آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
مبطلات نماز
مسأله 1135 دوازده چیز نماز را باطل مى کند، و آنها را مبطلات مى گویند.
اول آنکه در بین نماز یکى از شرطهاى آن از بین برود، مثلاً در
نماز بفهمد مکانش غصبى است.
دوم آنکه در بین نماز عمداً یا سهواً یا از روى نا چارى، چیزى که وضو یا غسل را باطل مى کند پیش آید، مثلاً
بول از او بیرون آید ولى کسى که نمى تواند از بیرون آمدن بول و غائط خوددارى کند، اگر در بین نماز بول یا غائط از او
خارج شود چنانچه به دستورى که در احکام وضو گفته شد(1) رفتار نماید، نمازش باطل نمى شود و نیز اگر در بین نماز
از زن مستحاضه خون خارج شود، در صورتى که به دستور استحاضه رفتار کرده باشد، نمازش صحیح است.
مسأله 1136 کسى که بى اختیار خوابش برده، اگر نداند که در بین نماز خوابش برده یا بعد از آن، باید نمازش را
دوباره بخواند.
مسأله 1137 اگر بداند به اختیار خودش خوابیده و شک کند که بعد از نماز بوده یا در بین نماز، نمازش صحیح
است.
مسأله 1138 اگر در حال سجده از خواب بیدار شود و شک کند که در سجده آخر نماز است، یا در سجده
شکر، باید آن نماز را دوباره بخواند.
سوم از مبطلات نماز آنست که مثل بعضى کسانى که شیعه نیستند دستها را روى هم بگذارد، بنابر احتیاط
واجب.
مسأله 1139 هر گاه براى ادب دستها را روى هم بگذارد اگر چه مثل آنها نباشد، بنابر احتیاط واجب باید نماز
را دوباره بخواند، ولى اگر از روى فراموشى یا ناچارى یا براى کار دیگر مثل خاراندن دست و مانند آن، دستها را رویهم
بگذارد اشکال ندارد.
چهارم از مبطلات نماز آنست که بعد از خواندن حمد، آمین بگوید، ولى اگر اشتباهاً یا از روى تقیه بگوید،
نمازش باطل نمى
شود.
پنجم از مبطلات نماز آنست که عمداً یا از روى فراموشى پشت به قبله کند، یا بطرف راست یا چپ قبله
برگردد، بلکه اگر عمداً به قدرى برگردد که نگویند رو به قبله است، اگر چه به طرف راست یا چپ نرسد، نمازش باطل
است.
مسأله 1140 اگر عمداً یا سهواً سر را به قدرى بگرداند که بتواند پشت سر را ببیند نمازش باطل است، ولى اگر
سر را کمى بگرداند عمداً باشد یا اشتباهاً نمازش باطل نمى شود.
ششم از مبطلات نماز آنست که عمداً کلمه اى بگوید که دو حرف یا بیشتر باشد اگر چه معنى هم نداشته باشد،
ولى اگر سهواً بگوید نماز باطل نمى شود.
مسأله 1141 اگر کلمه اى بگوید که یک حرف دارد، چنانچه آن کلمه معنى داشته باشد مثل(ق) که در زبان
عرب به معناى این است که نگهدارى کن، چنانچه معناى آنرا بداند و قصد آنرا نماید، نمازش باطل مى شود. بلکه اگر
قصد معناى آنرا نکند ولى ملتفت معناى آن باشد، احتیاط واجب آنست که نماز را دوباره بخواند.
مسأله 1142 سرفه کردن و آروغ زدن و آه کشیدن در نماز اشکال ندارد ولى گفتن آخ و آه و مانند اینها که دو
حرف است اگر عمدى باشد، نماز را باطل مى کند.
مسأله 1143 اگر کلمه اى را به قصد ذکر بگوید مثلاً بقصد ذکر بگوید: الله اکبر و در موقع گفتن آن ، صدا را بلند
کند که چیزى را به دیگرى بفهماند اشکال ندارد، ولى چنانچه بقصد اینکه چیزى به کسى بفهماند بگوید، اگر چه قصد
ذکر هم داشته باشد نماز باطل مى شود.
مسأله 1144 خواندن قرآن در نماز، غیر
از چهار سوره اى که سجده واجب دارد و در احکام جنابت گفته
شد(1) و نیز دعا کردن در نماز اشکال ندارد، ولى احتیاط واجب آنست که به غیر عربى دعا نکند.
مسأله 1145 اگر چیزى از حمد و سوره و ذکرهاى نماز را احتیاطاً چند مرتبه بگوید اشکال ندارد. و همچنین
است اگر عمداً بگوید و به قصد جزئیت نباشد. ولى اگر از روى وسواس چند مرتبه بگوید، نماز باطل مى شود.
مسأله 1146 در حال نماز انسان نباید به دیگرى سلام کند، و اگر دیگرى به او سلام کند، باید همانطور که او
سلام کرده جواب دهد، مثلاً اگر گفته سلام علیکم در جواب بگوید سلام علیکم.
مسأله 1147 انسان باید جواب سلام را چه در نماز یا در غیر نماز فوراً بگوید و اگر عمداً یا از روى فراموشى
جواب سلام را به قدرى طول دهد که اگر جواب بگوید جواب آن سلام حساب نشود، چنانچه در نماز باشد نباید
جواب بدهد، و اگر در نماز نباشد جواب دادن واجب نیست.
مسأله 1148 باید جواب سلام را طورى بگوید که سلام کننده بشنود، ولى اگر سلام کننده کر باشد، چنانچه
انسان بطور معمول جواب او را بدهد کافیست.
مسأله 1149 واجب نیست که نمازگزار جواب سلام را به قصد دعا بگوید به این معنى که از خداوند عالم براى
کسى که سلام کرده سلامتى بخواهد، بلکه به قصد تحیّت هم جایز است.
