حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
ارث طبقة سوم
(مسئله 3303) طبقة سوم «عمو ، عمه ، دایی ، خاله و اولاد آنان» هستند _ به تفصیلی که در اول ارث گفته شد _ که اگر هیچ یک از ورثة طبقة اول و دوم نباشند اینها ارث می برند .
(مسئله 3304) اگر وارث میت فقط «یک عمو یا یک عمه» است _ چه پدر و مادری باشد یا پدری یا مادری _ همة مال به او می رسد . و اگر «چند عمو یا چند عمه» باشند و همه پدر و مادری یا همه پدری باشند مال به طور مساوی بین آنان قسمت می شود ؛ ولی اگر عمو و عمه با هم باشند و همه پدر و مادری یا همه پدری باشند ، باید ارث را به گونه ای تقسیم کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد .
(مسئله 3305) اگر وارث میت فقط «چند عموی مادری» یا «چند عمة مادری» باشند مال به طور مساوی بین آنان قسمت می شود ؛ ولی اگر میت فقط «چند عمو و عمة مادری» داشته باشد بنا بر احتیاط واجب باید با یکدیگر مصالحه کنند .
(مسئله 3306) اگر وارث میت عمو و عمه باشد و بعضی پدری و بعضی مادری و بعضی پدر و مادری باشند «عمو و عمة پدری» ارث نمی برند ؛ پس اگر میت یا عمو یا یک عمة مادری دارد مال را شش قسمت می کنند: یک قسمت را به «عمو یا عمة مادری» می دهند و بقیه را بین «عمو و عمة پدر و مادری» به گونه ای تقسیم می کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد و اگر چند عمو یا عمه یا عمو و عمة مادری دارد مال را سه قسمت می کنند: دو قسمت را بین «عمو و عمة پدر و مادری» به گونه ای تقسیم می کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد و یک قسمت را به «عمو و عمة مادری» می دهند که بین خود تقسیم نمایند و بنا بر احتیاط واجب در تقسیم با یکدیگر مصالحه نمایند .
(مسئله 3307) اگر وارث میت فقط «یک دایی یا یک خاله» باشد همة مال به او می رسد . و اگر وارث «دایی و خاله» باشند و همه پدر و مادری یا پدری باشند بنا بر احتیاط مال را با مصالحه بین خود تقسیم نمایند ؛ ولی اگر همه مادری باشند مال به طور مساوی بین آنها تقسیم می شود .
(مسئله 3308) اگر وارث میت فقط «یک دایی یا یک خالة مادری» و «دایی و خالة پدر و مادری» و «دایی و خالة پدری» باشند ، دایی و خالة پدری ارث نمی برند و مال را شش قسمت می کنند: یک قسمت را به دایی یا خالة مادری و بقیه را به دایی و خالة پدر و مادری می دهند ؛ و احتیاط آن است که در تقسیم آن با یکدیگر مصالحه نمایند .
(مسئله 3309) اگر وارث میت فقط «دایی و خالة پدری» و «دایی و خالة مادری» و «دایی و خالة پدر و مادری» باشند ، دایی و خالة پدری ارث نمی برند و باید مال را سه قسمت کنند: یک قسمت آن را دایی و خالة مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت نمایند و بقیه را به دایی و خالة پدر و مادری بدهند ؛ و احتیاط آن است که در تقسیم آن با یکدیگر مصالحه نمایند .
(مسئله 3310) اگر وارث میت «یک دایی یا یک خاله» و «یک عمو یا یک عمه» باشند مال را سه قسمت می کنند: یک قسمت را دایی یا خاله و بقیه را عمو یا عمه به ارث می برد و به طور کلی یک سوم مال سهم دایی و خاله است و دو سوم آن سهم عمو و عمه .
(مسئله 3311) اگر وارث میت «یک دایی یا یک خاله» و «عمو و عمه» باشد و عمو و عمه پدر و مادری یا پدری باشند مال را سه قسمت می کنند: یک قسمت را دایی یا خاله می برد و دو قسمت دیگر را بین عمو و عمه به گونه ای تقسیم می کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد .
(مسئله 3312) اگر وارث میت «یک دایی یا یک خاله» و «یک عمو یا یک عمة مادری» و «عمو و عمة پدر و مادری یا پدری» باشند مال را سه قسمت می کنند:
یک قسمت آن را به دایی یا خاله می دهند و دو قسمت باقیمانده را شش قسمت می کنند ، یک قسمت را به عمو یا عمه مادری می دهند و بقیه را بین عمو و عمة پدر و مادری یا پدری به گونه ای تقسیم می کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد . بنابراین اگر مال را نه قسمت کنند ، سه قسمت را به دایی یا خاله و یک قسمت را به عمو یا عمة مادری و پنج قسمت دیگر را به عمو و عمة پدر و مادری یا پدری می دهند .
