آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
حیض
حیض
حیض خونى است که غالباً در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى شود. و زن را در موقع دیدن خون حیض، حائض مى گویند.
مسأله 440 خون حیض در بیشتر اوقات، غلیظ و گرم و رنگ آن سیاه یا سرخ است و با فشار و کمى سوزش بیرون مى آید.
مسأله 441 زنهاى سیّده بعد از تمام شدن شصت سال یائسه مى شوند،
یعنى خون حیض نمى بینند و زنهائى که سیّده نیستند بعد از تمام شدن پنجاه سال یائسه مى شوند.
مسأله 442 خونى که دختر پیش از تمام شدن نه سال، و زن بعد از یائسه شدن مى بیند حیض نیست.
مسأله 443 زن حامله و زنى که بچه شیر مى دهد، ممکن است حیض ببیند.
مسأله 444 دخترى که نمى داند نُه سالش تمام شده یا نه، اگر خونى ببیند که نشانه هاى حیض را نداشته باشد حیض نیست، و اگر نشانه هاى حیض را داشته باشد، حیض است و معلوم مى شود نه سال او تمام شده است.
مسأله 445 زنى که شک دارد یائسه شده یا نه اگر خونى ببیند و نداند حیض است یا نه، باید بنا بگذارد که یائسه نشده است.
مسأله 446 مدت حیض کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نمى شود، و اگر مختصرى
هم از سه روز کمتر باشد حیض نیست.
مسأله 447 لازم نیست سه روز اول حیض پشت سر هم باشد، پس اگر مثلاً دو روزخون ببیند و یک روز پاک شود و دوباره یک روز خون ببیند حیض است بنا برأقوى،و احتیاط به جمع بین تروک حائض و اعمال مستحاضه ترک نشود.
مسأله 448 لازم نیست در تمام سه روز خون بیرون بیاید، بلکه اگر در فرج یا رحم، خون باشد کافى است، ولى چنانچه در بین سه روز مختصرى پاک شود و مدت پاک شدن، به قدرى کم باشد که بگویند در تمام سه روز در فرج یا رحم خون بوده، چون مسامحه عرفى در مقام تطبیق حکم شرعى، اعتبار ندارد، حیض نیست.
مسأله 449 لازم نیست شب اول و شب چهارم را خون ببیند، ولى باید درشب دوم و سوم خون قطع نشود، پس اگر از اذان صبح روز اول تا غروب روز سوم پشت سر هم خون بیاید، یا در وسطهاى روز اول شروع شود و در همان موقع از روز چهارم قطع شود و در شب دوم و سوم و چهارم هم هیچ خون قطع نشود، حیض است.
مسأله 450 اگر سه روز پشت سر هم خون ببیند و پاک شود، چنانچه دوباره خون ببیند و روزهائى که خون دیده و در وسط پاک بوده، روى هم از ده روز بیشتر نشود، روزهائى هم که در وسط پاک بوده، حیض است.
مسأله 451 اگر خونى ببیند که از سه روز بیشتر و از ده روز کمتر باشد و نداند خون دمل و زخم است یا خون حیض، در صورتى که اطمینان
به حیض بودن آن پیدا کند، باید آنرا حیض قرار دهد.
مسأله 452 اگر خونى ببیند که نداند خون زخم است یا حیض، بنابر احتیاط واجب، باید عبادتهاى خود را بجا آورد و کارهائى را که بر حائض حرام است ترک کند.
مسأله 453 اگر خونى ببیند و شک کند که خون حیض است یا نفاس، چنانچه شرائط حیض را داشته باشد، باید حیض قرار دهد.
مسأله 454 اگر خونى ببیند که نداند خون حیض است یا بکارت، باید خود را وارسى کند، یعنى مقدارى پنبه داخل فرج نماید و کمى صبر کند، بعد بیرون آورد پس اگر اطراف آن آلوده باشد، خون بکارت است و اگر به همه آن رسیده حیض مى باشد.
مسأله 455 اگر کمتر از سه روز خون ببیند و پاک شود و بعد از ده روز سه روز خون ببیند، خون دوم حیض است و خون اول اگر چه در روزهاى عادتش باشد حیض نیست.
احکام حائض
مسأله 456 چند چیز بر حائض حرام است:
اول عبادتهائى که مانند نماز باید با وضو یا غسل یا تیمم بجا آورده شود ولى بجا آوردن عبادتهائى که وضو و غسل و تیمم براى آنها لازم نیست، مانند نماز میت، مانعى ندارد.
دوم تمام چیزهائى که بر جنب حرام است و در احکام جنابت گفته شد.