مسأله 1150 اگر زن یا مرد نامحرم یا بچه ممیز یعنى بچه اى که خوب و بد را مى فهمد به نمازگزار سلام کند،
نمازگزار مى تواند بلکه واجب است جواب او را به عنوان رد تحییت بدهد،
ولى در جواب سلام زن بگوید، سلام
علیک و کاف را زیر و زبر و پیش ندهد.
مسأله 1151 اگر نمازگزار جواب سلام را ندهد معصیت کرده، ولى نمازش صحیح است.
مسأله 1152 اگر کسى به نمازگزار غلط سلام کند، به طورى که سلام حساب نشود جواب او واجب نیست.
مسأله 1153 جواب سلام کسى که از روى مسخره یا شوخى سلام مى کند واجب نیست.
مسأله 1154 اگر کسى به عده اى سلام کند، جواب سلام او بر همه آنان واجب است، ولى اگر یکى از آنان
جواب دهد کافیست.
مسأله 1155 اگر کسى به عده اى سلام کند و کسى که سلام کننده قصد سلام دادن به او را نداشته جواب دهد،
بازهم جواب سلام او بر آن عده واجب است.
مسأله 1156 اگر به عده اى سلام کند و کسى که بین آنها مشغول نماز است شک کند که سلام کننده قصد سلام
کردن به او را هم داشته یا نه، نباید جواب بدهد. و همچنین است اگر بداند قصد او را هم داشته ولى دیگرى جواب
سلام را بدهد، اما اگر بداند که قصد او را هم داشته و دیگرى جواب ندهد باید جواب او را بگوید.
مسأله 1157 سلام کردن مستحب است، و خیلى سفارش شده است که سواره به پیاده و ایستاده به نشسته و
کوچکتر به بزرگتر سلام کند.
مسأله 1158 اگر دو نفر با هم به یکدیگر سلام کنند، بر هر یک واجب است جواب سلام دیگرى را بدهد.
مسأله 1159 در غیر نماز، مستحب است جواب سلام را بهتر از سلام بگوید مثلاً اگر کسى گفت سلام علیکم در جواب بگوید سلام علیکم و رحمة الله.
هفتم از مبطلات نماز خنده با صدا است چه عمدى و چه اضطرارى و اما چنانچه سهواً با صدا بخندد، نمازش
اشکال ندارد مگر آنکه از صورت نماز خارج شود، و همچنین لبخند نماز را باطل نمى کند.
مسأله 1160 اگر براى جلوگیرى از صداى خنده حالتش تغییر کند، مثلاً رنگش سرخ شود، بنابر احتیاط
مستحب باید نمازش را دوباره بخواند، مگر آنکه از صورت نماز خارج شود که واجب است نمازش را دوباره بخواند.
هشتم از مبطلات نماز آنست که براى کار دنیا عمداً با صدا گریه کند. و احتیاط واجب آنست که براى کار دنیا
بى صدا هم گریه نکند، ولى اگر از ترس خدا یا براى آخرت گریه کند، آهسته باشد یا بلند اشکال ندارد، بلکه از بهترین
اعمال است.
نهم از مبطلات نماز کاریست که صورت نماز را بهم بزند مثل دست زدن و به هوا پریدن و مانند اینها کم باشد یا
زیاد، عمداً باشد یا از روى فراموشى، ولى کارى که صورت نماز را بهم نزند مثل اشاره کردن با دست اشکال ندارد.
مسأله 1161 اگر در بین نماز به قدرى ساکت بماند که نگویند نماز مى خواند نمازش باطل مى شود.
مسأله 1162 اگر در بین نماز کارى انجام دهد، یا مدتى ساکت شود و شک کند که نماز بهم خورده یا نه، نمازش
صحیح است.
دهم از مبطلات نماز خوردن و آشامیدن است، که اگر در نماز طورى بخورد یا بیاشامد که نگویند نماز
مى خواند عمداً باشد یا از روى فراموشى نمازش باطل مى شود، ولى کسى که مى خواهد روزه بگیرد اگر پیش از اذان
صبح مشغول به خواندن نماز وتر باشد
و تشنه باشد چنانچه بترسد که اگر نماز را تمام کند صبح شود، در صورتى که
آب روبروى او در دو سه قدمى باشد مى تواند در بین نماز آب بیاشامد اما باید کارى که نماز را باطل مى کند، مثل رو
گرداندن از قبله انجام ندهد.
مسأله 1163 اگر به واسطه خوردن یا آشامیدن عمدى، موالات نماز بهم بخورد یعنى طورى شود که نگویند
نماز را پشت سر هم مى خواند، بنابر احتیاط واجب باید نماز را دوباره بخواند.
مسأله 1164 اگر در بین نماز، غذائى را که در دهان یا لاى دندانها مانده فرو ببرد، نمازش باطل نمى شود. و نیز
اگر قند یا شکر و مانند اینها در دهان مانده باشد و در حال نماز کم کم آب شود و فرو رود اشکال ندارد.
یازدهم از مبطلات نماز شک در رکعتهاى نماز دو رکعتى یا سه رکعتى، یا در دو رکعت اول نمازهاى چهار
رکعتى است.
دوازدهم از مبطلات نماز آنست که رکن نماز را عمداً یاسهواً کم یا زیاد کند، ولکن زیادى تکبیرة الاحرام سهواً
نماز را باطل نمى کند، یا چیزى را که رکن نیست، عمداً کم یا زیاد نماید.
مسأله 1165 اگر بعد از نماز شک کند که در بین نماز کارى که نماز را باطل مى کند انجام داده یا نه، نمازش
صحیح است.