آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام شیر دادن
احکام شیر دادن
مسأله 2472 اگر زنى بچه اى را با شرائطى که در مسأله (2482) گفته خواهد شد شیر دهد، آن بچه به این عده محرم مى شود:
اول خود زن و او را مادر رضاعى مى گویند.
دوم شوهر زن که شیر مال اوست و او را پدر رضاعى مى گویند.
سوم پدر و مادر آن زن هر چه بالا روند، اگر چه پدر و مادر رضاعى او باشند.
چهارم بچه هائى که از آن زن به
دنیا آمده اند، یا به دنیا مى آیند.
پنجم بچه هاى اولاد آن زن هر چه پائین روند، چه از اولاد او به دنیا آمده، یا اولاد او آن بچه ها را شیر داده باشند.
ششم خواهر و برادر آن زن اگر چه رضاعى باشند یعنى به واسطه شیر خوردن، با آن زن، خواهر و برادر شده باشند.
هفتم عمو و عمه آن زن اگر چه رضاعى باشند.
هشتم دائى و خاله آن زن اگر چه رضاعى باشند.
نهم اولاد شوهر آن زن که شیر مال آن شوهر است، هر چه پائین روند، اگر چه اولاد رضاعى او باشند.
دهم پدر و مادر شوهر آن زن که شیر مال آن شوهر است، هر چه بالا روند.
یازدهم خواهر و برادر شوهرى که شیر مال او است اگر چه خواهر و برادر رضاعى او باشند.
دوازدهم عمو و عمه و دائى و خاله شوهرى که شیر مال اوست هر چه بالا روند، اگر چه رضاعى باشند، و نیز عده دیگرى هم که در مسائل بعد گفته مى شود به واسطه شیر دادن محرم مى شوند.
مسأله 2473 اگر زنى بچه اى را با شرائطى که در مسأله 2482 گفته مى شود شیر دهد، پدر آن بچه نمى تواند با دخترهائى که از آن زن به دنیا آمده اند ازدواج کند، و نیز نمى تواند دخترهاى شوهرى را که شیر مال او است اگر چه دخترهاى رضاعى او باشند براى خود عقد نماید، ولى جایز است با دخترهاى رضاعى آن زن ازدواج کند.
مسأله 2474 اگر زنى بچه اى را با شرائطى که در مسأله (2482) گفته
مى شود شیر دهد، شوهر آن زن که صاحب شیر است به خواهرهاى آن بچه محرم نمى شود، ولى احتیاط مستحب آنست که با آنان ازدواج ننماید، و نیز خویشان شوهر به خواهر و برادر آن بچه محرم نمى شوند.
مسأله 2475 اگر زنى بچه اى را شیر دهد، به برادرهاى آن بچه محرم نمى شود، و نیز خویشان آن زن به برادر و خواهر بچه اى که شیر خورده محرم نمى شوند.
مسأله 2476 اگر انسان با زنى که دخترى را شیر کامل داده ازدواج کند و با آن زن نزدیکى نماید، دیگر نمى تواند آن دختر را براى خود عقد کند.
مسأله 2477 اگر انسان با دخترى ازدواج کند، دیگر نمى تواند با زنى که آن دختر را شیر کامل داده ازدواج نماید.
مسأله 2478 انسان نمى تواند با دخترى که مادر یا مادر بزرگ انسان او را شیر کامل داده ازدواج کند، و نیز اگر زن پدر انسان، از شیر پدر او دخترى را شیر داده باشد، انسان نمى تواند با آن دختر ازدواج نماید، و چنانچه دختر شیرخوارى را براى خود عقد کند، بعد مادر یا مادر بزرگ یا زن پدر او، آن دختر را شیر دهد، عقد باطل مى شود.
مسأله 2479 با دخترى که خواهر یا زن برادر انسان، او را شیر کامل داده، نمى شود ازدواج کرد و همچنین است اگر خواهر زاده، یا برادر زاده، یا نوه خواهر، یا نوه برادر انسان، آن دختر را شیر داده باشد.