سوم جماع کردن در فرج که هم براى مرد حرام است و هم براى زن اگر چه به مقدار ختنه گاه داخل شود و منى هم بیرون نیاید، بلکه احتیاط واجب آنست که مقدار کمتر از ختنه گاه را هم داخل نکند و در دُبُر زن حائض أقوى
کراهت شدیده است. ولى سائر استمتاعات مانند بوسیدن و ملاعبه نمودن مانعى ندارد.
مسأله 457 جماع کردن در روزهائى هم که حیض زن قطعى نیست ولى شرعاً باید براى خود حیض قرار دهد حرام است، پس زنى که بیشتر از ده روز خون مى بیند و باید به دستورى که بعداً گفته مى شود روزهاى عادت خویشان خود را حیض قرار دهد، شوهرش نمى تواند در آن روزها با او نزدیکى نماید.
مسأله 458 اگر شماره روزهاى حیض زن به سه قسمت تقسیم شود و مرد در قسمت اول آن با زن خود در قُبُلْ جماع کند بنابر احتیاط واجب باید هجده نخود طلا کفاره به فقیر بدهد و اگر در قسمت دوم جماع کند، نه نخود و اگر در قسمت سوم جماع کند، باید چهار نخود و نیم بدهد، مثلاً زنى که شش روز خون حیض مى بیند، اگر شوهرش در شب یا روز اول و دوم با او جماع کند، باید هیجده نخود طلا بدهد و در شب یا روز سوم و چهارم نه نخود و در شب یا روز پنجم و ششم باید چهار نخود و نیم بدهد. و بنابر احتیاط واجب براى وطى در دُبُر زن حائض هم باید کفاره بدهد.
مسأله 459 اگر مرد بداند که زن در حال حیض است و با او نزدیکى نماید باید کفاره بدهد و اما اگر نداند و نزدیکى کند کفاره ندارد.
مسأله 460 واجب نیست هجده نخود، طلاىکفاره سکه دار باشد، بلکه بنابر أظهر و اشهر دادن قیمت آن کافى است.
مسأله 461 اگر قیمت طلا در وقتى که جماع کرده، با وقتى
که مى خواهد به فقیر بدهد فرق کرده باشد، باید قیمت وقتى را که مى خواهد به فقیر بدهد حساب کند.
مسأله 462 اگر کسى هم در قسمت اول و هم در قسمت دوم و هم در قسمت سوم حیض با زن خود جماع کند، باید هر سه کفاره را که روى هم سىویک نخود و نیم مى شود بدهد.
مسأله 463 اگر انسان بعد از آنکه در حال حیض جماع کرده و کفاره آنرا داده دوباره جماع کند باز هم باید کفاره بدهد.
مسأله 464 اگر با زن حائض چند مرتبه جماع کند و در بین آنها کفاره ندهد، احتیاط واجب آنست که براى هر جماع یک کفاره بدهد.
مسأله 465 اگر مرد در حال جماع بفهمد زن حائض شده، باید فوراً از او جدا شود و اگر جدا نشود باید کفاره بدهد.
مسأله 466 اگر مرد با زن حائض زنا کند یا با زن حائض نامحرمى به گمان اینکه عیال خود اوست جماع نماید، احتیاط واجب آنست که کفاره بدهد.
مسأله 467 کسى که نمى تواند کفاره بدهد، بنابر احتیاط واجب باید استغفار کند اگر هنگام تعلق کفاره متمکن نبوده، و اما اگر متمکن بود و بعد عاجز شد در هر وقت توانست باید کفاره را بدهد.
مسأله 468 طلاق دادن زن در حال حیض، بطورى که در کتاب طلاق گفته مى شود باطل است.
مسأله 469 اگر زن بگوید حائضم یا از حیض پاک شده ام، باید حرف او را قبول کرد. لکن اگر بگوید در یک ماه سه مرتبه حیض شده ام باید از زنهائى که مطلع به حال او هستند
سئوال شود که آیا حال او چنین بوده سابقاً.
مسأله 470 اگر زن در بین نماز حائض شود، نماز او باطل است.
مسأله 471 اگر زن در بین نماز شک کند که حائض شده یا نه نماز او صحیح است، ولى اگر بعد از نماز بفهمد که در بین نماز حائض شده، نمازى که خوانده باطل است.
مسأله 472 بعد از آنکه زن از خون حیض پاک شد، واجبست براى نماز و عبادتهاى دیگرى که باید با وضو یا غسل یا تیمم بجا آورده شود، غسل کند، و دستور آن مثل غسل جنابت است، ولى براى نماز باید پیش از غسل یا بعد از آن وضو هم بگیرد، و اگر پیش از غسل وضو بگیردبهتر است.
