آیت الله سید محمد حسینی شاهرودی
مرجع تقلید شیعه
شرائط وضو
شرائط صحیح بودن وضو سیزده چیز است:
شرط اول آنکه آب وضو پاک باشد.
شرط دوم آنکه آب وضو مطلق باشد.
مسأله 271 وضو با آب نجس و آب مضاف باطل است، اگر چه انسان نجس بودن یا مضاف بودن آن را نداند یا فراموش کرده باشد، و اگر با آن وضو نمازى هم خوانده باشد، باید آن نماز را دوباره با وضوى صحیح بخواند.
مسأله 272 اگر غیر از آب گل آلود مضاف آب دیگرى براى وضو ندارد چنانچه وقت نماز تنگ است باید تیمم کند و اگر وقت دارد، احتیاط واجب آن است که صبر کند تا آب صاف شود و
وضو بگیرد.
شرط سوم آنکه آب وضو و فضائى که در آن وضو مى گیرد مباح باشد.
مسأله 273 وضو با آب غصبى و با آبى که معلوم نیست صاحب آن راضى است یا نه حرام و باطل است. و نیز اگر آب وضو از صورت و دستها در جاى غصبى بریزد، چنانچه در غیر آنجا نتواند وضو بگیرد وضوى او باطل مى باشد بلکه اگر در غیر آنجا هم بتواند وضو بگیرد صحت وضویش، محل اشکال است.
مسأله 274 وضو گرفتن از حوض مدرسه اى که انسان نمى داند آن حوض را براى همه مردم وقف کرده اند یا براى محصلین همان مدرسه، در صورتى که معمولاً مردم از آب آن وضو بگیرند و عمل ایشان، کشف از تعمیم وقف کند اشکال ندارد.
مسأله 275 کسى که نمى خواهد در مسجدى نماز بخواند اگر نداند حوض آن را براى همه مردموقف کرده اند یا براى کسانى که در آنجا نماز مى خوانند، نمى تواند از حوض آن وضو بگیرد، ولى اگر معمولاً کسانى هم که نمى خواهند در آنجا نماز بخوانند از حوض آن وضو مى گیرند و این عملشان کاشف از تعمیم وقف باشد، مى تواند از حوض آن وضو بگیرد.
مسأله 276 وضو گرفتن از حوض تیمچه ها و مسافرخانه ها و مانند اینها براى کسانى که ساکن آنجاها نیستند، در صورتى صحیح است که معمولاً کسانى هم که ساکن آنجاهانیستند، با آب آنها وضو بگیرند، بشرط آنکه وضو گرفتن آنها کشف از تعمیم وقف کند.
مسأله 277 وضو گرفتن در نهرهاى بزرگ اگر چه انسان نداند که صاحبان آنها راضى هستند
اشکال ندارد، ولى اگر صاحبان آنها از وضو گرفتن نهى کنند بلکه با احتمال عقلائى به کراهت آنها احتیاط واجب آن است که با آب آنها وضو نگیرند.
مسأله 278 اگر فراموش کند آب، غصبى است و با آن وضو بگیرد صحیح است، ولى کسى که خودش آب را غصب کرده اگر غصبى بودن آنرا فراموش کند و وضو بگیرد گر چه حکم به بطلان وضویش نمى توان کرد، لکن احوط آن است که به آن وضو اکتفا نکند.
شرط چهارم آنکه ظرف آب وضو مباح باشد.
شرط پنجم آنکه ظرف آب وضو طلا و نقره نباشد.
مسأله 279 اگر آب وضو در ظرف غصبى یا طلا و نقره است و غیر از آن آب دیگرى ندارد باید تیمم کند و نمى تواند با آب آنها وضو بگیرد، و اگر آب دیگرى دارد چنانچه در ظرف غصبى یا طلا و نقره وضوى ارتماسى بگیرد یا با آنها آب را به صورت و دستها بریزد وضوى او باطل است، و در صورتى که با مشت یا چیز دیگر آب را از آنها بردارد و به صورت و دستها بریزد وضوى او صحیح است.
مسأله 280 احتیاط مستحب آن است، در حوضى که مثلاً یک آجر یا یک سنگ آن غصبى است چنانچه عرفاً تصرف در آن نباشد، وضو نگیرد.
مسأله 281 اگر در صحن یکى از امامان یا امامزادگان که سابقاً قبرستان بوده حوض یا نهرى بسازند، چنانچه انسان نداند که زمین صحن را براى قبرستان وقف کرده اند، وضو گرفتن در آن حوض و نهر اشکال ندارد.
