حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
احکام روزة قضا
(مسئله 1733) اگر دیوانه ای عاقل شود یا کافری مسلمان گردد ، قضای روزه های زمان دیوانگی یا کفر بر او واجب نیست ؛ ولی اگر مسلمانی کافر شود و دوباره مسلمان گردد قضای روزه های زمان کفر بر او واجب است .
(مسئله 1734) روزه ای که از انسان به واسطة مستی ترک شده باید قضا شود ، هرچند چیزی را که به وسیلة آن مست شده برای معالجه خورده باشد ؛ بلکه اگر نیت روزه کرده و مست شده بنا بر احتیاط واجب باید آن روزه را تمام کند و قضای آن را نیز به جا آورد .
(مسئله 1735) کسی که برای عذری یا بدون عذر چند روز را روزه نگرفته و بعد در شمارة آن شک کرده دو حالت دارد:
1_ اگر شک کند که چه وقت عذرش برطرف شده بنا بر احتیاط واجب باید به احتمال بیشتر عمل کند ؛ مثل کسی که پیش از ماه رمضان به مسافرت رفته و نمی داند پنجم رمضان از سفر بازگشته یا ششم ، چنین شخصی باید احتیاطاً شش روز را روزه بگیرد .
2_ اگر شک کند که چه وقت عذر برایش پیدا شده می تواند مقدار کمتر را قضا نماید ؛ مثل کسی که در روزهای آخر ماه رمضان مسافرت کرده و بعد از رمضان نمی داند که ابتدای سفر او بیست و پنجم بوده یا بیست و ششم ، چنین شخصی می تواند روز بیست و ششم را روز شروع مسافرت خود حساب کند و پنج روزة قضا بگیرد ؛ مگر این که مقدار روزهایی را که روزه نگرفته می دانسته و بعد فراموش کرده باشد که در این صورت بنا بر احتیاط مقدار بیشتر را که احتمال می دهد قضا نماید .
در احکام استحاضه گفته شد روزه های خود را بگیرد ؛ و در این صورت دیگر قضا ندارد .
(مسئله 1737) اگر در ماه رمضان به واسطة عذری روزه نگیرد و پس از رمضان عذر او برطرف شود ، بنابر احتیاط واجب تا رمضان سال بعد قضای آن را به جا آورد ؛ و چنانچه تا رمضان آینده از روی عمد قضای روزه را نگیرد باید علاوه بر قضای روزه برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد .
(مسئله 1738) اگر در قضای روزة رمضان کوتاهی کند تا وقت تنگ شود و در تنگی وقت عذری پیدا کند ، باید روزه ها را پس از رمضان قضا نماید و برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد .
(مسئله 1739) اگر موقعی که عذر دارد تصمیم داشته باشد که پس از برطرف شدن عذر روزه های خود را قضا کند و پیش از آن که قضا نماید در تنگی وقت عذری پیدا کند ، باید قضای آن را بگیرد و بنا بر احتیاط واجب برای هر روز هم یک مدّ طعام به فقیر بدهد .
(مسئله 1740) اگر بیماری انسان چند سال ادامه پیدا کند و پس از بهبودی تا رمضان آینده به اندازة قضا وقت داشته باشد ، باید قضای رمضان آخر را بگیرد و برای هر روز از سالهای پیش یک مدّ طعام به فقیر بدهد و قضای آنها واجب نیست .
(مسئله 1741) کسی که از چند ماه رمضان روزة قضا دارد ، قضای هرکدام را که اول بگیرد مانعی ندارد ؛ ولی اگر وقت قضای رمضان آخر تنگ باشد _ مثل آن که پنج روز از رمضان آخر قضا داشته و پنج روز هم به رمضان مانده باشد _ بنا بر احتیاط واجب اول قضای رمضان آخر را بگیرد .
(مسئله 1742) اگر قضای روزة چند رمضان بر او واجب باشد خوب است معین کند _ گرچه به طور اجمال _ که قضای کدام رمضان را به جا می آورد ؛ ولی اگر به طور کلی قصد نماید ، قضای رمضان جلوتر محسوب می شود .