مسأله 473 بعد از آنکه زن از خون حیض پاک شد اگر چه غسل نکرده باشد، طلاق او صحیح است شوهرش هم مى تواند با او جماع کند، ولى احتیاط شدید آنست که پیش از جماع موضع را بشوید و احتیاط مستحب آنست که پیش از غسل از جماع با او خوددارى نماید، اما کارهاى دیگرى که در وقت حیض بر او حرام بوده مانند توقف در مسجد و مس خط قرآن تا غسل نکند بر او حلال نمى شود.
مسأله 474 اگر آب براى وضو و غسل کافى نباشد و به اندازه اى باشد که بتواند یا غسل کند وضو بگیرد، باید غسل کند و بدل از وضو تیمم نماید، و اگر فقط براى وضو کافى باشد و به اندازه غسل نباشد، باید وضو بگیرد و عوض غسل تیمم نماید و اگر براى هیچ یک از آنها آب
ندارد باید دو تیمم کند یکى بدل از غسل و دیگرى بدل از وضو.
مسأله 475 نمازهاى یومیه اى که زن در حال حیض نخوانده قضا ندارد، ولى روزه هاى واجب را باید قضا نماید. نماز کسوف و خسوف او هم قضاء ندارد.
مسأله 476 هر گاه وقت نماز داخل شود و بداند که اگر نماز را تأخیر بیندازد حائض مى شود، باید فوراً نماز بخواند.
مسأله 477 اگر زن غیر حائض نماز را تأخیر بیندازد و از اول وقت باندازه خواندن یک نماز بگذرد و حائض شود قضاى آن نماز بر او واجب است، ولى در تند خواندن و کند خواندن و چیزهاى دیگر باید ملاحظه حال خود را بکند. مثلاً زنى که مسافر نیست اگر در اول ظهر نماز نخواند، قضاى آن در صورتى واجب مى شود که به مقدار خواندن چهار رکعت نماز به دستورى که گفته شد از اول ظهر بگذرد و حائض شود و براى کسى که مسافر است گذشتن وقت به مقدار خواندن دو رکعت کافیست.
مسأله 478 اگر زن در آخر وقت نماز از خون پاک شود و به اندازه غسل و وضو و مقدمات دیگر نماز مانند تهیه کردن لباس یا آب کشیدن آن و خواندن یک رکعت نماز یا بیشتر از یک رکعت وقت داشته باشد، باید نماز را بخواند و اگر نخواند باید قضاى آنرا بجا آورد، و اما اگر فقط به قدر یک رکعت با وضو و غسل درک کند بنابر احتیاط واجب باید نماز را بخواند و اگر نخواند قضا نماید.
مسأله 479 اگر زن حائض به اندازه غسل و وضو وقت ندارد،
ولى مى تواند با تیمم نماز را در وقت بخواند آن نماز بر او واجب نیست، اما اگر گذشته از تنگى وقت تکلیفش تیمم است مثل آنکه آب برایش ضرر دارد، باید تیمم کند و آن نماز را بخواند.
مسأله 480 اگر زن حائض شک کند که براى نماز وقت دارد یا نه، باید نمازش را بخواند على الاحوط.
مسأله 481 اگر بخیال اینکه به اندازه تهیه مقدمات نماز و خواندن یک رکعت وقت ندارد نماز نخواند و بعد بفهمد وقت داشته، باید قضاى آن نماز را بجا آورد.
مسأله 482 مستحب است زن حائض در وقت نماز، خود را از خون پاک نماید و پنبه و دستمال را عوض کند و وضو بگیرد و اگر نمى تواند وضو بگیرد به رجاء مطلوبیت مى تواند تیمم نماید و در جاى نماز رو به قبله بنشیند و مشغول ذکر و دعا و صلوات شود.
مسأله 483 خواندن و همراه داشتن قرآن و رساندن جائى از بدن به مابین خطهاى قرآن و نیز خضاب کردن به حنا و مانند آن، براى حائض مکروه است.
اقسام زنهاى حائض
مسأله 484 زنهاى حائض بر شش قسمند:
اول صاحب عادت وقتیّه و عددیّه و آن زنى است که دو ماه پشت سرهم در وقت معین خون حیض ببیند و شماره روزهاى حیض او هم در هر دو ماه یک اندازه باشد، مثل آنکه دو ماه پشت سر هم از اول ماه تا هفتم خون ببیند.
دوم صاحب عادت وقتیه و آن زنى است که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند ولى شماره روزهاى حیض او در هر
دو ماه یک اندازه نباشد، مثلاً دو ماه پشت سر هم از روز اول ماه خون ببیند ولى ماه اول روز هفتم و ماه دوم روز هشتم از خون پاک شود.
