آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
شکهاى صحیح
مسأله 1208 در نه صورت، اگر در شماره رکعتهاى نماز چهار رکعتى، شک کند، باید فوراً فکر نماید. پس اگر یقین یا گمان به یک طرفِ شک پیدا کرد، همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند. وگرنه به دستورهائى که گفته مى شود، عمل نماید و آن نه صورت از این قرار است:
اول آنکه بعد از سر برداشتن از سجده دوم شک کند دو رکعت خوانده یا سه رکعت، که باید بنا بگذارد سه رکعت خوانده و یک رکعت دیگر بخواند و نماز را تمام کند، و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته به دستورى که بعداً گفته مى شود بجا آورد.
دوم شک بین دو و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم که باید بنا بگذارد چهار رکعت خوانده و نماز را تمام کند، و بعد از
نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند.
سوم شک بین دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجده دوم که باید بنا بر چهار بگذارد، و بعد از نماز دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و بعد دو رکعت نشسته بجا آورد.
چهارم شک بین چهار و پنج بعد از سر برداشتن از سجده دوم که باید بنا بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند، و بعد از نماز دو سجده سهو بجا آورد، ولى اگر بعد از گفتن ذکر، و پیش از سر برداشتن از سجده دوم، یکى از این چهار شک، براى او پیش آید بنابر احتیاط واجب باید به دستور همان شک عمل کند، و نماز را هم دوباره بخواند.
پنجم شک بین سه و چهار، که در هر جاى نماز باشد، باید بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام کند، و بعد از نماز یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد.
ششم شک بین چهار و پنج در حال ایستادن که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بجا آورد، و بنا بر احتیاط واجب باید دو سجده سهو هم براى قیام بیجا بنماید.
هفتم شک بین سه و پنج در حال ایستادن که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد، و دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بجا آورد. و بنابر احتیاط واجب باید دو سجده سهو هم براى قیام بیجا بنماید.
هشتم شک بین سه و چهار و پنج در حال ایستادن، که باید بنشیند و تشهد
بخواند و بعد از سلام نماز، دو رکعت نماز احتیاط و بعد دو رکعت نشسته بجا آورد و بنابر احتیاط واجب باید دو سجده سهو هم براى قیام بیجا بنماید.
نهم شک بین پنج و شش در حال ایستادن که باید بنشیند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد، و دو سجده سهو بجا آورد، و بنابر احتیاط واجب باید دو سجده سهو دیگر براى ایستادن بیجا بنماید.
مسأله 1209 اگر یکى از شکهاى صحیح براى انسان پیش آید و به وظیفه شک عمل ننماید بلکه از سر بگیرد چنانچه پیش از انجام کارى که نماز را باطل مى کند مثل رو گرداندن از قبله، نماز را از سر گیرد نماز دومش هم باطل است. و اگر بعد از انجام کارى که نماز را باطل مى کند، مشغول نماز شود نماز دومش صحیح است.
مسأله 1210 اگر یکى از شکهائى که نماز احتیاط براى آنها واجب است در نماز پیش آید، چنانچه انسان نماز را تمام کند و بدون خواندن نماز احتیاط نماز را از سر بگیرد. پس اگر پیش از انجام کارى که نماز را باطل مى کند نماز را از سر گرفته نماز دومش هم باطل است، و اگر بعد از انجام کارى که نماز را باطل مى کند، مشغول نماز شده، نماز دومش صحیح است.
مسأله 1211 وقتى یکى از شکهاى صحیح براى انسان پیش آید، چنانکه گفته شد، باید فوراً فکر کند، ولى اگر چیزهائى که به واسطه آنها ممکن است یقین یا گمان به یک طرف شک پیدا شود، از بین نمى رود، چنانچه کمى بعد فکر کند اشکال
ندارد، مثلاً اگر در سجده شک کند مى تواند تابعد از سجده فکر کردن را تأخیر بیندازد.
