آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام حواله دادن
مسأله 2297 اگر انسان طلبکار خود را حواله بدهد که طلب خود را از دیگرى بگیرد و طلبکار قبول نماید، بعد از آنکه حواله درست شد، کسى که به او حواله شده بدهکار مى شود، و دیگر طلبکار نمى تواند طلبى را که دارد از بدهکار اولى مطالبه نماید.
مسأله 2298 بدهکار و طلبکار و کسى که سر او حواله شده، باید مکلف و عاقل باشند و کسى آنها را مجبور نکرده باشد، و نیز باید سفیه نباشند، یعنى مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف نکنند.
مسأله 2299 حواله دادن سر کسى که بدهکار نیست، در صورتى صحیح است که او قبول کند، و نیز اگر انسان بخواهد به کسى که جنسى بدهکار است، جنس
دیگر حواله دهد مثلاً به کسى که جو بدهکار است گندم حواله دهد، تا او قبول نکند حواله صحیح نیست.
مسأله 2300 موقعى که انسان حواله مى دهد باید بدهکار باشد، پس اگر بخواهد از کسى قرض کند، تا وقتى از او قرض نکرده نمى تواند او را به کسى حواله دهد که آنچه را بعداً قرض مى دهد از آن کس بگیرد.
مسأله 2301 حواله دهنده و طلبکار باید مقدار حواله و جنس آنرا بدانند، پس اگر مثلاً ده من گندم و ده تومان پول به یک نفر بدهکار باشد و به او بگوید، یکى از دو طلب خود را از فلانى بگیر و آنرا معین نکند، حواله درست نیست.
مسأله 2302 - اگر بدهى واقعاً معین باشد، ولى بدهکار و طلبکار در موقع حواله دادن، مقدار آن یا جنس آن را ندانند حواله صحیح است، مثلاً اگر طلب کسى را در دفتر نوشته باشد و پیش از دیدن دفتر حواله بدهد و بعد دفتر را ببیند و به طلبکار مقدار طلبش را بگوید، حواله صحیح مى باشد.
مسأله 2303 طلبکار مى تواند حواله را قبول نکند، اگر چه کسى که به او حواله شده فقیر نباشد، و در پرداختن حواله هم کوتاهى ننماید.
مسأله 2304 اگر سر کسى حواله بدهد که بدهکار نیست، چنانچه او حواله را قبول کند، پیش از پرداختن حواله نمى تواند مقدار حواله را از حواله دهنده بگیرد ولى اگر طلبکار طلب خود را به مقدار کمترى صلح کند، کسى که حواله را قبول کرده، همان مقدار را مى تواند از حواله دهنده مطالبه نماید.
مسأله 2305 بعد از آنکه
حواله درست شد، حواله دهنده و کسى که به او حواله شده، نمى توانند حواله را بهم بزنند، و هر گاه کسى که به او حواله شده در موقع حواله فقیر نباشد، اگر چه بعداً فقیر شود، طلبکار هم نمى تواند حواله را بهم بزند، و همچنین است اگر موقع حواله فقیر باشد و طلبکار بداند فقیر است، ولى اگر نداند فقیر است و بعداً بفهمد، اگر چه در آنوقت مال دار شده باشد، طلبکار مى تواند حواله را بهم بزند و طلب خود را از حواله دهنده بگیرد.
مسأله 2306 اگر بدهکار و طلبکار و کسى که به او حواله شده، یا یکى از آنان براى خود حق بهم زدن حواله را قرار دهند، مطابق قرارى که گذاشته اند، مى توانند حواله را بهم بزنند.
مسأله 2307 اگر حواله دهنده خودش طلب طلبکار را بدهد، چنانچه به خواهش کسى که به او حواله شده داده است، مى تواند چیزى را که داده از او بگیرد و اگر بدون خواهش او داده و قصدش این بوده که عوض آنرا نگیرد، نمى تواند چیزى را که داده از او مطالبه نماید.