سوم صاحب عادت عددیه و آن زنى است که شماره روزهاى حیض او در دو ماه پشت سر هم به یک اندازه باشد، ولى وقت دیدن آن دو خون یکى نباشد مثل آنکه ماه اول از پنجم تا دهم و ماه دوم از دوازدهم تا هفدهم خون ببیند.
چهارم مضطربه و آن زنى است که چند ماه خون دیده، ولى عادت معینى پیدا نکرده یا عادتش بهم خورده و عادت تازه اى پیدا نکرده است.
پنجم مبتدئه و آن زنى است که دفعه اول خون دیدن او است.
ششم ناسیه و آن زنى است که عادت خود را فراموش کرده است. و هر کدام اینها احکامى دارند که در مسائل آینده گفته مى شود.
1 صاحب عادت وقتیه و عددیه
مسأله 485 زنهائى که عادت وقتیه و عددیه دارند سه دسته اند:
اول زنى که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و در وقت معین هم پاک شود، مثلاً دوماه پشت سر هم از روز اول ماه خون ببیند و روز هفتم پاک شود که عادت حیض این زن از اول ماه تا هفتم است.
دوم زنى که از خون پاک نمى شود ولى دو ماه پشت سر هم چند روز معین مثلاً از اول ماه تا هشتم خونى که مى بیند نشانه هاى حیض را دارد، یعنى غلیظ و سیاه و گرم و بافشار و سوزش بیرون مى
آید و بقیه خونهاى او نشانه هاى استحاضه را دارد که عادت او از اول ماه تا هشتم مى شود.
سوم زنى که دو ماه پشت سرهم در وقت معین خون حیض ببیند و بعد از آنکه سه روز یا بیشتر خون دید یک روز یا بیشتر پاک شود و دوباره خون ببیند و تمام روزهائى که خون دیده با روزهائى که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود و در هردو ماه همه روزهائى که خون دیده و در وسط پاک بوده روى هم یک اندازه باشد که عادت او به اندازه تمام روزهائى است که خون دیده و در وسط پاک بوده است، و لازم نیست روزهائى که در وسط پاک بوده در هر دو ماه به یک اندازه باشد، مثلاً اگر در ماه اول از روز اول ماه تا سوم خون ببیند و سه روز پاک شود و دوباره سه روز خون ببیند و در ماه دوم بعد از آنکه سه روز خون دیده سه روز یا کمتر یا بیشتر پاک شود و دوباره خون ببیند و روى هم از نه روز بیشتر نشود، همه حیض است و عادت این زن نه روز مى شود.
مسأله 486 زنى که عادت وقتیه و عددیه دارد، اگر در وقت عادت یا دو سه روز جلوتر یا دو سه روز عقب تر خون ببیند، به طورى که بگویند حیض را جلو یا عقب انداخته اگر چه آن خون، نشانه هاى حیض را نداشته باشد، باید به احکامى که براى زن حائض گفته شد عمل کند، و چنانچه بعد بفهمد حیض نبوده مثل اینکه
پیش از سه روز پاک شود، بایدعبادتهائى را که بجا نیاورده قضا نماید.
مسأله 487 زنى که عادت وقتیه و عددیه دارد اگر چند روز پیش از عادت و همه روزهاى عادت و چند روز بعد از عادت خون ببیند و روى هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است. و اگر ده روز بیشتر شود، فقط خونى را که در روزهاى عادت خود دیده حیض است و خونى که پیش از آن و بعد از آن دیده استحاضه مى باشد. و باید عبادتهائى را که در روزهاى پیش از عادت و بعد از عادت بجا نیاورده قضا نماید و اگر همه روزهاى عادت را با چند روز پیش از عادت خون ببیند و روى هم از ده روز بیشتر نشود، و اگر از ده روز بیشتر شود فقط روزهاى عادت او حیض است و خونى که جلوتر از آن دیده استحاضه مى باشد، و چنانچه در آن روزها عبادت نکرده باید قضا نماید و اگر همه روزهاى عادت را با چند روز بعد از عادت خون ببیند و روى هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، و اگر بیشتر شود فقط روزهاى عادت حیض و باقى استحاضه است.
مسأله 488 زنى که عادت وقتیه و عددیه دارد اگر مقدارى از روزهاى عادت را با چند روز پیش از عادت خون ببیند و روى هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، واگر از ده روز بیشتر شود روزهائى که در عادت خون دیده با چند روز قبل آن که روى هم به اندازه عادت اوست حیض است و روزهاى اول
را استحاضه قرار مى دهد، و اگر مقدارى از روزهاى عادت را با چند روز بعد از عادت خون ببیند و روى هم از ده روز بیشتر نشود همه حیض است، و اگر بیشتر شود، باید روزهائى که در عادت خون دیده با چند روز بعد از آن که روى هم به مقدار عادت او شود حیض، و بقیه را استحاضه قرار دهد.