شرط ششم آنکه اعضاء وضو موقع شستن و
مسح کردن پاک باشد.
مسأله 282 اگر پیش از تمام شدن وضو، جائى را که شسته یا مسح کرده نجس شود، وضو صحیح است.
مسأله 283 اگر غیر از اعضاء وضو جائى از بدن نجس باشد وضو صحیح است. ولى اگر مخرج را از بول یا غائط تطهیر نکرده باشد، احتیاط مستحب آن است که اول آنرا تطهیر کند بعد وضو بگیرد.
مسأله 284 اگر یکى از اعضاء وضو نجس باشد و بعد از وضو شک کند که پیش از وضو آنجا را آب کشیده یا نه، چنانچه در موقع وضو ملتفت پاک بودن و نجس بودن آنجا نبوده سزاوار نیست ترک احتیاط به اعاده وضو و اگر مى داند ملتفت بوده، یا شک دارد که ملتفت بوده یا نه وضو صحیح است، و در هر صورت جائى را که نجس بوده باید آب بکشد.
مسأله 285 اگر در صورت یا دستها بریدگى یا زخمى است که خون آن بند نمى آید و آب براى آن ضرر ندارد، باید در آب کر یا جارى فرو برد و قدرى فشار دهد که خون بند بیاید، بعد به دستورى که گفته شد وضوى ارتماسى بگیرد.
شرط هفتم آنکه وقت براى وضو و نماز کافى باشد.
مسأله 286 هر گاه وقت به قدرى تنگ است که اگر وضو بگیرد تمام نماز یا مقدارى از آن بعد از وقت خوانده مى شود باید تیمم کند، ولى اگر براى وضو و تیمم یک اندازه وقت لازم است باید وضو بگیرد.
مسأله 287 کسى که در تنگى وقت نماز باید تیمم کند، اگر به قصد قربت یا براى کار مستحبى مثل
خواندن قرآن وضو بگیرد صحیح است. و اگر براى خواندن آن نماز وضو بگیرد باطل است.
شرط هشتم آنکه به قصد قربت یعنى براى انجام فرمان خداوند عالم وضو بگیرد، و اگر براى خنک شدن یا به قصد دیگرى وضو بگیرد، باطل است.
مسأله 288 لازم نیست نیت وضو را به زبان بگوید یا از قلب خود بگذراند ولى باید در تمام وضو متوجه باشد که وضو مى گیرد، به طورى که اگر از او بپرسند چه مى کنى بگوید وضو مى گیرم.
شرط نهم آنکه وضو را به ترتیبى که گفته شد بجا آورد یعنى اول صورت و بعد دست راست و بعد دست چپ را بشوید و بعد از آن سر و بعد پاها را مسح نماید و باید پاى چپ را بعد از پاى راست مسح کند و اگر به این ترتیب وضو نگیرد باطل است.
شرط دهم آنکه کارهاى وضو را پشت سر هم انجام دهد.
مسأله 289 اگر بین کارهاى وضو به قدرى فاصله شود که وقتى مى خواهد جائى را بشوید یا مسح کند رطوبت جاهائى که پیش از آن شسته یا مسح کرده خشک شده باشد وضو باطل است، و اگر فقط رطوبت جائى که جلوتر از محلى است که مى خواهد بشوید یا مسح کند، خشک شده باشد مثلاً موقعى که مى خواهد دست چپ را بشوید رطوبت دست راست خشک شده باشد و صورت تر باشد، احتیاط واجب آن است که وضو را از سر بگیرد.
مسأله 290 اگر کارهاى وضو را پشت سرهم به جا آورد ولى به واسطه گرماى هوا یا حرارت زیاد بدن
و مانند اینها رطوبت خشک شود وضوى او صحیح است.
مسأله 291 راه رفتن در بین وضو اشکال ندارد، پس اگر بعد از شستن صورت و دستها چند قدم راه برود و بعد سر و پا را مسح کند وضوى او صحیح است.
شرط یازدهم آنکه شستن صورت و دستها و مسح سر و پاها را خود انسان انجام دهد و اگر دیگرى او را وضو دهد، یا در رساندن آب به صورت و دستها و مسح سر و پاها به او کمک نماید، وضو باطل است.
