آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
رکوع
مسأله 1031 در هر رکعت بعد از قرائت باید به اندازه اى خم شود که بتواند دست را به زانو بگذارد، و این
عمل را رکوع مى گویند.
مسأله 1032 اگر به اندازه رکوع خم شود، ولى دستها را به زانو نگذارد
اشکال ندارد.
مسأله 1033 هر گاه رکوع را بطور غیر معمول بجا آورد، مثلاً به چپ یا راست خم شود، اگر چه دستهاى او به
زانو برسد، صحیح نیست.
مسأله 1034 خم شدن باید به قصد رکوع باشد، پس اگر به قصد کار دیگر مثلاً براى کشتن جانور خم شود،
نمى توان آن را رکوع حساب کند، بلکه باید بایستد و دوباره براى رکوع خم شود و به واسطه این عمل، رکن زیاد نشده و
نماز باطل نمى شود.
مسأله 1035 کسى که دست یا زانوى او با دست و زانوى دیگران فرق دارد مثلاً دستش خیلى بلند است که اگر
کمى خم شود به زانو مى رسد، یا زانوى او پائین تر از مردم دیگر است که باید خیلى خم شود تا دستش به زانو برسد،
باید به اندازه معمول خم شود.
مسأله 1036 کسى که نشسته رکوع مى کند، باید به قدرى خم شود که صورتش مقابل زانوها برسد، و بهتر
است به قدرى خم شود که صورت، نزدیک جاى سجده برسد.
مسأله 1037 احتیاط واجب آنست که در رکوع سه مرتبه سُبْحانَ اللهِ یا یک مرتبه سُبّحانَ رَبِّىَ الْعَظیمِ وَ بِحَمْدِهِ
بگوید، ذکرهاى دیگر هم به این مقدار کافیست و در تنگى وقت و در حال ناچارى گفتن یک سبحان الله کافیست.
مسأله 1038 ذکر رکوع باید دنبال هم و به عربى صحیح گفته شود، و مستحب است آن را سه یا پنج یا هفت
مرتبه بلکه بیشتر بگویند.
مسأله 1039 در رکوع باید به مقدار ذکر واجب، بدن آرام باشد و در ذکر مستحب هم اگر آن را به قصد ذکرى که
براى رکوع دستور داده اند بگوید، بنابر
احتیاط واجب آرام بودن بدن لازم است.
مسأله 1040 اگر موقعى که ذکر واجب رکوع را مى گوید، بى اختیار به قدرى حرکت کند که از حال آرام بودن
بدن خارج شود باید بعد از آرام گرفتن بدن دوباره ذکر را بگوید، ولى اگر کمى حرکت کند که از حال آرام بودن بدن
خارج نشود، یا انگشتان را حرکت دهد اشکال ندارد.
مسأله 1041 اگر پیش از آنکه به مقدار رکوع خم شود و بدن آرام گیرد، عمداً ذکر رکوع را بگوید نمازش باطل
است.
مسأله 1042 اگر پیش از تمام شدن ذکر واجب عمداً سر از رکوع بردارد نمازش باطل است، و اگر سهواً سر
بردارد چنانچه پیش از آنکه از حال رکوع خارج شود، یادش بیاید که ذکر رکوع را تمام نکرده، باید در حال آرامى بدن
دوباره ذکر را بگوید، و اگر بعد از آنکه از حال رکوع خارج شد یادش بیاید نماز او صحیح است.
مسأله 1043 اگر نتواند به مقدار ذکر در رکوع بماند، احتیاط واجب آنست که بقیه آنرا در حال برخاستن بگوید.
مسأله 1044 اگر به واسطه مرض و مانند آن در رکوع آرام نگیرد نماز صحیح است، ولى باید پیش از آنکه از
حال رکوع خارج شود، ذکر واجب یعنى سبحان ربى العظیم و بحمده یا سه مرتبه سبحان الله را بگوید.
مسأله 1045 هر گاه نتواند به اندازه رکوع خم شود باید به چیزى تکیه دهد و رکوع کند، و اگر موقعى هم که
تکیه داده نتواند به طور معمول رکوع کند باید به هر اندازه مى تواند خم شود، و اگر هیچ نتواند خم شود، باید موقع
رکوع بنشیند و نشسته رکوع کند،
و احتیاط مستحب آنست که نماز دیگرى هم بخواند، و براى رکوع آن باسر اشاره
نماید.
مسأله 1046 کسى که مى تواند ایستاده نماز بخواند، اگر در حال ایستادن یا نشستن نتواند رکوع کند، باید
ایستاده نماز بخواند و براى رکوع باسر اشاره کند و اگر نتواند اشاره کند، باید به نیت رکوع چشم ها را هم بگذارد و ذکر
آنرا بگوید و به نیت برخاستن از رکوع چشمها را باز کند، و اگر از این هم عاجز است باید در قلب نیت رکوع کند و ذکر
آن را بگوید.
مسأله 1047 کسى که نمى تواند ایستاده یا نشسته رکوع کند، و براى رکوع فقط مى تواند در حالى که نشسته
است کمى خم شود، یا در حالى که ایستاده است با سر اشاره کند، باید ایستاده نماز بخواند و براى رکوع با سر اشاره
نماید، و احتیاط مستحب آنست که نماز دیگرى هم بخواند، و موقع رکوع آن بنشیند و هر قدر مى تواند براى رکوع خم
شود.
مسأله 1048 اگر بعد از رسیدن به حد رکوع و آرام گرفتن بدن سر بردارد و دو مرتبه به اندازه رکوع خم شود، یا
بعد از آنکه به اندازه رکوع خم شد و بدنش آرام گرفت، به قدرى خم شود که از اندازه رکوع بگذرد و دوباره به رکوع
برگردد چون رکوع زیاد شده نمازش باطل است، و این حکم در صورتیست که رجوعش به رکوع، به قصد رکوع باشد
والا در آن تأمل است.
مسأله 1049 بعد از تمام شدن ذکر رکوع باید راست بایستد، وبعد از آنکه بدن آرام گرفت به سجده رود، و اگر
عمداً پیش از ایستادن یا پیش از آرام گرفتن بدن
به سجده رود نمازش باطل است.
مسأله 1050 اگر رکوع را فراموش کند و پیش از آنکه به سجده برسد یادش بیاید باید بایستد بعد به رکوع رود،
و چنانچه به حالت خمیدگى به رکوع برگردد نمازش باطل است.
مسأله 1051 اگر بعد از آنکه پیشانى به زمین رسید یا بعد از برداشتن سر از سجده اول یادش بیاید که رکوع
نکرده، بنابر احتیاط واجب باید برگردد و بعد از ایستادن رکوع را بجا آورد، و پس از تمام کردن نماز دو سجده سهو بجا
آورد، و نماز را هم اعاده نماید و یا اینکه نماز را بشکند و از سر بگیرد.
مسأله 1052 مستحب است پیش از رفتن به رکوع در حالى که راست ایستاده تکبیر بگوید و در رکوع زانوها را
به عقب دهد، و پشت را صاف نگهدارد، و گردن را بکشد و مساوى پشت نگهدارد، وبین دو قدم را نگاه کند، و پیش از
ذکر یا بعد از آن صلوات بفرستد ولى آنرا به نیت ذکر رکوع نگوید، و بعد از آنکه از رکوع برخاست و راست ایستاد در
حال آرامى بدن بگوید: سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَه.
مسأله 1053 مستحب است در رکوع، زنها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانوها را به عقب ندهند.