مسأله 489 زنى که عادت دارد، اگر بعد از آنکه سه روز یا بیشتر خون دید پاک شود و دوباره خون ببیند و فاصله بین دو خون کمتر از ده روز باشد و همه روزهائى که خون دیده با روزهائى که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر باشد، مثل آنکه پنج روز خون ببیند و پنج روز پاک شود و دوباره پنج روز خون ببیند، چند صورت دارد:
1 آنکه تمام خونى که دفعه اول دیده، یا مقدارى از آن، در روزهاى عادت باشد و خون دوم که بعد از پاک شدن مى بیند در روزهاى عادت نباشد که باید همه خون او را حیض، و خون دوم را استحاضه قرار دهد.
2 آنکه خون اول در روزهاى عادت نباشد، و تمام خون دوم یا مقدارى از آن در روزهاى عادت باشد که باید همه خون دوم را حیض، و خون اول را استحاضه قرار دهد.
3 آنکه مقدارى از خون اول و دوم در روزهاى عادت باشد و خون اولى که در روزهاى عادت بوده از سه روز کمتر نباشد، و با پاکى وسط و مقدارى از خون دوم که آن هم در روزهاى عادت بوده از ده روز
بیشتر نباشد، که در این صورت همه آنها حیض است، و مقدارى از خون اول که پیش از روزهاى عادت بوده و مقدارى از خون دوم که بعد از روزهاى عادت بوده استحاضه است، مثلاً اگر عادتش از سوم ماه تا دهم بوده، در صورتى که یک ماه از اول تا ششم خون ببیند و دو روز پاک شود و بعد تا پانزدهم خون ببیند، از سوم تا دهم حیض است و از اول تا سوم و همچنین از دهم تا پانزدهم استحاضه میباشد.
4 آنکه مقدارى از خون اول و دوم در روزهاى عادت باشد ولى خون اولى که در روزهاى عادت بوده از سه روز کمتر باشد، که بنابر احتیاطى که ترک آن سزاوار نیست باید در تمام دو خون و پاکى وسط کارهائى را که بر حائض حرام است و سابقاً گفته شد ترک کند و کارهاى استحاضه را بجا آورد یعنى به دستورى که براى زن مستحاضه گفته شد عبادتهاى خود را انجام دهد. اگر چه اقوى آنست که حکم صورت سوم را دارد.
مسأله 490 زنى که عادت وقتیه وعددیه دارد، اگر در وقت عادت، خون نبیند و در غیر آن وقت به شماره روزهاى حیضش خون ببیند، باید همان را حیض قرار دهد، چه پیش از وقت عادت دیده باشد چه بعد از آن.
مسأله 491 زنى که عادت وقتیه و عددیه دارد، اگر در وقت عادت خود خون ببیند ولى شماره روزهاى آن کمتر یا بیشتر از روزهاى عادت او باشد و بعد از پاک شدن دوباره به شماره روزهاى عادتى که داشته خون ببیند خون ایام عادت
را حیض قرار دهد و اگر قبل از ایام عادت خود به شماره روزهاى عادت خود خون ببنند و در ایام عادت هم نیز خون ببیند، بهتر آنست که در هر دو خون کارهائى را که بر حائض حرام است ترک کند و کارهاى استحاضه رابجا آورد.
مسأله 492 زنى که عادت وقتیه وعددیه دارد، اگر بیشتر از ده روز خون ببیند، خونى که در روزهاى عادت دیده اگر چه نشانه هاى حیض را نداشته باشد حیض است و خونى که بعد از روزهاى عادت دیده اگر چه نشانه هاى حیض را داشته باشد استحاضه است، مثلاً زنى که عادت حیض او از اول ماه تا هفتم است، اگر ازاول تا دوازدهم خون ببیند، هفت روز اول آن حیض و پنج روز بعد استحاضه مى باشد.
2 صاحب عادت وقتیه
مسأله 493 زنهائى که عادت وقتیه دارند سه دسته اند:
اول زنى که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببیند و بعد از چند روز پاک شود ولى شماره روزهاى آن در هر دو ماه یک اندازه نباشد، مثلا دو ماه پشت سر هم روز اول ماه خون ببیند ولى ماه اول روز هفتم و ماه دوم روز هشتم از خون پاک شود، که این زن باید روز اول ماه را عادت حیض خود قرار دهد.