(مسئله 1743) کسی که به نیت قضای روزة رمضان روزه گرفته ، اگر وقت قضای روزة او تنگ نباشد می تواند پیش از ظهر روزة خود را باطل نماید ؛ ولی بعد از ظهر جایز نیست آن را باطل کند بلکه کفاره هم دارد .
(مسئله 1744) اگر به دلیل بیماری روزة رمضان را نگیرد و بیماری او تا رمضان سال بعد ادامه یابد ، قضای روزه هایی را که نگرفته بر او واجب نیست هر چند احوط است ؛ و باید برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد . ولی چنانچه به واسطة عذر دیگری _ مثلاً مسافرت _ روزه نگرفته و عذر او تا رمضان سال بعد باقی بماند ، باید روزه هایی را که نگرفته قضا کند و بنا بر احتیاط واجب برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد .
(مسئله 1745) اگر به علت بیماری روزة رمضان را نگیرد و پس از رمضان
آن بیماری بهبود یابد ولی عذر دیگری پیدا کند که نتواند تا رمضان سال بعد قضای آن را به جا آورد ، باید روزه هایی را که نگرفته قضا نماید ؛ همچنین اگر به علت دیگری غیر از بیماری روزة رمضان را نگیرد و پس از رمضان آن عذر برطرف شود ولی به علت بیماری نتواند تا رمضان بعد روزه بگیرد ، باید روزه هایی را که نگرفته قضا نماید ؛ و در هر دو صورت بنا بر احتیاط واجب برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد .
(مسئله 1746) اگر قضای روزة رمضان را چند سال تأخیر بیندازد باید آن را به جا آورد و برای هر روز یک مدّ طعام به فقیر بدهد ؛ و با تکرار سالهای تأخیر چیزی به کفاره اضافه نمی شود .
(مسئله 1747) اگر از روی عمد روزة رمضان را نگیرد باید قضای آن را به جا آورد و برای هر روز دو ماه روزه بگیرد یا به شصت فقیر طعام دهد ؛ و چنانچه تا رمضان آینده قضای آن روزه را به جا نیاورد بنا بر احتیاط واجب برای هر روز نیز یک مدّ طعام بدهد .
(مسئله 1748) اگر قضای روزة میتی را _ به طور مجانی یا استیجار _ گرفته باشد بنا بر احتیاط واجب بعد از ظهر آن را باطل نکند .
(مسئله 1749) اگر به علت بیماری یا حیض و یا نفاس روزة رمضان را نگیرد و پیش از تمام شدن ماه رمضان بمیرد ، لازم نیست روزه های او را قضا کنند ؛ ولی اگر به علت مسافرت روزة رمضان را نگیرد و پیش از تمام شدن رمضان بمیرد باید برای او قضا کنند .
(مسئله 1750) پس از مرگ پدر بزرگترین وارث مرد طبق طبقات ارث باید قضای نماز و روزة او را به تفصیلی که در مسئله 1401 گذشت به جا آورد ؛ این حکم بنا بر احتیاط در مورد مادر هم جاری است . همچنین است اگر پدر یا مادر به جز روزة رمضان روزة واجب دیگری را _ مانند روزة نذر _ نگرفته باشند . در این موارد اگر پدر میت زنده است بنا بر احتیاط با کمک پسر بزرگتر میت این کار را انجام دهد .
(مسئله 1751) اگر میت به خاطر مسافرت روزه های خود را نگرفته باشد ، ولیّ او _ یعنی پسر بزرگتر و بنابر احتیاط واجب بزرگترین وارث مرد مطابق طبقات ارث _ باید قضای آنها را به جا آورد ؛ ولی اگر به خاطر بیماری روزه ها را نگرفته است ، قضای آنها در صورتی بر ولیّ او واجب می شود که بر خود او قضای آنها واجب بوده و به جا نیاورده است .