آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
مستحبات دفن
مسأله 635 مستحب است قبر را به اندازه قد انسان متوسط گود کنند و میت را در نزدیکترین قبرستان دفن نمایند، مگر آنکه قبرستان دورتر از جهتى بهتر باشد، مثل آنکه مردمان خوب در آنجا دفن شده باشند، یا مردم براى فاتحه اهل قبور بیشتر به آنجا بروند و نیز مستحب است جنازه را در چند ذرعى قبر، زمین بگذارند و با
سه مرتبه کم کم ببرند و در هر مرتبه زمین بگذارند و بردارند و در نوبت چهارم وارد قبر کنند، و اگر میت مرد است در دفعه سوم طورى زمین بگذارند که سر او طرف پائین قبر باشد و در دفعه چهارم از طرف سر وارد قبر نمایند، و اگر زن است در دفعه سوم طرف قبله قبر بگذارند و به پهنا وارد قبر کنند، و در موقع وارد کردن پارچه اى روى قبر بگیرند. و نیز مستحب است جنازه را به آرامى از تابوت بگیرند و وارد قبر کنند، و دعاهائى که دستور داده شده پیش از دفن و موقع دفن بخوانند و بعد از آنکه میت را در لحد گذاشتند گره هاى کفن را باز کنند، و صورت میت را را روى خاک بگذارند و بالشى از خاک زیر سر او بسازند، و پشت میت خشت خام یا کلوخى بگذارند که میت به پشت بر نگردد. و پیش از آنکه لحد را بپوشانند دست راست را به شانه راست میت بزنند و دست چپ را به قوت بر شانه چپ میت بگذارند و دهان را نزدیک گوش او ببرند و به شدت حرکتش دهند و سه مرتبه بگویند:
اسمع افهم یا فُلان بن فلان و بجاى فلان بن فلان اسم میت و پدرش را بگویند مثلاً اگر اسم او محمد و اسم پدرش على است سه مرتبه بگویند، اسمع افهم یا محمد بن على پس از آن بگویند:
هل انت على العهد الذى فارقتنا علیه من شهادة ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و ان محمداً صلى الله علیه و آله عبده
و رسوله و سید النبیین و خاتم المرسلین و ان علیا أمیر المؤمنین و سید الوصیین و امام افترض الله طاعته على العالمین و ان الحسن و الحسین و على بن الحسین و محمدبن على و جعفربن محمد و موسى ابن جعفر و على بن موسى و محمدبن على و على بن محمد و الحسن بن على و القائم الحجة المهدى صلوات الله علیهم أئمة المؤمنین و حجج الله على الخلق أجمعین و أئمتک أئمة هدى ابرار یا فلان بن فلان و بجاى فلان بن فلان اسم میت و پدرش را بگوید و بعد بگوید: اذا أتاک الملکان المقربان رسولین من عندالله تبارک و تعالى و سئلاک عن ربک و عن نبیک و عن دینک و عن کتابک و عن قبلتک و عن ائمتک فلاتخف و لا تحزن و قل فى جوابهما الله ربى و محمد صلى الله علیه و آله نبیى و الاسلام دینى و القرآن کتابى و الکعبه قبلتى و أمیرالمؤمنین على بن ابى طالب امامى و الحسن بن على المجتبى امامى و الحسین بن على الشهید بکربلاء امامى و على زین العابدین امامى و محمد الباقر امامى و جعفر الصادق امامى و موسى الکاظم امامى و على الرضا امامى ومحمد الجواد امامى و على الهادى امامى و الحسن العسکرى امامى و الحجة المنتظر امامى هؤلاء صلوات الله علیهم اجمعین ائمتى و سادتى و قادتى و شفعائى بهم أتولى و من اعدائهم أتبرأ فى الدنیا و الاخرة ثم اعلم یا فلان بن فلان(به جاى فلان بن فلان اسم میت و پدرش را بگوید بعد بگوید) أن الله تبارک و تعالى نعم الرب و
ان محمد صلى الله علیه و آله نعم الرسول و ان على بن ابیطالب و اولاده المعصومین الائمه الاحد عشر نعم الائمه و ان ماجاء به محمد صلى الله علیه و آله حق و ان الموت حق و سئوال منکر و نکیر فى القبر حق و البعث حق و النشور حق و الصراط حق و المیزان حق و تطائر الکتب حق و ان الجنة حق و ان الساعة أتیة لا ریب فیها و ان الله یبعث من فى القبور پس بگوید: أفهمت یا فلان و بجاى فلان اسم میت را بگوید پس از آن بگوید: ثبتک الله بالقول الثابت و هداک الله الى صراط مستقیم عرّف الله بینک و بین أولیائک فى مستقر من رحمته پس بگوید: اللهُمَّ جاف الارض عن جنبیه و اصعد بروحه الیک ولقّه منک برهانا اللّهُمَّ عفوک عفوک.