دوم زنى که از خون پاک نمى شود ولى دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون او نشانه هاى حیض را دارد، یعنى غلیظ و سیاه و گرم است و با فشار و سوزش بیرون مى آید و بقیه خونهاى او نشانه استحاضه
را دارد و شماره روزهائى که خون او نشانه حیض دارد، در هر دو ماه یک اندازه نیست، مثلاً در ماه اول از اول ماه تا هفتم و در ماه دوم از اول ماه تا هشتم خون او نشانه هاى حیض و بقیه نشانه استحاضه را داشته باشد، که این زن هم باید روز اول ماه را روز اول عادت حیض خود قرار دهد.
سوم زنى که دو ماه پشت سر هم در وقت معین سه روز یا بیشتر خون حیض ببیند و بعد پاک شود و دو مرتبه خون ببیند و تمام روزهائى که خون دیده با روزهائى که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود ولى ماه دوم کمتر یا بیشتر از ماه اول باشد مثلاً در ماه اول هشت روز و در ماه دوم نه روز باشد که این زن هم باید روز اول ماه را روز اول عادت حیض خود قرار دهد.
مسأله 494 زنى که عادت وقتیه دارد، اگر در وقت عادت خود یا دو سه روز پیش از عادت یا دو سه روز بعد از عادت خون ببیند بطورى که بگویند حیض را جلو یا عقب انداخته، اگر چه آن خون نشانه هاى حیض را نداشته باید به احکامى که براى زنهاى حائض گفته شد رفتار نماید، و اگر بعد بفهمد حیض نبوده، مثل آنکه پیش از سه روز پاک شود، باید عبادتهائى را که بجا نیاورده قضا نماید.
مسأله 495 زنى که عادت وقتیه دارد، اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و نتواند مقدار ایام حیض را به واسطه نشانه هاى آن تشخیص دهد، شماره
عادت خویشان خود را حیض قرار دهد به نحوى که(در مسأله شماره 500) مى آید چه پدرى باشند چه مادرى، زنده باشند یا مرده، ولى در صورتى مى تواند عادت آنان را حیض خود قرار دهد که شماره روزهاى حیض همه آنان یک اندازه باشد، و اگر شماره روزهاى حیض آنان یک اندازه نباشد، مثلاً عادت بعضى پنج روز و عادت بعض دیگر هفت روز باشد نمى تواند عادت آنان را حیض خود قرار دهد، مگر کسانى که عادتشان با دیگران فرق دارد بقدرى کم باشند که در مقابل آنان هیچ حساب شوند، که در این صورت باید عادت بیشتر آنان را حیض خود قرار دهد.
مسأله 496 زنى که عادت وقتیه دارد و شماره عادت خویشان خود را حیض قرار مى دهد به نحوى که در (مسأله شماره 500) مى آید باید روزى را که در هر ماه اول عادت او بوده اول حیض خود قرار دهد، مثلاً زنى که هر ماه روز اول ماه خون مى دیده و گاهى روز هفتم و گاهى روز هشتم پاک مى شده، چنانچه یک ماه دوازده روز خون ببیند و عادت خویشانش هفت روز باشد، باید هفت روز اول ماه را حیض و باقى را استحاضه قرار دهد.
مسأله 497 زنى که باید شماره عادت خویشان خود را حیض قرار دهد چنانچه خویش نداشته باشد، یا شماره عادت آنان مثل هم نباشد، باید در هر ماه از اول روزى که خون مى بیند تا هفت روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، ولى اگر در خون روزهاى وسط یا آخر نشانه هاى حیض بیشتر باشد،
باید هفت روز وسط یا آخر را حیض قرار دهد.
3 صاحب عادت عددیه
مسأله 498 زنهائى که عادت عددیه دارند سه دسته اند:
اول زنى که شماره روزهاى حیض او در دو ماه پشت سر هم یک اندازه باشد، ولى وقت خون دیدن او یکى نباشد، که در این صورت هر چند روزى که خون دیده عادت او مى شود، مثلاً اگر ماه اول از روز اول تا پنجم و ماه دوم از یازدهم تا پانزدهم خون ببیند، عادت او پنج روز مى شود.
دوم زنى که از خون پاک نمى شود ولى دو ماه پشت سر هم چند روز از خونى که مى بیند نشانه حیض و بقیه نشانه استحاضه را دارد و شماره روزهائى که خون، نشانه حیض دارد در هر دو ماه یک اندازه است اما وقت آن یکى نیست، که در این صورت هر چند روزى که خون او نشانه حیض را دارد عادت او مى شود، مثلاً اگر یک ماه از اول ماه تا پنجم و ماه بعد از یازدهم تا پانزدهم خون او نشانه حیض و بقیه نشانه استحاضه را داشته باشد، شماره روزهاى عادت او پنج روز مى شود.