مسأله 2480 اگر زنى بچه دختر خود را شیر دهد، آن دختر به شوهر خود حرام مى شود، و
همچنین است اگر بچه اى را که شوهر دخترش از زن دیگر دارد شیر دهد، ولى اگر بچه پسر خود را شیر دهد، زن پسرش که مادر آن طفل شیرخوار است، بر شوهر خود حرام نمى شود.
مسأله 2481 اگر زن پدر دخترى، بچه آن دختر را شیر دهد، آن دختر به شوهر خود حرام مى شود، چه بچه از همان دختر یا از زن دیگر شوهر او باشد.
شرائط شیر دادنى که علت محرم شدن است
مسأله 2482 شیر دادنى که علت محرم شدن است، هشت شرط دارد:
اول بچه شیر زن زنده را بخورد، پس اگر از پستان زنى که مرده است شیر بخورد فایده ندارد.
دوم شیر آن از حرام نباشد، پس اگر شیر بچه اى را که از زنا بدنیا آمده به بچه دیگر بدهند، به واسطه آن شیر بچه به کسى محرم نمى شود.
سوم بچه شیر را از پستان بمکد، پس اگر شیر را در گلوى او بریزند نتیجه ندارد.
چهارم شیر، خالص و با چیز دیگر مخلوط نباشد بنحوى که لفظ شیر بر آن صدق نکند.
پنجم شیر از یک شوهر باشد، پس اگر زن شیردهى را طلاق دهند، بعد شوهر دیگرى کند و از او آبستن شود و تا موقع زائیدن، شیرى که از شوهر اول داشته باقى باشد، و مثلاً هشت دفعه پیش از زائیدن از شیر شوهر اول و هفت دفعه بعد از زائیدن از شیر شوهر دوم به بچه اى بدهد، آن بچه به کسى محرم نمى شود.
ششم بچه بواسطه مرض شیر را قى نکند و اگر قى کند، بنابر احتیاط واجب کسانى که بواسطه شیر خوردن به آن محرم
مى شوند باید با او ازدواج نکنند، و نگاه محرمانه هم به او ننمایند.
هفتم پانزده مرتبه، یا یک شبانه روز بطورى که در مسأله بعد گفته مى شود شیر سیر بخورد، یا مقدارى شیر به او بدهند که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روئیده است، بلکه اگر ده مرتبه هم به او شیر دهند، احتیاط مستحب آنست کسانى که بواسطه شیر خوردن او به او محرم مى شوند، با او ازدواج نکنند، و نگاه محرمانه هم به او ننمایند.
هشتم دو سال بچه تمام نشده باشد، و اگر بعد از تمام شدن دو سال، او را شیر دهند به کسى محرم نمى شود، بلکه اگر مثلاً پیش از تمام شدن دو سال، چهارده مرتبه و بعد از آن، یک مرتبه شیر بخورد، به کسى محرم نمى شود، ولى چنانچه از موقع زائیدن زن شیرده، بیشتر از دو سال گذشته باشد، و شیر او باقى باشد و بچه اى را شیر دهد آن بچه به کسانى که گفته شد، محرم مى شود بنابر اظهر.
مسأله 2483 باید بچه در بین یک شبانه روز غذا یا شیر کس دیگر را نخورد ولى اگر کمى غذا بخورد که نگویند در بین، غذا خورده اشکال ندارد، و نیز باید پانزده مرتبه از شیر یک زن بخورد، و در بین پانزده مرتبه شیر کس دیگر را نخورد، و در هر دفعه بدون فاصله شیر بخورد، ولى اگر در بین شیر خوردن نفس تازه کند، یا کمى صبر کند که از اولى که پستان در دهان مى گیرد تا وقتى سیر مى شود، یک
دفعه حساب شود اشکال ندارد.
