آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
زکات فطره
زکات فطره
مسأله 1998 کسى که موقع غروب شب عید فطر بالغو عاقل وهشیار است و فقیر و بنده کس دیگر نیست، باید براى خودش و کسانى که نان خور او هستند، هر نفرى یک صاع که تقریباً سه کیلو است گندم یا جو یا خرما یا کشمش
یا برنج یا ذرت و مانند اینها به مستحق بدهد، و اگر پول یکى از اینها را هم بدهد کافى است.
مسأله 1999 کسى که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد و کسبى هم ندارد که بتواند مخارج سال خود و عیالاتش را بگذراند فقیر است و دادن زکات فطره بر او واجب نیست.
مسأله 2000 انسان باید فطره کسانى را که در غروب شب عید فطر نان خور او حساب مى شوند بدهد،کوچک باشند یا بزرگ، مسلمان باشند یا کافر، دادن خرج آنان بر او واجب باشد یا نه، در شهر خود او باشند یا در شهر دیگر.
مسأله 2001 اگر کسى را که نان خور او است و در شهر دیگر است وکیل کند که از مال او فطره خود را بدهد، چنانچه اطمینان داشته باشد که فطره را مى دهد، لازم نیست خودش فطره او را بدهد.
مسأله 2002 فطره مهمانى که پیش از غروب شب عید فطر با رضایت صاحبخانه وارد شده و در موقع هلال شوال آنجا بوده بر او واجب است.
مسأله 2003 فطره مهمانى که پیش از غروب شب عید فطر بدون رضایت صاحبخانه وارد مى شود و مدتى نزد او مى ماند، بنابر اقوى واجب است. و همچنین است فطره کسى که انسان را مجبور کرده اند که خرجى او را بدهد.
مسأله 2004 فطره مهمانى که بعد از غروب شب عید فطر وارد مى شود، بر صاحبخانه واجب نیست، اگر چه پیش از غروب او را دعوت کرده باشد و در خانه او هم افطار کند.
مسأله 2005 اگر کسى موقع غروب شب عید فطر
دیوانه یا بیهوش باشد زکات فطره بر او واجب نیست.
مسأله 2006 اگر پیش از غروب یا مقارن غروب بچه بالغ شود، یا دیوانه عاقل گردد، یا فقیر غنى شود، در صورتى که شرائط واجب شدن فطره را دارا باشد، باید زکات فطره را بدهد.
مسأله 2007 کسى که موقع غروب شب عید فطر، زکات فطره بر او واجب نیست،اگر تا پیش از ظهر روز عید شرطهاى واجب شدن فطره در او پیدا شود، مستحب است زکات فطره را بدهد.
مسأله 2008 کافرى که بعد از غروب شب عید فطر مسلمان شده فطره بر او واجب نیست. ولى مسلمانى که شیعه نبوده، اگر بعد از دیدن ماه شیعه شود، باید زکات فطره را بدهد.
مسأله 2009 کسى که فقط به اندازه یک صاع که تقریباً سه کیلو است گندم و مانند آن دارد مستحب است زکات فطره را بدهد، و چنانچه عیالاتى داشته باشد و بخواهد فطره آنها را هم بدهد مى تواند به قصد فطره، آن یک صاع را به یکى از عیالاتش بدهد و او هم به همین قصد به دیگرى بدهد و همچنین تا به نفر آخر برسد و بهتر است نفر آخر چیزى را که مى گیرد به کسى بدهد که از خود شان نباشد، و اگر یکى از آنها صغیر باشد، ولىّ او بجاى او مى گیرد، واحتیاط آنست چیزى را که براى صغیر گرفته به کسى ندهد.
مسأله 2010 اگر بعد از غروب شب عید فطر بچه دار شود یا کسى نان خور او حساب شود، واجب نیست فطره او را بدهد اگر چه مستحب است فطره کسانى را
که بعد از غروب تا پیش از ظهر روز عید نان خور او حساب مى شوند بدهد.