سوم زنى که دو ماه پشت سر هم سه روز یا بیشتر خون ببیند و یک روز یا بیشتر پاک شود و دو مرتبه خون ببیند و وقت دیدن خون، در ماه اول با ماه دوم فرق داشته باشد، که اگر تمام روزهائى که خون دیده و روزهائى که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود و شماره روزهاى آن هم به یک اندازه باشد، تمام
روزهائى که خون دیده با روزهاى وسط که پاک بوده عادت حیض او مى شود، و لازم نیست روزهائى که در وسط پاک بوده در هر دو ماه به یک اندازه باشد. مثلاً اگر ماه اول از روز اول ماه تا سوم خون ببیند و دو روز پاک شود و دوباره سه روز خون ببیند، و ماه دوم از یازدهم تا سیزدهم خون ببیند و دو روز یا بیشتر یا کمتر پاک شود و دوباره خون ببیند و روى هم از هشت روز بیشتر نشود، عادت او هشت روز مى شود.
مسأله 499 زنى که عادت عددیه دارد، اگر بیشتر از شماره عادت خود خون ببیند و از ده روز بیشتر شود، چنانچه همه خونهائى که دیده یک جور باشد باید از موقع دیدن خون به شماره روزهاى عادتش حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، و اگر همه خونهائى که دیده یک جور نباشد، بلکه چند روز از آن، نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه را داشته باشد، اگر روزهائى که خون نشانه حیض را دارد با شماره روزهاى عادت او یک اندازه است، باید همان روزها را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، و اگر روزهائى که خون نشانه حیض دارد از روزهاى عادت او بیشتر است فقط به اندازه روزهاى عادت او حیض و بقیه استحاضه است، و اگر روزهائى که نشانه حیض دارد از روزهاى عادت او کمتر است، باید آن روزها را با چند روز دیگر که روى هم به اندازه روزهاى عادتش شود حیض، و بقیه را استحاضه قرار دهد.
4 مضطربه
مسأله 500 مضطربه یعنى
زنى که چند ماه خون دیده ولى عادت معینى پیدا نکرده اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و همه خونهائى که دیده یک جور باشد، چنانچه عادت خویشان او هفت روز است، باید هفت روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، و اگر کمتر است مثلاً پنج روز است باید همانرا حیض قرار دهد، و بنابر احتیاط واجب، در تفاوت بین شماره عادت آنان و هفت روز که دو روز است کارهائى را که بر حائض حرام است ترک نماید و کارهاى استحاضه را بجا آورد، یعنى به دستورى که براى زن مستحاضه گفته شد عبادتهاى خود را انجام دهد، و اگر عادت خویشانش بیشتر از هفت روز مثلاً نه روز است، باید هفت روز راحیض قرار دهد، و بنابر احتیاط واجب در تفاوت بین هفت روز و عادت آنان که دو روز است کارهاى استحاضه را بجا آورد و کارهائى را که بر حائض حرام است ترک نماید.
مسأله 501 مضطربه اگر بیشتر از ده روز خونى ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه دارد چنانچه خونى که نشانه حیض دارد کمتر از سه روز یا بیشتر از ده روز باشد، باید به دستورى که در مسأله قبل گفته شد رفتار نماید، و اگر خونى که نشانه حیض دارد، کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد همه آن حیض است، ولى اگر پیش از گذشتن ده روز از خونى که نشانه حیض دارد دوباره خونى ببیند که آن هم نشانه حیض را داشته باشد، مثل آنکه پنج روز خون سیاه و نه
روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سیاه ببیند، باید به دستورى که در مسأله قبل گفته شد رفتار نماید.
5 مبتدئه
مسأله 502 مبتدئه یعنى زنى که دفعه اول خون دیدن اوست، اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و همه خونهائى که دیده یک جور باشد، باید عادت خویشان خود را بطورى که در وقتیه گفته شد حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد به نحوى که در(مسأله 500) گذشت.
مسأله 503 مبتدئه اگر بیشتر از ده روز خونى ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر نشانه استحاضه را داشته باشد، چنانچه خونى که نشانه حیض دارد کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد همه آن حیض است، ولى اگر پیش از گذشتن ده روز از خونى که نشانه حیض دارد دوباره خونى ببیند که آن هم نشانه خون حیض داشته باشد، مثل آنکه پنج روز خون سیاه و نه روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سیاه ببیند، باید عادت خویشان خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد به نحوى که در (مسأله 500 گذشت).
مسأله 504 مبتدئه اگر بیشتر از ده روز خونى ببیند که چند روز آن نشانه حیض و چند روز دیگر آن نشانه استحاضه داشته باشد، چنانچه خونى که نشانه حیض دارد از سه روز کمتر یا از ده روز بیشتر باشد، باید عادت خویشان خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد به نحوى که در (مسأله 500 گذشت).
