حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
مسائل محتضر
(مسئله 675) هنگامی که انسان بیم مرگ دارد و یا نشانه های آن را در خود احساس می کند واجب است با شتاب هر چه تمامتر نسبت به پرداخت حقوق مالی و دیگر حقوقی که از طرف پروردگار متعال به ذمه دارد اقدام نماید . پس آن چه از نماز ، روزه ، خمس ، زکات و بدهی های مردم که وقت آن رسیده و می تواند قضا و پرداخت نماید به انجام آن اقدام نماید و آنچه را نقداً نمی تواند انجام دهد به شخص مورد اعتمادی وصیت کند که پس از مرگ او آنها را به بهترین وجهی انجام دهند .
(مسئله 676) واجب است نسبت به چیزهایی که بر ذمه اوست ، یا امانتهایی که در دست اوست اعتراف نماید و بر آن شاهد بگیرد ، تا مطمئن شود که به خوبی حفظ می شود و به صاحبانش مسترد می گردد ، همچنین بر او واجب است که نسبت به توبه و طلب آمرزش و پرداخت کفاراتی که بر گردن دارد سریعا اقدام نماید تا از پیامدهای گناهان خود را رها سازد .
(مسئله 677) مستحب است که انسان به هنگام جان دادن و در همه اوقات به وحدانیت خداوند متعال ، رسالت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، ولایت ائمه اطهار علیه السلام و به همه عقاید حقه شهادت بدهد و همواره آن را به خاطر بسپارد تا در دلش جای بگیرد و گرفتار وسوسه های شیطانی نشود .
(مسئله 678) مستحب است آخرین کلمه ای که بر زبان انسان جاری می شود کلمه طیبه «لا اله الا الله» باشد که بر اساس روایات معتبر چنین شخصی اهل بهشت است .
(مسئله 679) مسلمانی را که در حال احتضار (جان دادن) است و به او «محتضر» می گویند بنا بر احتیاط واجب باید طوری به پشت بخوابانند که کف پاهای او به طرف قبله قرار گیرد ، و اگر خواباندن او به این صورت ممکن نیست ، تا اندازه ممکن به این دستور عمل کنند ، و چنانچه خواباندن او به هیچ وجه ممکن نباشد او را رو به قبله بنشانند ، و اگر آن هم نشود او را به پهلوی راست یا چپ رو به قبله بخوابانند . و بنا بر احتیاط واجب باید تا وقتی که غسل میت تمام نشده او را مثل محتضر رو به قبله بخوابانند . ولی پس از تمام شدن غسل مثل وقتی که بر او نماز خوانده می شود بخوابانند .
(مسئله 680) بنا بر احتیاط واجب رو به قبله کردن محتضر بر هر مسلمان واجب است لکن در صورت امکان از خود او و اگر امکان ندارد از ولیّ او اجازه بگیرند .
(مسئله 681) مستحب است شهادتین و اقرار به ائمه اطهار علیه السلام و سایر عقاید حقّه را به محتضر طوری تلقین کنند که بفهمد ؛ و تا وقت مرگ تکرار نمایند .
(مسئله 682) مستحب است کسی را که سخت جان می دهد _ چنانچه ناراحت نمی شود _ به جایی که نماز می خوانده ببرند ؛ همچنین مستحب است برای راحت شدن محتضر سوره های مبارکه: «یس ، الصّافات ، احزاب» و نیز «آیه الکرسی و آیه 54 از سوره اعراف و سه آیه آخر سوره بقره» بلکه هر چه از قرآن ممکن باشد بر بالین او بخوانند .
(مسئله 683) مستحب است این دعاها را طوری به محتضر تلقین کنند که بفهمد:
أللَّهُمَّ اغْفِرلِیَ الْکَثِیرِ مِنْ مَعَاصیکِ وَ اقْبَلْ مِنِّی الْیَسیرَ مِنْ طَاعَتِکَ ، یَا مَنْ یَقْبَلُ الُیَسیرَ وَ یَعْفُو عَنِ الْکَثِیرِ ، إقْبَلْ مِنِّی الْیَسیرَ وَ اعْفُ عَنِّی الْکَثیرَ ، إنَّکَ أنتَ الْعَفُوُّ الْغَفُورُ ، أللَّهُمَّ ارْحَمْنِی فَإنَّکَ رَحِیمٌ .
(مسئله 684) تنهاگذاشتن محتضر وگذاشتن چیز سنگین روی شکم او و بودن جنب و حائض نزد او و همچنین حرف زدن زیاد و گریه کردن و تنهاگذاشتن زنها نزد او مکروه است .