آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام سربریدن و شکار کردن حیوانات
احکام سربریدن و شکار کردن حیوانات
مسأله 2591 اگر حیوان حلال گوشت را به دستورى که بعداً گفته مى شود سر ببرند،
وحشى باشد یا اهلى بعد از جان دادن، گوشت آن حلال و بدن آن پاک است، ولى حیوانى که نجاستخوار شده، اگر به دستورى که در شرع معین نموده اند، آنرا استبراء نکرده باشند و حیوانى که انسان با آن وطى و نزدیکى کرده بعد از سربریدن، گوشت آنها حلال نیست.
مسأله 2592 حیوان حلال گوشت وحشى مانند آهو و کبک و بزکوهى و حیوان حلال گوشتى که اهلى بوده و بعداً وحشى شده مثل گاو و شتراهلى که فرار کرده و وحشى شده است، اگر به دستورى که بعداً گفته مى شود آنها را شکار کنند پاک و حلال است، ولى حیوان حلال گوشت اهلى مانند گوسفند و مرغ خانگى و حیوان حلال گوشت وحشى که به واسطه تربیت کردن، اهلى شده است، با شکار کردن پاک و حلال نمى شود.
مسأله 2593 حیوان حلال گوشت وحشى در صورتى با شکار کردن پاک و حلال مى شود که بتواند فرار کند یا پرواز نماید، بنابراین بچه آهو که نمى تواند فرار کند و بچه کبک که نمى تواند پرواز نماید با شکار کردن پاک و حلال نمى شود، و اگر آهو و بچه اش را که نمى تواند فرار کند، با یک تیر شکار نمایند آهو حلال و بچه اش حرام است.
مسأله 2594 حیوان حلال گوشتى که مانند ماهى خون جهنده ندارد، اگر بخودى خود بمیرد پاک است، ولى گوشت آنرا نمى شود خورد.
مسأله 2595 حیوان حرام گوشتى که خون جهنده ندارد، مانند مار با سر بریدن حلال نمى شود، ولى مرده آن پاک است.
مسأله 2596 سگ و خوک به واسطه
سربریدن و شکار کردن پاک نمى شوند و خوردن گوشت آنها هم حرام است، و حیوان حرام گوشتى را که درنده و گوشتخوار است مانند گرگ و پلنگ اگر به دستورى که گفته مى شود سر ببرند، یا با تیر و مانند آن شکار کنند پاک است، ولى گوشت آن حلال نمى شود، و اگر با سگ شکارى آنرا شکار کنند، پاک شدن بدنش هم اشکال دارد.
مسأله 2597 فیل و خرس و بوزینه و موش و حیوانى که مانند مار و سوسمار در داخل زمین زندگى مى کنند، اگر خون جهنده داشته باشند و بخودى خود بمیرند نجسند، بلکه اگر سر آنها را هم ببرند، یا آنها را شکار نمایند، بدنشان پاک نمى شود.
مسأله 2598 اگر از شکم حیوان زنده بچه مرده اى بیرون آید، یا آنرا بیرون آورند خوردن گوشت آن حرام است.
دستور سر بریدن حیوانات
دستور سر بریدن حیوانات
مسأله 2599 دستور سر بریدن حیوان آنست که چهار رگ بزرگ گردن آنرا از پائین برآمدگى زیر گلو بطور کامل ببرند، و اگر آنها را بشکافند کافى نیست.
مسأله 2600 اگر بعضى از چهار رگ را ببرند و صبر کنند، تا حیوان بمیرد بعد بقیه را ببرند فایده ندارد، بلکه اگر به این مقدار هم صبر نکنند ولى به طور معمول چهار رگ را پشت سر هم نبرند، اگر چه پیش از جان دادن حیوان، بقیه رگها را ببرند اشکال دارد، ولکن اگر بعد از آنکه بعض رگها را قطع نمودند حیوان اتفاقاً فرار نماید و فوراً تعقیب نمایند و پیش از جان دادن بقیه را قطع نمایند اشکال ندارد.
مسأله 2601 اگر گرگ گلوى گوسفند را به
طورى بکند که از چهار رگى که در گردن است و باید بریده شود، چیزى نماند آن حیوان حرام مى شود، ولى اگر مقدارى از گردن را بکند و چهار رگ باقى باشد، یا جاى دیگر بدن را بکند، در صورتى که گوسفند زنده باشد و به دستورى که گفته مى شود سر آنرا ببرند حلال و پاک مى باشد.
شرائط سر بریدن حیوان
مسأله 2602 سر بریدن حیوان پنج شرط دارد:
اول کسى که سر حیوان را مى برد چه مرد باشد، چه زن، باید مسلمان باشد و اظهار دشمنى با اهل بیت پیغمبر صلى الله علیه وآله وسلم نکند، و بچه مسلمان هم اگر ممیز باشد یعنى خوب و بد را بفهمد مى تواند سر حیوان را ببرد.
دوم سر حیوان را با چیزى ببرند که از آهن باشد ولى چنانچه آهن پیدا نشود و طورى باشد که اگر سر حیوان را نبرند مى میرد، با چیز تیزى که چهار رگ آنرا جدا کند مانند شیشه و سنگ تیز، مى شود سر آنرا برید.