6 ناسیه
مسأله 505 ناسیه یعنى زنى که عادت خود را فراموش کرده است، اگر بیشتر
از ده روز خون ببیند باید روزهائى که خون او نشانه حیض را دارد، حیض قرار دهد و اگر نتواند حیض را به واسطه نشانه هاى آن تشخیص دهد، باید هفت روز اول را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
مسائل متفرقه حیض
مسأله 506 مبتدئه و مضطربه و ناسیه و زنى که عادت عددیه دارد، اگر خونى ببینند که نشانه هاى حیض را داشته باشد، یا یقین کنند که سه روز طول مى کشد، باید عبادت را ترک کنند، و چنانچه بعد بفهمند حیض نبوده باید عبادتهائى را که بجا نیاورده اند قضا نمایند، ولى اگر یقین نکنند که تا سه روز طول مى کشد و نشانه هاى حیض را هم نداشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید تا سه روز کارهاى استحاضه را بجا آورند و کارهائى را که بر حائض حرام است ترک نمایند و چنانچه پیش از سه روز پاک نشدند باید آنرا حیض قرار دهند.
مسأله 507 زنى که در حیض عادت دارد چه در وقت حیض عادت داشته باشد چه در عدد حیض یا هم در وقت و هم در عدد آن، اگر دو ماه پشت سر هم برخلاف عادت خود خونى ببیند که وقت آن یا شماره روزهاى آن یا هم وقت و هم شماره روزهاى آن یکى باشد، عادتش بر مى گردد به آنچه در این دو ماه دیده است، مثلاً اگر از روز اول ماه تا هفتم خون مى دیده و پاک مى شده چنانچه دو ماه از دهم تا هفدهم ماه خون ببیند و پاک شود، از دهم تا هفدهم عادت او مى شود.
مسأله 508 مقصود
از یک ماه، از ابتداى خون دیدن است تا سى روز، نه از روز اول ماه تا آخر ماه.
مسأله 509 زنى که معمولاً ماهى یک مرتبه خون مى بیند، اگر در یک ماه دو مرتبه خون ببیند و آن خون نشانه هاى حیض را داشته باشد، چنانچه روزهائى که در وسط پاک بوده از ده روز کمتر نباشد، باید هر دو را حیض قرار دهد.
مسأله 510 اگر سه روز یا بیشتر خونى ببیند که نشانه حیض را دارد، بعد ده روز یا بیشتر خونى ببیند که نشانه استحاضه را دارد و دوباره سه روز خونى به نشانه هاى حیض ببیند، باید خون اول و خون آخر را که نشانه هاى حیض داشته حیض قرار دهد.
مسأله 511 اگر زن پیش از ده روز پاک شود و بداند که در باطن خون نیست باید براى عبادتهاى خود غسل کند، اگر چه گمان داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بیند، ولى اگر یقین داشته باشد که پیش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى بیند نباید غسل کند.
مسأله 512 اگر زن پیش از ده روز پاک شود، و احتمال دهد که در باطن خون هست، باید قدرى پنبه داخل فرج نماید و کمى صبر کند و بیرون آورد، پس اگر پاک بود، غسل کند و عبادتهاى خود را بجا آورد و اگر پاک نبود، اگر چه به آب زرد رنگى هم آلوده باشد، چنانچه در حیض عادت ندارد، یا عادت او ده روز است، باید صبر کند که اگر پیش از ده روز پاک شد، غسل کند
و اگر سر ده روز پاک شد، یا خون او از ده گذشت، سر ده روز غسل نماید و اگر عادتش کمتر از ده روز است، در صورتى که بداند پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز پاک مى شود نباید غسل کند، و اگر احتمال دهد خون او از ده روز مى گذرد، واجب است تا دهم احتیاط کند به ترک عبادت اگر خون به صفات حیض باشد، و الا نیز احتیاط کند به ترک عبادت تا دهم در یک روزش واجب و در باقى مستحب اگر چه احوط جمع است بین تروک حائض و اعمال مستحاضه. پس اگر پیش از تمام شدن ده روز یا سر ده روز از خون پاک شد تمامش حیض است و اگر از ده روز گذشت باید عادت خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد و عبادتهائى را که بعد از روزهاى عادت بجا نیاورده قضا نماید.
مسأله 513 اگر چند روز را حیض قرار دهد و عبادت نکند بعد بفهمد حیض نبوده است، باید نماز و روزه اى را که در آن روزها بجا نیاورده قضا نماید، و اگر چند روز را به گمان اینکه حیض نیست عبادت کند، بعد بفهمد حیض بوده، چنانچه آن روزها را روزه گرفته باید قضا نماید.