(مسئله 3313) اگر وارث میت «یک دایی یا یک خاله» و «عمو و عمة مادری» و «عمو و عمة پدر و مادری یا پدری» باشند مال را سه قسمت می کنند: یک قسمت را دایی یا خاله می برد و دو قسمت باقیمانده را سه سهم می کنند: یک سهم آن را به عمو و عمة مادری می دهند که بنا بر احتیاط واجب با هم مصالحه می کنند ، و دو سهم دیگر را بین عمو و عمة پدر و مادری یا پدری به گونه ای تقسیم می کنند که عمو دو برابر عمه ارث ببرد . بنابراین اگر مال را نه قسمت کنند ، سه قسمت آن سهم خاله یا دایی و دو قسمت سهم عمو و عمة مادری و چهار قسمت سهم عمو و عمة پدر و مادری یا پدری می باشد .
(مسئله 3314) اگر وارث میت «چند دایی و چند خاله» که همه پدر و مادری یا پدری و یا مادری هستند و «عمو و عمه» باشند مال سه سهم می شود: دو سهم آن را به دستوری که در مسئله پیش گفته شد عمو و عمه بین خود تقسیم می کنند ، و یک سهم آن را دایی ها و خاله ها به نحوی که گذشت بین خودشان قسمت می نمایند .
(مسئله 3315) اگر وارث میت «دایی یا خالة مادری» و «چند دایی و خالة پدر و مادری یا پدری» و «عمو و عمه» باشند مال سه سهم می شود: دو سهم آن را به دستوری که سابقاً گفته شد عمو و عمه بین خودشان قسمت می کنند ؛ پس اگر میت یک دایی یا یک خالة مادری دارد یک سهم دیگر آن را شش قسمت می کنند: یک قسمت را به دایی یا خالة مادری می دهند و بقیه را به دایی و خالة پدر و مادری یا پدری می دهند که بنابر احتیاط باید در تقسیم آن با هم صلح کنند ؛ و اگر چند دایی مادری یا چند خالة مادری یا هم دایی مادری و هم خالة مادری دارد آن یک سهم را سه قسمت می کنند: یک قسمت را دایی ها و خاله های مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می کنند ، بقیه را به دایی و خالة پدر و مادری یا پدری می دهند که بنا بر احتیاط در تقسیم آن با یکدیگر مصالحه کنند .
(مسئله 3316) اگر میت عمو و عمه و دایی و خاله نداشته باشد ، مقداری که به عمو و عمه می رسد به اولاد آنان ، و مقداری که به دایی و خاله می رسد به اولاد آنان داده می شود به گونه ای که ابتدا مال بین عمو و عمه و دایی و خاله ها تقسیم می شود و بعد سهم هرکدام بین اولادشان تقسیم می گردد .
(مسئله 3317) اگر عمو و عمه و دایی و خالة خود میت و اولاد آنان _ هر چه پایین روند _ نباشند ، عمو و عمه و دایی و خالة پدر و مادر میت ارث می برند ؛ و
اگر اینها نباشند اولادشان ارث می برند ؛ و اگر اینها هم نباشند عمو و عمه و دایی و خالة پدربزرگ و مادربزرگ میت ، و اگر اینها هم نباشند اولادشان ارث می برند .
(مسئله 3318) اگر وارث میت «عمو و عمه و دایی و خالة پدر» و «عمو و عمه و دایی و خالة مادر» او باشند و همة اینها فقط پدر و مادری یا فقط پدری و یا فقط مادری باشند مال سه سهم می شود: یک سهم آن مال عمو و عمه و دایی و خالة مادر میت است که بنا بر احتیاط در تقسیم آن باهم مصالحه کنند و اگر فقط دایی و خالة مادری باشند باهم مساویند و دو سهم دیگر آن را سه قسمت می کنند: یک قسمت را دایی و خالة پدر میت بین خودشان قسمت می نمایند و در پدر و مادری یا پدری با هم مصالحه کنند ولی در مادری با یکدیگر مساویند ، و دو قسمت دیگر آن را به عمو و عمة پدر میت می دهند و عمو دو برابر عمه می برد مگر در مادری که با هم مصالحه کنند ، و اگر بعضی از اینها پدر و مادری و بعضی پدری و بعضی مادری باشند در هر دسته ای پدری ارث نمی برد و مادری اگر یک نفر است یک ششم و اگر بیشتر است یک سوم می برد و باقیمانده سهم پدر و مادری می باشد ، و اگر پدر و مادری موجود نیست پدری سهم او را می برد .