مسأله 636 مستحب است کسى که میت را در قبر مى گذارد با طهارت و سر برهنه و پا برهنه باشد، و از طرف پاى میت از قبر بیرون بیاید، و غیر از خویشان میت کسانى که حاضرند با پشت دست خاک بر قبر بریزند و بگویند: إِنّا للهِ وَ انّا اِلَیْهِ راجِعُونَ اگر میت زن است کسى که با او محرم مى باشد او را در قبر بگذارد، و اگر محرمى نباشد خویشانش او را در قبر بگذارند.
مسأله 637 مستحب است قبر را مربع یا مستطیل بسازند، و به اندازه چهار انگشت از زمین بلند کنند و نشانه اى روى آن بگذارند که اشتباه نشود، و روى قبر آب بپاشند و بعد از پاشیدن آب کسانى که حاضرند دستها را بر
قبر بگذارند و انگشتها را باز کرده در خاک فرو برند و هفت مرتبه سوره مبارکه انا انزلناه بخوانند و براى میت طلب آمرزش کنند و این دعا را بخوانند:
اللّهُمَّ جاف الارض عن جنبیه و اصعد الیک روحه و لقّه منک رضوانا و اسکن قبره من رحمتک ما تغنیه به عن رحمة من سواک.
مسأله 638 پس از رفتن کسانى که تشییع جنازه کرده اند، مستحب است ولى میت یا کسى که از طرف ولى اجازه دارد، دعاهائى را که دستور داده شده به میت تلقین کند.
مسأله 639 بعد از دفن، مستحب است صاحبان عزا را سر سلامتى دهند، ولى اگر مدتى گذشته است که به واسطه سر سلامتى دادن، مصیبت یادشان مى آید ترک آن بهتر است، و نیز مستحب است تا سه روز براى اهل خانه میت غذا بفرستند، و غذا خوردن نزد آنان و در منزلشان مکروه است.
مسأله 640 مستحب است انسان در مرگ خویشان مخصوصاً در مرگ فرزند صبر کند، و هر وقت میت را یاد مى کند انا لله و انا الیه راجعون بگوید، و براى میت قرآن بخواند، و سر قبر پدر و مادر از خداوند حاجت بخواهد، و قبر را محکم بسازد که زود خراب نشود.
مسأله 641 جایز نیست انسان در مرگ کسى صورت و بدن را بخراشد و به خود لطمه بزند.
مسأله 642 پاره کردن یقه در مرگ غیر پدر و برادر جایز نیست، ولى در مصیبت آنان یقه پاره کردن جایز است، اگر چه احوط ترک آن است.
مسأله 643 اگر زن در عزاى میت صورت خود را بخراشد و خون یا
موى خود را بکند، باید یک بنده آزاد کند یا ده فقیر را طعام دهد و یا آنها را بپوشاند، و همچنین است اگر مرد در مرگ زن یا فرزند یقه یا لباس خود را پاره کند.
مسأله 644 احتیاط واجب آن است که در گریه بر میت، صدا را خیلى بلند نکند.