مسأله 292 کسى که نمى تواند وضو بگیرد باید نائب بگیرد، که او را وضو دهد. و چنانچه مزد هم بخواهد در صورتى که بتواند باید بدهد، ولى باید خود او نیت وضو کند و با دست خود مسح نماید، و اگر نمى تواند باید نائبش دست او را بگیرد و به جاى مسح او بکشد، و اگر این هم ممکن نیست باید از دست او رطوبت بگیرند و با آن رطوبت، سر و پاى او را مسح کنند.
مسأله 293 هر کدام از کارهاى وضو را که مى تواند به تنهائى انجام دهد، نباید در آن کمک بگیرد.
شرط دوازدهم آنکه استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد.
مسأله 294 کسى که مى ترسد اگر وضو بگیرد مریض شود یا اگر آب را به مصرف وضو برساند تشنه بماند، نباید وضو بگیرد، ولى اگر نداند که آب براى او ضرر دارد و وضو بگیرد، اگر چه بعد بفهمد ضرر داشته وضوى او صحیح است.
مسأله 295 اگر رساندن آب به صورت و دستها به مقدار کمى که
وضو با آن صحیح است ضرر ندارد و بیشتر از آن ضرر دارد، باید با همان مقدار وضو بگیرد.
شرط سیزدهم آنکه در اعضاء وضو مانعى از رسیدن آب نباشد.
مسأله 296 اگر مى داند چیزى به اعضاء وضو چسبیده ولى شک دارد که از رسیدن آب جلوگیرى مى کند یا نه، باید آنرا برطرف کند یا آب را به زیر آن برساند.
مسأله 297 اگر زیر ناخن چرک باشد وضو اشکال ندارد، ولى اگر ناخن را بگیرند باید براى وضو آن چرک را برطرف کنند، و نیز اگر ناخن بیشتر از معمول بلند باشد، باید چرک زیر مقدارى را که از معمول بلندتر است برطرف نمایند.
مسأله 298 اگر در صورت و دستها و جلوى سر و روى پاها به واسطه سوختن یا چیز دیگر برآمدگى پیدا شود، شستن و مسح روى آن کافى است و چنانچه سوراخ شود، رساندن آب به زیر پوست لازم نیست، بلکه اگر پوست یک قسمت آن کنده شود، لازم نیست آب را به زیر قسمتى که کنده نشده برساند، ولى چنانچه پوستى که کنده شده گاهى به بدن مى چسبد و گاهى بلند مى شود، باید آنرا قطع کند یا آب را به زیر آن برساند.
مسأله 299 اگر انسان شک کند که به اعضاى وضوى او چیزى چسبیده یا نه چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد مثل آنکه بعد از گل کارى شک کند گل به دست او چسبیده یا نه، باید وارسى کند، یا به قدرى دست بمالد که اطمینان پیدا کند که اگر بوده برطرف شده یا آب به زیر آن رسیده است.
مسأله 300 جائى را که باید شست و مسح کرد هر قدر چرک باشد، اگر چرک آن مانع از رسیدن آب به بدن نباشد اشکال ندارد، و همچنین است اگر بعد از گچ کارى و مانند آن چیز سفیدى که جلوگیرى از رسیدن آب به پوست نمى نماید بر دست بماند، ولى اگر شک کند که با بودن آنها آب به بدن مى رسد یا نه یا مسح بر بشره مى شود یا نه باید آنها را برطرف کند.
مسأله 301 اگر پیش از وضو بداند که در بعضى از اعضاء وضو مانعى از رسیدن آب هست وبعد از وضو شک کند که در موقع وضو آب را به آنجا رسانده یا نه، وضوى او صحیح است.
مسأله 302 اگر در بعضى از اعضاء وضو مانعى باشد که گاهى آب به خودى خود زیر آن مى رسد و گاهى نمى رسد و انسان بعد از وضو شک کند که آب زیر آن رسیده یانه، چنانچه بداند موقع وضو ملتفت رسیدن آب به زیر آن نبوده سزاوار نیست ترک احتیاط به اعاده وضو.
مسأله 303 اگر بعد از وضو چیزى که مانع از رسیدن آب است در اعضاء وضو ببیند و نداند موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده وضوى او صحیح است، ولى اگر بداند که در وقت وضو ملتفت آن مانع نبوده، سزاوار نیست ترک احتیاط به اعاده وضو.
مسأله 304 اگر بعد از وضو شک کند چیزى که مانع رسیدن آب است در اعضاء وضو بوده یا نه، وضو صحیح است.