آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام خوردنیها و آشامیدنیها
احکام خوردنیها و آشامیدنیها
مسأله 2632 خوردن گوشت مرغى که مثل شاهین چنگال دارد، حرام است، و پرستو حلال مى باشد، و در اخبار مدح از پرستو و هدهد شده، و نهى از اذیت کردن و کشتن اینها شده، و لذا علماء فرموده اند که خوردن گوشت هدد و پرستو کراهت دارد.
دوم از علائم حرمت پرنده ها آنست که بال زدن او در هوا کمتر از بال نزدن او باشد.
سوم از علائم حرمت آنها آنست که نه چینه دان و نه سنگ دان و نه انگشت کوچک پشت پا که شبیه خارى است که به پائین ساق پا متصل است، هیچ یک از این سه را نداشته باشد.
مسوخ چه در حیوانات پرنده و چه در دریائى و چه در زمینى حرام است. و در کلاغ اقوال و اخبار مختلفه وارد شده است، و احوط بلکه اقوى حرمت جمیع اقسام آن است. و در بعض اخبار ذکر شده که طاووس از مسوخ است. و چنگال دارها و درنده ها از حیوانات زمینى حرام است.
مسأله 2633 اگر چیزى را که روح دارد از حیوان زنده جدا نمایند، مثلاً دنبه یا
مقدارى گوشت از گوسفند زنده ببرند نجس و حرام مى باشد.
مسأله 2634 چهارده چیز از حیوانات حلال گوشت حرام است:
1 خون.
2 فضله.
3 نرى.
4 و 5 بچه دان و قرینش(جفت) بنابر احتیاط واجب.
6 غدد که آنرا دشول مى گویند.
7 تخم که آنرا دنبلان مى گویند.
8 چیزى که در مغز کله است، و به شکل نخود مى باشد.
9 مغز حرام که در میان تیره پشت است.
10 پى که در دو طرف تیره پشت است.
11 زهره دان.
12 سپرز(طحال).
13 بول دان(مثانه).
14 حدقه چشم.
و در خبر اسماعیل بن مرار که حدقه چشم مذکور است فرج هم مذکور است لذا 15 فرج است على الاحوط.
مسأله 2635 خوردن سرگین و بول حیوان و آب دماغ و چیزهاى خبیث دیگر که طبیعت انسان از آن متنفر است حرام مى باشد، ولى اگر پاک باشد و مقدارى از آن بطورى با چیز حلال مخلوط شود که در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشکال ندارد.
مسأله 2636 خوردن گل حرام است و همچنین خوردن خاک حرام است على الاحوط، ولى خوردن کمى از تربت حضرت سیدالشهداء علیه السلام براى شفاء، اشکال ندارد.
مسأله 2637 فرو بردن آب بینى و خلط سینه که در دهان آمده حرام نیست، و نیز فرو بردن غذائى که موقع خلال کردن از لاى دندان بیرون مى آید، اگر طبیعت انسان از آن متنفر نباشد اشکال ندارد.
مسأله 2638 خوردن چیزى که براى انسان ضرر مهم دارد حرام است.
مسأله 2639 خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ مکروه است، و اگر کسى
با آنها وطى کند یعنى نزدیکى نماید، حرام مى شوند و باید آنها را از شهر بیرون ببرند، و در جاى دیگر بفروشند.
مسأله 2640 اگر با حیوان حلال گوشتى مانند گاو و گوسفند نزدیکى کنند، بول و سرگین آنها نجس مى شود و آشامیدن شیر آنها هم حرام است، و باید فورى آن حیوان را بکشند و بسوزانند، و کسى که با آن وطى کرده، پول آنرا به صاحبش بدهد.
مسأله 2641 آشامیدن شراب حرام، و در بعضى از اخبار بزرگترین گناه شمره شده است، و اگر کسى آنرا حلال بداند کافر است. از حضرت امام جعفرصادق علیه السلام روایت شده است که فرمودند: شراب ریشه بدیها و منشأ گناهان است و کسى که شراب مى خورد، عقل خود را از دست مى دهد و در آن موقع خدا را نمى شناسد و از هیچ گناهى باک ندارد و احترام هیچکس را نگه نمى دارد و حق خویشان نزدیک را رعایت نمى کند و از زشتیهاى آشکار رو نمى گرداند و روح ایمان و خداشناسى از بدن او بیرون مى رود و روح ناقص خبیثى که از رحمت خدا دور است در او مى ماند و خدا و فرشتگان و پیغمبران و مؤمنین او را لعنت مى کنند و تا چهل روز نماز او قبول نمى شود و روز قیامت روى او سیاه است و زبان از دهانش بیرون مى آید و آب دهان او به سینه اش مى ریزد و فریاد تشنگى او بلند است.