مسأله 2484 اگر زن از شیر شوهر خود بچه اى را شیر دهد، بعد شوهر دیگر کند و از شیر آن شوهر هم بچه دیگر را شیر دهد، آن دو بچه به یکدیگر محرم نمى شوند.
مسأله 2485 اگر زن از شیر یک شوهر چندین بچه را شیر دهد همه آنان به یکدیگر و به شوهر و به زنى که آنان را شیر داده محرم مى شوند.
مسأله 2486 اگر کسى چند زن داشته باشد و هر کدام آنان به شرائطى که گفته شد بچه اى را شیر دهد، همه آنها به یکدیگر و به آن مرد و به همه آن زنها محرم مى شوند.
مسأله 2487 اگر کسى دو زن شیرده داشته باشد، و یکى از آنان بچه اى را مثلاً هشت مرتبه، و دیگرى هفت مرتبه شیر بدهد، آن بچه به کسى محرم نمى شود.
مسأله 2488 اگر زنى از شیر یک شوهر پسر و دخترى را شیر کامل بدهد خواهر و برادر آن دختر، به خواهر و برادر آن پسر، محرم نمى شوند.
مسأله 2489 انسان نمى تواند بدون اذن زن خود، با زنهائى که به واسطه شیر خوردن، خواهر زاده یا برادر زاده زن او شده اند ازدواج کند، و نیز اگر با پسرى لواط کند، باید دختر و خواهر و مادر و مادر بزرگ آن پسر را که رضاعى هستند، یعنى به واسطه شیر خوردن دختر و خواهر و مادر او شده اند، براى خود عقد نکند.
مسأله 2490 زنى که برادر انسان را شیر داده به انسان محرم نمى شود.
مسأله 2491 انسان نمى
تواند با دو خواهر، اگر چه رضاعى باشند، یعنى بواسطه شیر خوردن، خواهر یکدیگر شده باشند ازدواج کند، و چنانچه دو زن را عقد کند و بعد بفهمد خواهر بوده اند، در صورتى که عقد آنان در یک وقت بوده هر دو باطل است، و اگر در یک وقت نبوده عقد اولى صحیح و عقد دومى باطل مى باشد.
مسأله 2492 اگر زن از شیر شوهر خود کسانى را که ذیلاً گفته مى شود شیر دهد، شوهرش بر او حرام نمى شود:
اول برادر و خواهر خود را.
دوم عمو و عمه و دائى و خاله خود را.
سوم اولاد عمو و اولاد دائى خود را.
چهارم برادر زاده خود را.
پنجم برادر شوهر، یا خواهر شوهر خود را.
ششم خواهر زاده خود، یا خواهر زاده شوهرش را.
هفتم عمو و عمه و دائى و خاله شوهرش را.
هشتم نوه زن دیگر شوهر خود را.
مسأله 2493 اگر کسى دختر عمه یا دختر خاله انسان را شیر دهد به انسان محرم نمى شود.
مسأله 2494 مردى که دو زن دارد، اگر یکى از آن دو زن، فرزند عموى زن دیگر را شیر دهد، زنى که فرزند عموى او شیر خورده، به شوهر خود حرام نمى شود.
آداب شیر دادن
مسأله 2495 براى شیر دادن بچه بهتر از هر کس مادر او است و سزاوار است که مادر براى شیر دادن از شوهر خود مزد نگیرد، و خوبست که شوهر مزد بدهد، و اگر مادر بخواهد بیشتر از دایه مزد بگیرد، شوهر مى تواند بچه را از او گرفته و به دایه بدهد.
مسأله 2496 مستحب است دایه
اى که براى طفل مى گیرند، دوازده امامى و داراى عقل و عفت و صورت نیکو باشد، و مکروه است کم عقل یا غیر دوازده امامى، یا بد صورت، یا بد خلق، یا زنا زاده باشد. و نیز مکروه است دایه اى بگیرند که بچه اى که دارد از زنا به دنیا آمده باشد. و در مضمره حلبى مذکور است که اگر دایه یهودى یا نصرانى گرفتى منع نما او را از آشامیدن و خوردن محرمات مثل گوشت خنزیر و منع نما او را از بردن طفل به منزل خود(1).
