آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
احکام نذر و عهد
مسأله 2648 نذر آنست که انسان بر خود واجب کند که کار خیرى را براى خدا بجا آورد، یا کارى را که نکردن آن بهتر است براى خدا ترک نماید.
مسأله 2649 در نذر باید صیغه خوانده شود و لازم نیست آنرا به عربى بخوانند پس اگر بگوید چنانچه مرض من خوب شود، براى خدا بر من است که ده تومان به فقیر بدهم نذر او صحیح است.
مسأله 2650 نذر کننده باید مکلف و عاقل باشد و به اختیار و قصد خود نذر کند، بنابراین نذر کردن کسى که او را مجبور کرده اند، یا به واسطه عصبانى شدن بى اختیار نذر کرده صحیح نیست.
مسأله 2651 آدم سفیهى که مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف مى کند، اگر مثلاً نذر کند چیزى به فقیر بدهد صحیح نیست.
مسأله 2652 اگر شوهر از نذرکردن زن جلوگیرى نماید، زن نمى تواند نذر کند و اگر با جلوگیرى شوهر نذر کند نذر او باطل است، بلکه چنانچه اذن ندهد ولکن منع هم نکند باز هم باطل است على الاظهر.
مسأله 2653 اگر زن با اجازه شوهر نذر کند، شوهرش نمى تواند نذر او را بهم بزند، یا او را از عمل کردن به نذر جلوگیرى نماید.
مسأله 2654 اگر فرزند با اجازه پدر نذر کند، باید به آن نذر عمل نماید، بلکه اگر
بدون اجازه او نذر کند، بنابر احتیاط عمل کردن به آن نذر واجب است.
مسأله 2655 انسان کارى را مى تواند نذر کند که انجام آن برایش ممکن باشد بنابراین کسى که نمى تواند پیاده کربلا برود، اگر نذر کند که پیاده برود، نذر او صحیح نیست.
مسأله 2656 اگر نذر کند که کار حرام یا مکروهى را انجام دهد یا کار واجب یا مستحبى راترک کند، نذر او صحیح نیست.
مسأله 2657 اگر نذر کند که کار مباحى را انجام دهد یا ترک نماید، چنانچه بجا آوردن آن و ترکش از هر جهت مساوى باشد، نذر او صحیح نیست، و اگر انجام آن از جهتى بهتر باشد وانسان بقصد همان جهت نذر کند، مثلاً نذر کند غذایى را بخورد که براى عبادت قوت بگیرد، نذر اوصحیح است، ونیز اگر ترک آن از جهتى بهتر باشد وانسان براى همان جهت نذر کند که آنرا ترک نماید مثلاً براى اینکه دود مضر است نذر کند که آنرا استعمال نکند نذر او صحیح مى باشد.
مسأله 2658 اگر نذر کند نماز واجب خود را در جایى بخواند که بخودى خود ثواب نماز در آنجا زیاد نیست، مثلاً نذر کند نماز را در اطاق بخواند، چنانچه نماز خواندن در آنجا از جهتى بهتر باشد مثلاً بواسطه اینکه خلوت است و انسان حضور قلب پیدا مى کند، نذر صحیح است.
مسأله 2659 اگر نذر کند عملى را انجام دهد، باید همانطور که نذر کرده بجا آورد، پس اگر نذر کند که روز اول ماه صدقه بدهد، یا روزه بگیرد، یا نماز اول ماه بخواند چنانچه قبل از آن روز
یا بعد از آن بجا آورد کفایت نمى کند، و نیز اگر نذر کند که وقتى مریض او خوب شد صدقه بدهد، چنانچه پیش از آنکه خوب شود صدقه را بدهد کافى نیست.
مسأله 2660 اگر نذر کند روزه بگیرد، ولى وقت و مقدار آنرا معین نکند، چنانچه یک روز روزه بگیرد کافى است، و اگر نذر کند نماز بخواند و مقدار و خصوصیات آنرا معین نکند اگر یک نماز دو رکعتى بخواند کفایت مى کند و اگر نذر کند صدقه بدهد و جنس و مقدار آنرا معین نکند، اگر چیزى بدهد که بگویند صدقه داده، به نذر عمل کرده است و اگر نذر کند کارى براى خدا بجا آورد، در صورتى که یک نماز بخواند یا یک روز روزه بگیرد، یا چیزى صدقه بدهد، نذر خود را انجام داده است.
مسأله 2661 اگر نذر کند روز معینى را روزه بگیرد، باید همان روز را روزه بگیرد ولى مى تواند (1) در آن روز مسافرت کند هر چند سفر او ضرورى نباشد ولى بعداً باید قضا کند ولکن کفاره ندارد.
مسأله 2662 اگر انسان از روى اختیار به نذر خود عمل نکند، باید به نحوى که در مسأله 2678 ذکر مى شود کفاره بدهد اگر چه احتیاط مستحبى که ترکش سزاوار نیست از براى کسى که عاجز از عتق باشد آنست که به شصت فقیر طعام بدهد و اگر از این هم عاجز باشد و نیز از لباس پوشاندن ده فقیر هم عاجز باشد دو ماه پى درپى روزه بگیرد و اگر تمکن از جمع بین هر دو داشته باشد جمع نماید.
