آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام حج
مسأله 2043 حج: زیارت کردن خانه خدا و انجام اعمالى است که دستور داده اند در آنجا بجا آورده شود و در تمام عمر بر کسى که این شرائط را دارا باشد، یک مرتبه واجب مى شود:
اول آنکه بالغ باشد. دوم آنکه عاقل و آزاد باشد. سوم به واسطه رفتن به حج مجبور نشود که کار حرامى را انجام دهد، یا عمل واجبى را که از حج مهمتر است ترک نماید، پس اگر مثلاً مجبور باشد از راه غصبى برود و راه دیگرى هم نباشد نباید حج برود. چهارم آنکه مستطیع باشد. و مستطیع بودن به چند چیز است: اول آنکه توشه راه و مرکب سوارى یا مالى که بتواند آنها را تهیه کند داشته باشد. دوم سلامت مزاج و توانائى آنرا داشته باشد که بتواند مکه رود و حج را بجا آورد. سوم در راه مانعى از رفتن نباشد و اگر راه بسته باشد، یا انسان بترسد که در راه،جان یا عرض او از بین برود، یا مال او را ببرند، حج بر او واجب نیست ولى اگر از راه دیگرى بتواند برود، اگر چه دورتر باشد، باید از آن راه برود. چهارم
به قدر بجا آوردن اعمال حج وقت داشته باشد. پنجم مخارج کسانى را که خرجى آنان بر او واجب است مثل زن و بچه و مخارج کسانى را که مردم خرجى دادن به آنها را لازم مى دانند و متکفل مخارج آنها شده، داشته باشد. ششم بعد از برگشتن، کسب یا زراعت یا عایدى ملک یا راه دیگرى براى معاش خود داشته باشد، که مجبور نشود به زحمت زندگى کند.
مسأله 2044 کسى که بدون خانه ملکى رفع احتیاجش نمى شود، وقتى حج بر او واجب است که پول خانه را هم داشته باشد.
مسأله 2045 زنى که مى تواند مکه برود، اگر بعد از برگشتن از خودش مال نداشته باشد و شوهرش هم مثلاً فقیر باشد و خرجى او را ندهد، و ناچار شود که به سختى زندگى کند، حج بر او واجب نیست.
مسأله 2046 اگر کسى توشه راه و مرکب سوارى نداشته باشد و دیگرى به او بگوید حج برو، من خرج تو و عیالات تو را در موقعى که در سفر حج هستى مى دهم در صورتى که اطمینان داشته باشد که خرج او را مى دهد حج بر او واجب مى شود.
مسأله 2047 اگر خرجى رفتن و برگشتن و خرجى عیالات کسى را در مدتى که مکه مى رود و بر مى گردد، به او ببخشند و با او شرط کنند که حج کند و او قبول نماید، حج بر او واجب مى شود، اگر چه قرض داشته باشد و در موقع برگشتن هم مالى که بتواند با آن زندگى کند نداشته باشد.
مسأله 2048 اگر مخارج
رفتن و برگشتن و مخارج عیالات کسى را در مدتى که مکه مى رود و برمى گردد به او بدهند و بگویند حج برو ولى ملک او نکنند در صورتى که اطمینان داشته باشد که از او پس نمى گیرند، حج بر او واجب مى شود.
مسأله 2049 اگر مقدارى مال که براى حج کافیست به کسى بدهند و با او شرط کنند که در راه مکه خدمت کسى که مال را داده بنماید، حج بر او واجب نمى شود.
مسأله 2050 اگر مقدارى مال به کسى بدهند و حج بر او واجب شود، چنانچه حج نماید، هر چند بعداً مالى از خود پیدا کند، دیگر حج بر او واجب نیست.
مسأله 2051 اگر براى تجارت مثلاً تاجده برود و مالى بدست آورد که اگر بخواهد از آنجا به مکه رود مستطیع باشد، باید حج کند و در صورتى که حج نماید، اگر چه بعداً مالى پیدا کند که بتواند از وطن خود به مکه رود، دیگر حج بر او واجب نیست.
مسأله 2052 اگر انسان اجیر شود که از طرف کس دیگر حج کند، چنانچه خودش نتواند برود و بخواهد دیگرى را از طرف خودش بفرستد باید از کسى که او را اجیر کرده اجازه بگیرد.
مسأله 2053 اگر کسى مستطیع شود و مکه نرود و فقیر شود، باید اگر چه به زحمت باشد بعداً حج کند، و اگر به هیچ قسم نتواند حج برود، چنانچه کسى او را براى حج اجیر کند، باید به مکه رود و حج کسى را که براى او اجیر شده بجا آورد و تا سال بعد در مکه
بماند و براى خود حج نماید ولى اگر ممکن باشد که اجیر شود و اجرت را نقد بگیرد و کسى که او را اجیر کرده راضى شود که حج او در سال بعد بجا آورده شود، باید سال اول براى خود، و سال بعد براى کسى که اجیر شده حج نماید.
مسأله 2054 اگر در سال اولى که مستطیع شده به مکه رود و در وقت معینى که دستور داده اند به عرفات و مشعر الحرام نرسد، چنانچه در سالهاى بعد مستطیع نباشد، حج بر او واجب نیست. ولى اگر از سالهاى پیش مستطیع بوده و نرفته، اگر چه به زحمت باشد باید حج کند.
مسأله 2055 اگر در سال اولى که مستطیع شده حج نکند و بعد به واسطه پیرى یا مرض و ناتوانى نتواند حج نماید و نا امید باشد از اینکه بعداً خودش حج کند، باید دیگرى را از طرف خود بفرستد، بلکه اگر در سال اولى که به قدر رفتن حج مال پیدا کرده، به واسطه پیرى یا مرض یا ناتوانى نتواند حج کند، احتیاط مستحب آنست کسى را از طرف خود بفرستد که حج نماید و اگر مأیوس است از تمکن بعد از این، باید نائب بگیرد.
مسأله 2056 کسى که از طرف دیگرى براى حج اجیر شده، باید طواف نساء را از طرف او بجا آورد و اگر بجا نیاورد، زن بر آن اجیر حرام مى شود.
مسأله 2057 اگر طواف نساء را درست بجا نیاورد یا فراموش کند، چنانچه بعد از چند روز یادش بیاید و از بین راه برگردد و بجا آورد صحیح است.