى اگر مخارج دیگران بر آن زن واجب باشد ونتواند مخارج آنان را بدهد، جایز است انسان خمس به آن زن بدهد که به مصرف آنان برساند.
مسأله 1851 اگر مخارج سیدى که زن انسان نیست بر انسان واجب باشد بنابر احتیاط واجب، نمى تواند از خمس خوراک و پوشاک او را بدهد.
مسأله 1852 به سید فقیرى که مخارجش بر دیگرى واجب است و او نمى تواند مخارج آن سید را بدهد، مى شود خمس داد.
مسأله 1853 احتیاط واجب آنست که بیشتر از مخارج یک سال به یک سید فقیر خمس ندهند.
مسأله 1854 اگر در شهر انسان سید مستحقى نباشد واحتمال هم ندهد که پیدا شود یا نگهدارى خمس تا پیدا
شدن مستحق ممکن نباشد، باید خمس را به شهر دیگر ببرد و به مستحق برساند و مى تواند مخارج بردن آنرا از خمس بر دارد. و اگر خمس از بین برود، چنانچه در نگهدارى آن کوتاهى کرده، باید عوض آنرا بدهد واگر کوتاهى نکرده، چیزى بر او واجب نیست.
مسأله 1855 هر گاه در
شهر خودش مستحقى نباشد، ولى احتمال دهد که پیدا شود اگر چه نگهدارى خمس تا پیدا شدن مستحق ممکن باشد، مى تواند خمس را به شهر دیگر ببرد و چنانچه در نگهدارى آن کوتاهى نکند و تلف شود، نباید چیزى بدهد، در صورتى که خمس را جدا کرده باشد یا جمیع مال تلف شده باشد. ولى نمى تواند مخارج بردن آنرا از خمس بر دارد.
مسأله 1856 اگر در شهر خودش مستحق پیدا شود، باز هم مى تواند خمس را به شهر دیگر ببرد و به مستحق برساند. ولى مخارج بردن آنرا باید از خودش بدهد ودر صورتى که خمس از بین برود، اگر چه در نگهدارى آن کوتاهى نکرده باشد ضامن است.
مسأله 1857 اگر با اذن حاکم شرع خمس را به شهر دیگر ببرد، و از بین برود، لازم نیست دوباره خمس بدهد. و همچنین است اگر به کسى بدهد که از طرف حاکم شرع وکیل بوده که خمس را بگیرد و از آن شهر به شهر دیگر ببرد.
مسأله 1858 اگر خمس را از خود مال ندهد وقیمت بدهد، باید به قیمت واقعى آن مال حساب کند و چنانچه کمتر از قیمت حساب کند، اگر چه مستحق به آن قیمت راضى شده باشد، باید مقدارى راکه کم کرده بدهد.
مسأله 1859 کسى که از مستحق طلبکار است و مى خواهد طلب خود را بابت خمس حساب کند و ما فى الذمه او را بابت خمس به او واگذار کند جائز است اگر چه احتیاط مستحب آنست که خمس را به اوبدهد و بعد مستحق بابت بدهى خود به او بر گرداند.
مسأله 1860
مستحق نمى تواند خمس را بگیرد و به مالک ببخشد، ولى کسى که مقدار زیادى خمس بدهکار است و فقیر شده و مى خواهد مدیون اهل خمس نباشد، اگر مستحق راضى شود که خمس را از او بگیرد و به او ببخشد اشکال ندارد.