مسأله 2663 اگر
نذر کند که تا وقت معینى عملى را ترک کند، بعد از گذشتن آن وقت مى تواند آن عمل را بجا آورد و اگر پیش از گذشتن وقت از روى فراموشى یا ناچارى انجام دهد، چیزى بر او واجب نیست، ولى باز هم لازم است که تا آن وقت آن عمل را بجا نیاورد، و چنانچه دوباره پیش از رسیدن آن وقت بدون عذر آن عمل را انجام دهد، باید به مقدارى که در مسأله پیش گفته شد کفاره بدهد.
مسأله 2664 کسى که نذر کرده عملى را ترک کند و وقتى براى آن معین نکرده است، اگر از روى فراموشى، یا ناچارى، یا ندانستن، آن عمل را انجام دهد کفاره بر او واجب نیست، ولى بعداً هر وقت از روى اختیار آنرا بجا آورد، باید به مقدارى که در دو مسأله پیش گفته شد کفاره بدهد.
مسأله 2665 اگر نذر کند که در هر هفته روز معینى مثلاً روز جمعه را روزه بگیرد چنانچه یکى از جمعه ها عید فطر یا قربان یا ایام تشریق (11 و 12 و 13 ذى الحجه در منى) باشد یا در روز جمعه مریض شود بلکه اگر عذر دیگرى مانند حیض براى او پیدا شود، باید آن روز را روزه نگیرد و قضاى آنرا بجا آورد.
مسأله 2666 اگر نذر کند که مقدار معینى صدقه بدهد، چنانچه پیش از دادن صدقه بمیرد، باید آن مقدار را از مال او صدقه بدهند.
مسأله 2667 اگر نذر کند که به فقیر معینى صدقه بدهد، نمى تواند آنرا به فقیر دیگر بدهد، و اگر آن فقیر بمیرد، بنابر احتیاط باید به
ورثه او بدهد.
مسأله 2668 اگر نذر کند که به زیارت یکى از امامان مثلاً به زیارت حضرت اباعبدالله علیه السلام مشرف شود، چنانچه به زیارت امام دیگر برود کافى نیست، و اگر به واسطه عذرى نتواند آن امام را زیارت کند، چیزى بر او واجب نیست.
مسأله 2669 کسى که نذر کرده زیارت برود و غسل زیارت و نماز آنرا نذر نکرده، لازم نیست آنها را بجا آورد.
مسأله 2670 اگر براى حرم یکى از امامان یا امام زادگان چیزى نذر کند، باید آنرا در تعمیر و روشنائى و فرش حرم و مانند اینها مصرف کند، یا به زوار و خدام آنان بدهد.
مسأله 2671 اگر براى خود امام علیه السلام چیزى نذر کند، چنانچه مصرف معینى را قصد کرده، باید به همان مصرف برساند و اگر مصرف معینى را قصد نکرده، باید به فقرا و زوار بدهد، یا مسجد و مانند آن بسازد، و ثواب آنرا به آن امام هدیه نماید. و همچنین است اگر چیزى را براى امام زاده اى نذر کند.
مسأله 2672 گوسفندى را که براى صدقه، یا براى یکى از امامان نذر کرده اند، اگر پیش از آنکه به مصرف نذر برسد شیر بدهد یا بچه بیاورد، مال کسى است که آنرا نذر کرده، ولى پشم گوسفند و مقدارى که چاق مى شود جزء نذر است.
مسأله 2673 هر گاه نذر کند که اگر مریض او خوب شود، یا مسافر او بیاید عملى را انجام دهد، چنانچه معلوم شود که پیش از نذر کردن مریض خوب شده، یا مسافر آمده است، عمل کردن به نذر لازم نیست.
مسأله 2674
اگر پدر یا مادر نذر کند که دختر خود را به سید شوهر دهد بعد از آنکه دختر به تکلیف رسید، اختیار با خود اوست، و نذر آنان اعتبار ندارد، بلکه اصل نذرشان اشکال دارد.
مسأله 2675 هر گاه با خدا عهد کند که اگر به حاجت شرعى خود برسد کار خیرى را انجام دهد، بعد از آنکه حاجتش برآورده شد، باید آن کار را انجام دهد، و نیز اگر بدون آنکه حاجتى داشته باشد، عهد کند که عمل خیرى را انجام دهد، آن عمل بر او واجب مى شود.
مسأله 2676 در عهد هم مثل نذر باید صیغه خوانده شود و نیز کارى را که عهد مى کند انجام دهد، باید یا عبادت باشد مثل نماز واجب و مستحب، یا کارى باشد که انجام آن بهتر از ترکش باشد، و در متساوى الطرفین احوط وجوبى انجام دادن است.
مسأله 2677 اگر به عهد خود عمل نکند باید کفاره بدهد، یعنى شصت فقیر را سیر کند، یا دوماه روزه بگیرد یا یک بنده آزاد کند.