مسأله 2011 اگر انسان نان خور کسى باشد و پیش از غروب یا مقارن غروب نان خور کس دیگر شود، فطره او بر کسى که نان خور او شده واجب است،مثلاً اگر دختر پیش از غروب به خانه شوهرش رود، شوهرش باید فطره او را بدهد.
مسأله 2012 کسى که دیگرى باید فطره او را بدهد واجب نیست فطره خود را بدهد.
مسأله 2013 اگر فطره انسان بر کسى واجب باشد و او فطره را ندهد، بر خود انسان واجب نمى شود.
مسأله 2014 اگر کسى که فطره او بر دیگرى واجب است خودش فطره را بدهد از کسى که فطره بر او واجب شده ساقط نمى شود.
مسأله 2015 زنى که شوهرش مخارج او را نمى دهد، چنانچه نان خور کس دیگر باشد، فطره اش بر آنکس واجب است. و اگر نان خور کس دیگر نیست، در صورتى که فقیر نباشد، باید فطره خود را بدهد.
مسأله 2016 کسى که سید نیست، نمى تواند به سید فطره بدهد حتى اگر سیدى نان خور او باشد، نمى تواند فطره او را به سید دیگر بدهد.
مسأله 2017 فطره طفلى که از مادر یا دایه شیر مى خورد، بر کسى است که مخارج مادر یا دایه را مى دهد، ولى اگر مادر یا دایه مخارج خود را از مال طفل برمى دارد، فطره طفل برکسى واجب نیست.
مسأله 2018 انسان اگر چه مخارج عیالاتش را از مال حرام بدهد ، بایدفطره آنان رااز مال حلال بدهد .
مسأله 2019
اگر انسان کسى را اجیر نماید و شرط کند که مخارج او را بدهد باید فطره او را هم بدهد، ولى چنانچه شرط کند که مقدار مخارج او وا بدهد مثلاً پولى براى مخارجش بدهد، واجب نیست فطره او را بدهد.
مسأله 2020 اگر کسى بعد از غروب شب عید فطر بمیرد، باید فطره او و عیالاتش را از مال او بدهند، ولى اگر پیش از غروب بمیرد، واجب نیست فطره او و عیالاتش را از مال او بدهند.
مصرف زکات فطره
مسأله 2021 اگر زکات فطره را به یکى از هشت مصرفى که سابقاً براى زکات مال گفته شد برسانند کافیست . ولى احتیاط مستحب آنست که فقط به فقراى شیعه بدهند.
مسأله 2022 اگر طفل شیعه اى فقیر باشد، انسان مى تواند فطره را به مصرف او برساند، یا بواسطه دادن به ولى طفل، ملک طفل نماید.
مسأله 2023 فقیرى که فطره به او مى دهند، لازم نیست عادل باشد. ولى احتیاط واجب آنست که به شرابخوار و کسى که آشکارا معصیت مى کند فطره ندهند.
مسأله 2024 به کسى که فطره را در معصیت مصرف مى کند نباید فطره بدهند.
مسأله 2025 احتیاط واجب آنست که به یک فقیر کمتر از یک صاع که تقریبا سه کیلو است فطره ندهند . ولى اگر بیشتر بدهند اشکال ندارد.
مسأله 2026 اگر از جنسى که قیمتش دو برابر قیمت معمولى آنست مثلاً از گندمى که قیمت آن دوبرابر قیمت گندم معمولى است، نصف صاع که معناى آن در مسأله پیش گفته شد بدهد، کافى نیست.
مسأله 2027 انسان نمى تواند نصف صاع را از یک جنس
مثلاً گندم و نصف دیگر آنرااز جنس دیگر مثلاً جو بدهد.
مسأله 2028 مستحب است در دادن زکات فطره، خویشان فقیر خود را بر دیگران مقدم دارد، و بعد همسایگان فقیر را ، بعد اهل علم فقیر را ولى اگر دیگران از جهتى برترى داشته باشند، مستحب است آنهارا مقدم بدارد.
