آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام صلح
مسأله 2167 صلح آنست که انسان با دیگرى سازش کند که مقدارى از مال یا منفعت مال خود را ملک او کند، یا از طلب یا حق خود بگذرد که او هم در عوض، مقدارى از مال یا منفعت مال خود را به او واگذار نماید، یا از طلب یا حقى که دارد بگذرد. بلکه اگر بدون آنکه عوض بگیرد مقدارى از مال یا منفعت مال خود را به کسى واگذار، یا از طلب یا حق خود بگذرد، باز هم صلح صحیح است.
مسأله 2168 دو نفرى که چیزى را به یکدیگر صلح مى کنند، باید بالغ و عاقل باشند و کسى آنها را مجبور نکرده باشد و قصد صلح داشته باشند.
مسأله 2169 لازم نیست صیغه صلح به عربى خوانده شود، بلکه با هر لفظى که بفهماند با هم صلح و سازش کرده اند صحیح است.
مسأله 2170 اگر کسى گوسفندهاى خود را به چوپان بدهد، که مثلاً یکسال نگهدارى کند و از شیر آن استفاده نماید و مقدارى روغن بدهد، چنانچه شیر گوسفندان را در مقابل زحمتهاى چوپان و آن روغن صلح کند صحیح است، ولى اگر گوسفندان را یک ساله به چوپان اجاره دهد که از شیر آن استفاده کند و در عوض، مقدارى روغن بدهد اشکال دارد.
مسأله 2171 اگر کسى بخواهد طلب یا حق خود را به
دیگرى صلح کند در صورتى صحیح است که او قبول نماید، ولى اگر بخواهد از طلب یا حق خود بگذرد قبول کردن او لازم نیست.
مسأله 2172 اگر انسان مقدار بدهى خود را بداند و طلبکار او نداند، چنانچه طلب خود را به کمتر از مقدارى که هست صلح کند، مثلاً پنجاه تومان طلبکار باشد و طلب خود را به ده تومان صلح نماید، زیادى براى بدهکار حلال نیست، مگر آنکه مقدار بدهى خود را به او بگوید و او را راضى کند، یا طورى باشد که اگر مقدار طلب خود را مى دانست، باز هم به آن مقدار صلح مى کرد.
مسأله 2173 اگر بخواهند دو چیزى را که از یک جنس مى باشد و وزن آنها معلوم است به یکدیگر صلح کنند، احتیاط واجب آنست که وزن یکى بیشتر از دیگرى نباشد، ولى اگر وزن آنها معلوم نباشد، اگر چه احتمال دهد که وزن یکى بیشتر از دیگرى است صلح صحیح است.
مسأله 2174 اگر دو نفر از یک نفر طلبکار باشند، یا دو نفر از دو نفر دیگر طلبکار باشند و بخواهند طلبهاى خود را به یکدیگر صلح کنند چنانچه طلب آنان از یک جنس و وزن آنها یکى باشد، مثلاً هر دو ده من گندم طلبکار باشند، مصالحه آنان صحیح است، و همچنین است اگر جنس طلب آنان یکى نباشد مثلاً یکى ده من برنج و دیگرى دوازده من گندم طلبکار باشد. ولى اگر طلب آنان از یک جنس و چیزى باشد که معمولاً با وزن یا پیمانه آنرا معامله مى کنند در صورتى که وزن یا پیمانه آنها مساوى نباشد،
مصالحه آنان اشکال دارد.
مسأله 2175 اگر از کسى طلبى دارد که باید بعد از مدتى بگیرد، چنانچه طلب خود را به مقدار کمترى صلح کند و مقصودش این باشد که از مقدارى از طلب خود گذشت کند و بقیه را نقد بگیرد اشکال ندارد.
مسأله 2176 اگر دو نفر چیزى را با هم صلح کنند، با رضایت یکدیگر مى توانند صلح را بهم بزنند. و نیز اگر در ضمن معامله براى هر دو یا یکى از آنان، حق بهم زدن معامله را قرار داده باشند، کسى که آن حق را دارد مى تواند صلح را بهم بزند.
مسأله 2177 تا وقتى خریدار و فروشنده، از مجلس معامله متفرق نشده اند مى توانند معامله را بهم بزنند. و نیز اگر مشترى حیوانى را بخرد، تا سه روز حق بهم زدن معامله را دارد. و همچنین اگر پول جنسى را که نقد خریده تا سه روز ندهد و جنس را تحویل نگیرد، فروشنده مى تواند معامله را بهم بزند، ولى کسى که مالى را صلح مى کند در این سه صورت حق بهم زدن صلح را ندارد، و در هشت صورت دیگر که در احکام خرید و فروش گفته شد مى تواند صلح را بهم بزند.
مسأله 2178 اگر چیزى را که به صلح گرفته معیوب باشد، مى تواند صلح را بهم بزند، ولى اگر بخواهد تفاوت قیمت صحیح و معیوب را بگیرد اشکال دارد.
مسأله 2179 هر گاه مال خود را به کسى صلح نماید، و با او شرط کند که اگر بعد از مرگ وارثى نداشتم، باید چیزى را که به تو صلح کردم
وقف کنى و او هم این شرط را قبول کند، باید به شرط عمل نماید.