مسأله 1212 اگر اول گمانش به یک طرف بیشتر باشد، بعد دو طرف در نظر او مساوى شود، باید به دستور شک عمل نماید. و اگر اول دو طرف در نظر او مساوى باشد و به طرفى که وظیفه اوست بنا بگذارد، بعد گمانش بطرف دیگر برود، باید همان طرف را بگیرد و نماز را تمام کند.
مسأله 1213 کسى که نمى داند گمانش به یک طرف بیشتر است یا هر دو طرف در نظر او مساویست باید طبق حالت سابق خود عمل نماید.
مسأله 1214 اگر بعد از نماز بداند که در بین نماز حال تردیدى داشت که مثلاً دو رکعت خوانده یا سه رکعت و بنا را به سه گذاشته، ولى نداند که گمانش به خواندن سه رکعت بوده، یا هر دو طرف در نظر او مساوى بوده، باید نماز احتیاط را بخواند.
مسأله 1215 اگر موقعى که تشهد مى خواند، یا بعد از ایستادن شک کند که دو سجده را بجا آورد یا نه، و در همان موقع یکى از شکهائى که اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتفاق بیفتد صحیح مى باشد، براى او پیش آید، مثلاً شک کند که دو رکعت خوانده یا سه رکعت چنانچه به دستور آن شک عمل کند نمازش صحیح است.
مسأله 1216 اگر پیش از آنکه مشغول تشهد شود، یا پیش از ایستادن، شک کند که دو سجده را بجا آورده یا نه، و در همان موقع یکى از شکهائى که بعد از تمام شدن دو سجده
صحیح است، برایش پیش آید نماز باطل است.
مسأله 1217 اگر موقعى که ایستاده بین سه و چهار یا بین سه و چهار و پنج شک کند و یادش بیاید که دو سجده از رکعت پیش بجا نیاورده، نمازش باطل است.
مسأله 1218 اگر شک او از بین برود و شک دیگرى برایش پیش آید، مثلاً اول شک کند که دو رکعت خوانده یا سه رکعت، بعد شک کند که سه رکعت خوانده یا چهار رکعت، باید به دستور شک دوم عمل نماید.
مسأله 1219 اگر بعد از نماز شک کند که در نماز مثلاً بین دو و چهار شک کرده یا بین سه و چهار، واجب است که به دستور هر دو عمل کند، و بنابر احتیاط واجب نماز را هم دوباره بخواند. و مى تواند که نماز را بشکند و بعد از شکستن از سر بگیرد.
مسأله 1220 اگر بعد از نماز بفهمد که در نماز شکى براى او پیش آمده ولى نداند از شکهاى باطل بوده یا از شکهاى صحیح و اگر از شکهاى صحیح بوده کدام قسم آن بوده است، باید دو رکعت نماز احتیاط ایستاده، و دو رکعت نشسته و دو سجده سهو بجا آورد، و نماز را هم دوباره بخواند و مى تواند که نماز را بشکند و بعداً از سر بگیرد.
مسأله 1221 کسى که نشسته نماز مى خواند، اگر شکى کند که باید براى آن یک رکعت نماز احتیاط ایستاده یا دو رکعت نشسته بخواند، باید دو رکعت نشسته بجا آورد، و اگر شکى کند که باید براى آن دو رکعت نماز احتیاط ایستاده بخواند، باید دو
رکعت نشسته بجا آورد.
مسأله 1222 کسى که ایستاده نماز مى خواند، اگر موقع خواندن نماز احتیاط از ایستادن عاجز شود، باید مثل کسى که نماز را نشسته مى خواند و حکم آن در مسأله پیش گفته شد، نماز احتیاط را بجا آورد.
مسأله 1223 کسى که نشسته نماز مى خواند، اگر موقع خواندن نماز احتیاط بتواند بایستد، باید به وظیفه کسى که نماز را ایستاده مى خواند عمل کند.