مسأله 2029 اگر انسان بخیال اینکه کسى فقیر است به او فطره بدهد و بعد بفهمد فقیر نبوده، چنانچه مالى را که به او داده از بین نرفته باشد، باید پس بگیرد و به مستحق بدهد. و اگر نتواند بگیرد، باید از مال خودش فطره را بدهد. و اگر از بین رفته باشد، در صورتى که گیرنده فطره میدانسته آنچه را گرفته فطره است، باید عوض آنرا بدهد، و اگر نمى دانسته، دادن عوض بر او واجب نیست، و انسان باید دو باره فطره را بدهد.
مسأله 2030 اگر کسى بگوید فقیرم، نمى شود به او فطره داد مگر آنکه از گفته او اطمینان پیداشود یا انسان بداند که فقیر بوده است.
مسائل متفرقه زکات فطره
مسأله 2031 انسان باید زکات فطره را بقصد قربت یعنى براى انجام فرمان خداوند عالم بدهد ، و موقعى که آنرا مى دهد، نیت دادن فطره نماید.
مسأله 2032 اگر پیش از ماه رمضان فطره را بدهد صحیح نیست و احتیاط مستحب آنست که درماه رمضان هم فطره را ندهد، اگر چه اقوى صحت است در ماه رمضان حسب صحیحه فضلاء ( وسائل باب 12 زکات فطره حدیث 4) ولى اگر پیش از رمضان یا در ماه رمضان به فقیر قرض بدهد و بعد از آنکه فطره بر او واجب شد،
طلب خود را بابت فطره حساب کند مانعى ندارد.
مسأله 2033 گندم یا چیز دیگرى را که براى فطره مى دهد، باید با جنس دیگر یا خاک مخلوط نباشد، و چنانچه مخلوط باشد، اگر خالص آن به یک صاع که تقریباً سه کیلو است برسد، یا آنچه مخلوط شده بقدرى کم باشد که قابل اعتنانباشد اشکال ندارد.
مسأله 2034 اگر فطره را از چیز معیوب بدهد کافى نیست.
مسأله 2035 کسى که فطره چند نفر را مى دهد، لازم نیست همه راازیک جنس بدهد، و اگر مثلاً فطره بعضى را گندم و فطره بعضى دیگر را جو بدهد، کافیست.
مسأله 2036 کسى که نماز عید فطر مى خواند، بنابر احتیاط واجب باید فطره را پیش از نمازعید بدهد. ولى اگر نماز عید نمى خواند مى تواند دادن فطره را تا ظهر تأخیر بیندازد.
مسأله 2037 اگر به نیت فطره مقدارى از مال خود را کنار بگذارد و تا ظهر روز عید به مستحق ندهد، احتیاط واجب آنست که هر وقت آنرا مى دهد نیت فطره نماید.
مسأله 2038 اگر موقعى که دادن زکات فطره واجب است، فطره را ندهد و کنار هم نگذارد، بعداً باید بدون اینکه نیت ادا وقضا کند ، فطره را بدهد .
مسأله 2039 اگر فطره را کنار بگذارد، نمى تواند آن را براى خودش بردارد و مالى دیگر را براى فطره بگذارد.
مسأله 2040 اگر انسان مالى داشته باشد که قیمتش از فطره بیشتر است چنانچه فطره را ندهد و نیت کند که مقدارى از آن مال براى فطره باشد، اشکال دارد.
مسأله 2041 اگر مالى را که براى فطره
کنار گذاشته از بین برود، چنانچه دسترسى به فقیر داشته و دادن فطره را تأخیر انداخته، باید عوض آنرا بدهد. و اگر دسترسى به فقیر نداشته ضامن نیست.
مسأله 2042 اگر در محل خودش مستحق پیدا شود بنابر احتیاط مستحبى که ترکش سزاوار نیست فطره را به جاى دیگر نبرد ، و اگر بجاى دیگر ببرد و تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.