مسائل متفرقه شیر دادن
مسأله 2497 مستحب است زنها را جلوگیرى کنند، که هر بچه اى را شیر ندهند، زیرا ممکن است فراموش شود که به چه کسانى شیر داده اند، و بعداً دو نفر محرم با یکدیگر ازدواج نمایند(2).
مسأله 2498 کسانى که به واسطه شیر خوردن، خویشى پیدا مى کنند، مستحب است یکدیگر را احترام نمایند، ولى از یکدیگر ارث نمى برند، و حقهاى خویشى که انسان با خویشان خود دارد براى آنان نیست.
مسأله 2499 در صورتى که ممکن باشد، مستحب است بچه را دو سال تمام شیر بدهند.
مسأله 2500 اگر به واسطه شیر دادن حق شوهر از بین نرود، زن مى تواند بدون اجازه شوهر، بچه کس دیگر را شیر دهد، ولى جایز نیست بچه اى را شیر دهد که به واسطه شیر دادن به آن بچه به شوهر خود حرام شود، مثلاً اگر شوهر او دختر شیرخوارى را براى خود عقد کرده باشد، زن نباید آن دختر را شیر دهد، چون اگر آن دختر را شیر دهد، خودش مادرزن شوهر مى شود،
و بر او حرام مى گردد.
مسأله 2501 اگر کسى بخواهد زن برادرش به او محرم شود، باید دختر شیرخوارى را در مدتى که قابل استمتاع باشد براى خود صیغه کند، و با شرائطى که در مسأله (2482) گفته شد زن برادرش آن دختر را شیر دهد.
مسأله 2502 اگر مرد پیش از آنکه زنى را براى خود عقد کند بگوید به واسطه شیر خوردن، آن زن بر او حرام شده، مثلاً بگوید شیر مادر او را خورده، چنانچه تصدیق او ممکن باشد، نمى تواند با آن زن ازدواج کند، و اگر بعد از عقد بگوید و خود زن هم حرف او را قبول نماید، عقد باطل است، پس اگر مرد با او نزدیکى نکرده باشد، یا نزدیکى کرده باشد، ولى در وقت نزدیکى کردن، زن بداند بر آن مرد حرام است، مهر ندارد، و اگر بعد از نزدیکى بفهمد که بر آن مرد حرام بوده، شوهر باید مهر او را مطابق زنهائى که مثل او هستند بدهد.
مسأله 2503 اگر زن پیش از عقد بگوید به واسطه شیر خوردن بر مردى حرام شده، چنانچه تصدیق او ممکن باشد، نمى تواند با آن مرد ازدواج کند، و اگر بعد از عقد بگوید، مثل صورتى است که مرد بعد از عقد بگوید که زن بر او حرام است، و حکم آن در مسأله پیش گفته شد.
مسأله 2504 شیر دادنى که علت محرم شدن است به دو چیز ثابت مى شود:
اول خبر دادن عده اى که انسان از گفته آنان یقین پیدا کند.
دوم شهادت دو مرد عادل، یا چهار زن که عادل باشند، ولى
باید شرائط شیر دادن را هم بگویند، مثلاً بگویند ما دیده ایم که فلان بچه بیست و چهار ساعت از پستان فلان زن شیر خورده و چیزى هم در بین نخورده، و همچنین سایر شرطها را که در مسأله (2482) گفته شد شرح دهند.
مسأله 2505 اگر شک کنند بچه به مقدارى که علت محرم شدن است شیر خورده یا نه، یا گمان داشته باشند که به آن مقدار شیر خورده، بچه به کسى محرم نمى شود ولى بهتر آنست که احتیاط کنند.