حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
آداب قضاوت
(مسئله 3364) قاضی در قضاوت خود باید آزاد و مستقل باشد و متکی به
فتوایی باشد که مأخوذ از کتاب و سنت است ، و از هیچ ناحیه ای مجبور نباشد ؛ دقت و بی طرفی را کاملاً رعایت کند و با عجله قضاوت نکند . از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «زبان قاضی میان دو حبة آتش است تا وقتی که قضاوت کند ؛ پس یا به طرف بهشت و یا به طرف آتش می رود» .
(مسئله 3365) بر قاضی واجب است که در جلسة دادگاه در برخوردهای ظاهری خود _ همچون سلام کردن ، جواب سلام ، نگاه ، توجه و خطاب _ میان دو طرف نزاع مساوات را رعایت نماید ؛ هر چند از نظر شرافت و مقام و منزلت تفاوت داشته باشند . همچنین جایز نیست به یکی از دو طرف چیزی القا کند یا روشی را یاد دهد که در غلبة او بر طرف دیگر مؤثر باشد .
(مسئله 3366) مکروه است قاضی در حال غضب یا عدم تعادل روحی از جهت تشنگی یا گرسنگی یا غصه یا غلبة درد یا خواب و یا احتیاج به قضای حاجت و مانند اینها اقدام به قضاوت نماید .
(مسئله 3367) سزاوار بلکه گاه واجب است قاضی با هیأتی از کارشناسان امور قضایی و احکام اسلامی مشورت نموده سپس قضاوت نماید . بلکه جایز است به طور شورایی حکم شود ؛ به این شکل که در دادگاه علاوه بر قاضی چند مستشار قضایی که شرایط قضاوت را دارا هستند وجود داشته باشند و با دقت بر جریان کار دادرسی نظارت کنند ، و حکم نهایی طبق نظر همگی یا اکثریت اعضا صادر شود .
(مسئله 3368) دادن رشوه به قاضی و گرفتن آن _ هر چند به نام هدیه باشد _ حرام است ؛ ولی چنانچه کسی برای رسیدن به حق مشروع خود ناچار به پرداخت رشوه باشد ، برای دهنده جایز و برای گیرنده حرام است . و اگر کسی گرفته باشد باید آن را به صاحبش برگرداند ، و اگر تلف شده قیمت آن را بپردازد .