آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
قضاى سجده و تشهد فراموش شده
مسأله 1260 سجده و تشهد را که انسان فراموش کرده و بعد از نماز قضاى آنرا بجا مى آورد، باید تمام شرائط نماز: مانند پاک بودن بدن و لباس و رو به قبله بودن و شرطهاى دیگر را داشته باشد.
مسأله 1261 اگر سجده را چند دفعه فراموش کند، مثلاً یک سجده از رکعت اول و یک سجده از رکعت دوم فراموش نماید، باید بعد از نماز قضاى هر دو را با سجده هاى سهوى که براى آنها لازم است بجا آورد، و لازم نیست معین کند که قضاى کدام یکِ آنها است و اگر یک سجده از رکعت اول و یک سجده از رکعت آخر فراموش نماید و یا دو تشهد را فراموش نماید بنا بر اقوى باید اول سجده آخر را که فراموش شده و بعد از آن تشهد و سلام بجا آورد و بعد سجده اول را قضاء نماید و همچنین بنا بر اقوى باید تشهد آخر را که فراموش شده و سلام را بجا آورد و بعد تشهد اول را قضا نماید این در صورتى است که کارى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند انجام نداده باشد و اگر انجام
داده باشد باید اصل نماز را اعاده نماید.
مسأله 1262 اگر یک سجده و تشهد را فراموش کند، احتیاط واجب آنست که هر کدام را اول فراموش کرده، اول قضا نماید. و اگر نداند کدام اول فراموش شده، باید احتیاطاً یک سجده و تشهد و بعد یک سجده دیگر بجا آورد، یا یک تشهد و یک سجده و بعد یک تشهد دیگر بجا آورد، تا یقین کند سجده و تشهد را به ترتیببى که فراموش کرده قضا نموده است.
مسأله 1263 اگر به خیال اینکه اول، سجده را فراموش کرده اول قضاى آنرا بجا آورد، و بعد از خواندن تشهد یادش بیاید که اول تشهد را فراموش کرده، احتیاط واجب آنست که دوباره سجده را قضا نماید. و نیز اگر بخیال اینکه اول تشهد را فراموش کرده، اول بجا آورد، و بعد از سجده یادش بیاید که اول سجده را فراموش کرده، بنابر احتیاط واجب باید دوباره تشهد را بخواند.
مسأله 1264 اگر بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهد کارى کند که اگر عمداً یا سهواً در نماز اتفاق بیفتد نماز باطل مى شود مثلاً پشت به قبله نماید، احتیاط واجب آنست که بعد از قضاى سجده و تشهد دوباره نماز را بخواند این در صورتى است که سجده یا تشهدى که فراموش شده از غیر رکعت آخر باشد و اما اگر از رکعت آخر باشد بنابر اقوى باید اصل نماز را دوباره بخواند.
مسأله 1265 اگر بعد از سلام نماز یادش بیاید که یک سجده از رکعت آخر فراموش کرده، چنانچه کارى که عمدى و سهوى آن نماز را باطل مى کند،
مثل رو گرداندن از قبله انجام نداده، بنابر اقوى باید بقصد اینکه وظیفه خود را انجام داده باشد، سجده فراموش شده و بعد از آن تشهد و سلام و دو سجده سهو بجا آورد. و نیز اگر یادش بیاید که تشهد رکعت آخر را فراموش کرده،بنابر اقوى باید بقصد اینکه وظیفه خود را انجام داده باشد، تشهد را بخواند و بعد از آن سلام دهد و دو سجده سهو بنماید.
مسأله 1266 اگر بین سلام نماز و قضاى سجده یا تشهدى که از رکعت سابق فراموش شده کارى کند که براى آن سجده سهو واجب مى شود، مثل آنکه سهواً حرف بزند، باید سجده یا تشهد را قضا کند و غیر از سجده سهوى که براى قضاى سجده یا تشهد لازم است لازم نیست که دو سجده سهو دیگر بنماید.
مسأله 1267 اگر نداند که سجده را فراموش کرده یا تشهد را باید هر دو را قضا نماید، و هر کدام را اول بجا آورد اشکال ندارد.
مسأله 1268 اگر شک دارد که سجده یا تشهد را فراموش کرده یا نه واجب نیست قضا نماید.
مسأله 1269 اگر بداند سجده یا تشهد را فراموش کرده و شک کند که پیش از رکوع رکعت بعد بجا آورده یا نه، احتیاط واجب آنست که آنرا قضا نماید.
مسأله 1270 کسى که باید سجده یا تشهد را قضا نماید، اگر براى کار دیگرى هم سجده سهو بر او واجب شود، باید بعد از نماز سجده یا تشهد را قضا نماید، بعد سجده سهو را بجا آورد.
مسأله 1271 اگر شک دارد که بعد از نماز، قضاى سجده یا
تشهد فراموش شده را بجا آورده یا نه، چنانچه وقت نماز نگذشته باید سجده یا تشهد را قضا نماید و اگر وقت نماز گذشته، قضاى آن احوط است.