آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
شرائط فروشنده و خریدار
مسأله 2088 براى فروشنده و خریدار شش چیزشرط است:
اول - آنکه بالغ باشند.
دوم - آنکه عاقل باشند.
سوم - آنکه سفیه نباشند یعنى مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف نکنند.
چهارم - آنکه قصد خرید و فروش داشته باشند، پس اگر به شوخى بگوید مال خود را فروختم معامله باطل است.
پنجم - کسى آنها را مجبور نکرده باشد.
ششم - آنکه جنس و عوضى را که مى دهند مالک باشند و احکام اینها در مسائل آینده گفته خواهد شد.
مسأله 2089 معامله با بچه نابالغ باطل است، اگر چه پدر یا جد آن بچه به او اجازه دادهباشند که معامله کند على الاحوط. اما اگر طفل وسیله باشد که پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خریدار برساند، یا جنس را به خریدار بدهد و پول را به فروشنده برساند، چون واقعاً دو نفر بالغ با یکدیگر معامله کرده اند، معامله صحیح است. ولى باید فروشنده و خریدار یقین داشته باشند، که طفل، جنس و پول را به صاحب آن مى رساند.
مسأله 2090 اگر از بچه نابالغ چیزى بخرد، یا چیزى به او بفروشد، باید جنس یا پولى را که از او گرفته به صاحب آن بدهد، یا از صاحبش رضایت بخواهد. و اگر صاحب آنرا نمى شناسد
و براى شناختن او هم وسیله اى ندارد، باید چیزى را که از بچه گرفته، از طرف صاحب آن، مظالم بدهد.
مسأله 2091 اگر کسى بابچه نابالغ معامله کند و جنس یا پولى که به بچه داده از بین برود، نمى تواند از بچه یا ولى او مطالبه نماید.
مسأله 2092 اگر خریدار یافروشنده را به معامله مجبور کنند، چنانچه بعد از معامله راضى شود و بگوید راضى هستم معامله صحیح است.
مسأله 2093 اگر انسان مال کسى را بدون اجازه او بفروشد، چنانچه صاحب مال به فروش آن راضى نشود و اجازه ندهد معامله باطل است.
مسأله 2094 پدر و جد پدرى طفل، و نیز وصى پدر و وصى جد پدرى مى توانند مال طفل رابفروشند، مجتهد عادل هم مى تواند مال دیوانه یا طفل یتیم یامال کسى را که غائب است بفروشد. لکن باید جد و وصى و حاکم شرع ملاحظه صرفه و غبطه را بنمایند و اما پدر پس هر چند که کفایت عدم ضرر بعید نیست ولکن احتیاط به مراعات غبطه و مصلحت ترک نشود.
مسأله 2095 اگر کسى مالى را غصب کند و بفروشد و بعد از فروش، صاحب مال معامله را براى خودش اجازه دهد، معامله صحیح است و چیزى را که غصب کننده به مشترى داده و منفعتهاى آن از موقع اجازه، ملک مشترى است و چیزى را که مشترى داده و منفعتهاى آن از موقع اجازه، ملک کسى است که مال او را غصب کرده اند.
مسأله 2096 اگر کسى مالى را غصب کند و بفروشد، بقصد اینکه پول آن، مال خودش باشد، چنانچه صاحب مال معامله
را اجازه نکند معامله باطل است. و اگر براى کسى هم که مال را غصب کرده اجازه نماید، صحیح بودن معامله اشکال دارد.