سوم در موقع سر بریدن، گردن و دست و پا و شکم حیوان رو به قبله باشد، و کسى که مى داند باید رو به قبله سر ببرد، اگر عمداً حیوان را رو به قبله نکند، حیوان حرام مى شود، ولى اگر فراموش کند، یا مسأله را نداند، یا قبله را اشتباه کند، یا نداند قبله کدام طرف است، یا نتواند حیوان را رو به قبله کند، اشکال ندارد.
چهارم وقتى مى خواهد سر حیوان را ببرد، یا کارد به گلویش بگذارد، به نیت سر بریدن، نام خدا را ببرد، و همینقدر
که بگوید بسم الله کافى است، و اگر بدون قصد سر بریدن نام خدا را ببرد، آن حیوان پاک نمى شود و گوشت آنهم حرام است، ولى اگر از روى فراموشى نام خدا را نبرد اشکال ندارد.
پنجم حیوان بعد از سر بریدن حرکتى بکند، اگر چه مثلاً چشم یا دم خود را حرکت دهد، یا پاى خود را به زمین زند.
دستور کشتن شتر
مسأله 2603 اگر بخواهند شتر را بکشند که بعد از جان دادن پاک و حلال باشد، باید با پنج شرطى که براى سربریدن حیوانات گفته شد، کارد یا چیز دیگرى را که از آهن و برنده باشد، در گودى بین گردن و سینه اش فرو کنند.
مسأله 2604 وقتى مى خواهند کارد را به گردن شتر فرو ببرند، بهتر است که شتر ایستاده باشد، ولى اگر در حالى که زانوها را به زمین زده، یا به پهلو خوابیده و دست و پا و سینه اش رو به قبله است، کارد را در گودى گردنش فرو کنند اشکال ندارد.
مسأله 2605 اگر بجاى اینکه کارد را در گودى گردن شترفرو کنند، سر آنرا ببرند، یا گوسفند و گاو و مانند اینها را مثل شتر کارد در گودى گردنشان فرو کنند، گوشت آنها حرام و بدن آنها نجس است، ولى اگر چهار رگ شتر را ببرند و تا زنده است به دستورى که گفته شد کارد در گودى گردنش فرو کنند، گوشت آن حلال و بدن آن پاک است، و نیز اگر کارد در گودى گردن گاو و گوسفند و مانند اینها فرو کنند، و تا زنده است سر آنرا ببرند حلال و پاک
مى باشد.
مسأله 2606 اگر حیوانى سرکش شود و نتوانند آنرا به دستورى که در شرع معین شده بکشند، یا مثلاً در چاه بیفتد و احتمال بدهند که در آنجا بمیرد و کشتن آن به دستور شرع ممکن نباشد، هر جاى بدنش را که زخم بزنند و در اثر زخم جان بدهد حلال مى شود، و رو به قبله بودن آن لازم نیست ولى باید شرطهاى دیگرى را که براى سربریدن حیوانات گفته شد دارا باشد.
چیزهائى که موقع سربریدن حیوانات مستحب است
مسأله 2607 بعضى از علماء فرموده اند که چند چیز در سربریدن حیوانات مستحب است:
اول موقع سربریدن گوسفند، دو دست و یک پاى آنرا ببندند و پاى دیگرش را بازبگذارند، و موقع سربریدن گاو چهار دست و پایش را ببندند و دم آنرا باز بگذارند، و موقع کشتن شتر دو دست آنرا از پائین تا زانو، یا تا زیر بغل به یکدیگر ببندند و پاهایش را باز بگذارند و مستحب است مرغ را بعد از سر بریدن رها کنند تا پر و بال بزند.
دوم کسى که حیوان را مى کشد رو به قبله باشد.
سوم پیش از کشتن حیوان آب جلوى آن بگذارند.
چهارم کارى کنند که حیوان کمتر اذیت شود، مثلاً کارد را خوب تیز کنند و با عجله سر حیوان را ببرند، ولکن نسبت به بستن دو دست و یک پاى گوسفند روایتى نیافتم.
چیزهائى که در کشتن حیوانات مکروه است
مسأله 2608 چند چیز در کشتن حیوانات مکروه است:
اول آنکه کارد را پشت حلقوم فرو کنند و به طرف جلو بیاورند که حلقوم از پشت آن بریده شود.
دوم پیش از بیرون آمدن روح، پوست حیوان را بکنند.
سوم در جائى حیوان را بکشند که حیوان دیگر از جنس او آنرا ببیند.
چهارم در شب یا پیش از ظهر روز جمعه سر حیوان را ببرند، ولى در صورت احتیاج عیبى ندارد.
پنجم خود انسان چهارپائى را که پرورش داده است بکشد، و احتیاط واجب آنست که پیش از بیرون آمدن روح مغز حرام را که در تیره پشت است نبرند، و سر حیوان را از بدنش جدا نکنند ولى اگر ببرند یا جدا کنند
آن حیوان حرام نمى شود بنابر اقوى، و اگر از روى غفلت یا به واسطه تیز بودن کارد بى اختیار سر حیوان جدا شود نه حرام و نه مکروه است.