مسأله 2642 نشستن سر سفره اى که در آن شراب مى خورند، اگر انسان یکى از آنان حساب
شود حرام است، و چیز خوردن از آن سفره نیز حرام است.
مسأله 2643 بر هر مسلمان واجب است مسلمان دیگرى را که نزدیک است از گرسنگى یا تشنگى بمیرد، نان و آب داده و او را از مرگ نجات دهد.
چیزهائى که موقع غذا خوردن مستحب است
مسأله 2644 چند چیز در موقع غذا خوردن مستحب است:
اول هر دو دست را پیش از غذا خوردن بشوید.
دوم بعد از غذا دست خود را بشوید و با دستمال خشک کند.
سوم میزبان پیش از همه شروع به غذا خوردن کند و بعد از همه دست بکشد، و پیش از غذا اول میزبان دست خود را بشوید، بعد کسى که طرف راست او نشسته و همین طور تا برسد به کسى که طرف چپ او نشسته، و بعد از غذا اول کسى که طرف چپ میزبان نشسته دست خود را بشوید و همینطور تا بطرف راست میزبان برسد و میزبان بعد از آن دست خود را بشوید.
چهارم در اول غذا بسم الله بگوید، بلکه اگر سر یک سفره چند جور غذا باشد، در وقت خوردن هر کدام آنها گفتن بسم الله مستحب است.
پنجم با دست راست غذا بخورد.
ششم با سه انگشت یا بیشتر غذا بخورد و با دو انگشت نخورد.
هفتم اگر چند نفر سر یک سفره نشسته اند هر کسى از غذاى جلوى خودش بخورد.
هشتم لقمه را کوچک بردارد.
نهم سر سفره زیاد بنشیند و غذا خوردن را طول بدهد.
دهم غذا را خوب بجود.
یازدهم بعد از غذا خداوند عالم را حمد کند.
دوازدهم انگشتها را بلیسد.
سیزدهم بعد از غذا خلال نماید، ولى با
چوب انار و چوب ریحان و نى و برگ درخت خرما خلال نکند.
چهاردهم آنچه بیرون سفره مى ریزد جمع کند و بخورد، ولى اگر در بیابان غذا بخورد، مستحب است آنچه مى ریزد، براى پرندگان و حیوانات بگذارد.
پانزدهم در اول روز و اول شب غذا بخورد و در بین روز و در بین شب غذا نخورد.
شانزدهم بعد از خوردن غذا به پشت بخوابد و پاى راست را روى پاى چپ بیاندازد.
هفدهم در اول غذا و آخر آن نمک بخورد.
هجدهم میوه را پیش از خوردن با آب بشوید.
چیزهائى که موقع غذا خوردن مکروه است
مسأله 2645 چند چیز در غذا خوردن مکروه است:
اول در حال سیرى غذا خوردن.
دوم پر خوردن و در خبر است که خداوند عالم بیشتر از هر چیز از شکم پر بدش مى آید.
سوم نگاه کردن به صورت دیگران در موقع غذا خوردن.
چهارم خوردن غذاى گرم.
پنجم فوت کردن چیزى که مى خورد یا مى آشامد.
ششم بعد از گذاشتن نان در سفره، منتظر چیز دیگر شدن.
هفتم پاره کردن نان با کارد.
هشتم گذاشتن نان زیر ظرف غذا.
نهم پاک کردن گوشتى که به استخوان چسبیده به طورى که چیزى در آن نماند.
دهم پوست کندن میوه.
یازدهم دور انداختن میوه پیش از آنکه کاملاً آنرا بخورد.
مستحبات آشامیدن آب
مسأله 2646 در آشامیدن آب چند چیز مستحب است:
اول آنرا بطور مکیدن بیاشامد.
دوم در روز ایستاده آب بخورد.
سوم پیش از آشامیدن آب بسم الله و بعد از آن الحمدلله بگوید.
چهارم به سه نَفَس آب بیاشامد.
پنجم از روى میل آب بیاشامد.
ششم بعد از آشامیدن آب حضرت اباعبدالله علیه السلام و اهل بیت ایشان را یاد کند، و قاتلان آن حضرت را لعنت نماید.
مکروهات آشامیدن آب
مسأله 2647 زیاد آشامیدن آب و آشامیدن آن بعد از غذاى چرب و در شب بحال ایستاده مکروه است، و نیز آشامیدن آب با دست چپ و همچنین از جاى شکسته کوزه و جائى که دسته آنست مکروه مى باشد.