حضرت آیت الله محمد باقر موحدی نجفی
مرجع تقلید شیعه
ارث طبقة دوم
(مسئله 3287) طبقة دوم از کسانی که به واسطة خویشاوندی نسبی ارث می برند عبارتند از «پدربزرگ ، مادربزرگ ، خواهران و برادران» میت و اگر برادر و خواهر نداشته باشد اولاد آنان ارث می برند . و با بودن برادر و خواهر
پدری و مادری ، برادر و خواهر پدری ارث نمی برند ؛ ولی برادر و خواهر مادری سهم خود را می برند .
(مسئله 3288) اگر وارث میت فقط «یک برادر یا یک خواهر» باشد همة مال به او می رسد ؛ و اگر «چند برادر یا چند خواهر» پدر و مادری باشند مال به طور مساوی میان آنها تقسیم می شود ؛ و اگر «چند برادر و خواهر پدر و مادری» با هم باشند هر برادر دو برابر خواهر ارث می برد .
(مسئله 3289) اگر میت «برادر و خواهر پدر و مادری» دارد «برادر و خواهر پدری» که از مادر با میت جدا هستند ارث نمی برند ؛ و اگر برادر و خواهر پدر و مادری ندارد و فقط «یک خواهر یا یک برادر» پدری داشته باشد همة مال به او می رسد ؛ و اگر «چند برادر یا چند خواهر» پدری داشته باشد مال به طور مساوی بین آنان تقسیم می شود ؛ و اگر «برادر و خواهر پدری» داشته باشد هر برادری دو برابر خواهر ارث می برد .
(مسئله 3290) اگر وارث میت فقط «یک خواهر یا یک برادر» مادری باشد که از پدر با میت جداست همة مال به او می رسد ؛ و اگر «چند برادر مادری» یا «چند خواهر مادری» یا «چند برادر و خواهر مادری» باشند مال به طور مساوی بین آنان تقسیم می شود .
(مسئله 3291) اگر میت «برادر و خواهر پدر و مادری» و «برادر و خواهر پدری» و «یک برادر و یا یک خواهر مادری» داشته باشد ، برادر و خواهر پدری ارث نمی برند و مال را به شش قسمت تقسیم می کنند: یک قسمت را به برادر یا خواهر مادری می دهند و بقیه را میان برادر و خواهر پدر و مادری به گونه ای تقسیم می کنند که هر برادر دو برابر خواهر ارث ببرد .
(مسئله 3292) اگر میت «برادر و خواهر پدر و مادری» و«برادر و خواهر پدری» و «برادر و خواهر مادری» داشته باشد، برادر و خواهر پدری ارث نمی برند و مال را سه قسمت می کنند: یک قسمت را برادر و خواهر مادری به طور مساوی بین خودشان تقسیم می کنند و بقیه را بین برادر و خواهر پدر و مادری به گونه ای تقسیم می کنند که هر برادر دو برابر خواهر ارث ببرد .
(مسئله 3293) اگر وارث میت فقط «برادر و خواهر پدری» و «یک برادر و یا یک خواهر مادری» باشند مال را شش قسمت می کنند: یک قسمت آن را برادر یا خواهر مادری می برد و بقیه را بین برادر و خواهر پدری به گونه ای تقسیم می کنند که هر برادر دو برابر خواهر ارث ببرد .
(مسئله 3294) اگر وارث میت فقط «برادر و خواهر پدی» و «چند برادر و خواهر مادری» باشند مال را سه قسمت می کنند: یک قسمت آن را برادر و خواهر مادری به طور مساوی بین خودشان تقسیم می کنند و بقیه را بین برادر و خواهر
پدری به گونه ای تقسیم می کنند که هر برادر دو برابر خواهر ارث ببرد .
(مسئله 3295) اگر وارث میت فقط «برادر و خواهر و زن» او باشند ، زن به تفصیلی که در «ارث زن و شوهر» گفته می شود ارث خود را می برد و خواهر و برادر به طوری که در مسائل گذشته گفته شد ارث خود را می برند ؛ همچنین اگر زنی بمیرد و وارث او فقط «خواهر و برادر و شوهر» او باشند ، شوهر نصف مال را می برد و خواهر و برادر به طوری که در مسائل گذشته گفته شد ارث خود را می برند . و به خاطر ارث بردن زن یا شوهر از سهم برادر و خواهر مادری چیزی کم نمی شود ، بلکه از سهم برادر و خواهر پدر و مادری یا پدری کم می شود ؛ مثلاً اگر وارث میت «شوهر» و «برادر و خواهر مادری» و «برادر و خواهر پدر و مادری» او باشند ، نصف مال به شوهر می رسد و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به برادر و خواهر مادری می دهند و آنچه باقی می ماند مال برادر و خواهر پدر و مادری است . بنابراین اگر همة مال او شش تومان باشد ، سه تومان به شوهر و دو تومان به برادر و خواهر مادری و یک تومان به برادر و خواهر پدر و مادری می دهند .
(مسئله 3296) اگر برادر و خواهر میت همگی قبل از او از دنیا رفته باشند سهم ارث آنان را به اولادشان می دهند ؛ و سهم «برادرزاده و خواهرزادة مادری» به طور مساوی بین آنان قسمت می شود ؛ و از سهمی که به « برادرزاده و خواهرزادة پدر و مادری یا پدری» می رسد هر پسری دو برابر دختر می برد . و اگر خواهر و برادر میت متعدد بوده اند ابتدا مال بین آنان تقسیم می گردد و بعد ارث هرکدام بین اولادشان قسمت می شود .
(مسئله 3297) اگر وارث میت فقط «یک پدربزرگ» یا «یک مادربزرگ» است _ پدری باشد یا مادری _ همة مال به او می رسد . و با بودن پدربزگ میت «پدر پدربزرگ» ارث نمی برد .
(مسئله 3298) اگر وارث میت فقط «پدربزرگ و مادربزرگ پدری» باشند مال سه قسمت می شود: دو قسمت را پدربزرگ و یک قسمت را مادربزرگ می برد ؛ و اگر وارث فقط «پدربزرگ و مادربزرگ مادری» باشند مال را به طور مساوی بین خودشان تقسیم می کنند .
(مسئله 3299) اگر وارث میت فقط «یک پدربزرگ یا مادربزرگ پدری» و «یک پدربزرگ یا مادربزرگ مادری» باشند مال را سه قسمت می کنند: دو قسمت را پدربزرگ یا مادربزرگ پدری و یک قسمت را پدربزرگ یا مادربزرگ مادری به ارث می برد .
(مسئله 3300) اگر وارث میت «پدربزرگ و مادربزرگ پدری» و «پدربزرگ و مادربزرگ مادری» باشند مال سه قسمت می شود: یک قسمت آن را
پدربزرگ و مادربزرگ مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و دو قسمت دیگر را بین پدربزرگ و مادربزرگ پدری به گونه ای تقسیم می کنند که پدربزرگ دو برابر مادربزرگ ارث ببرد .
(مسئله 3301) اگر وارث میت فقط «زن» و «پدربزرگ و مادربزرگ پدری» و «پدربزرگ و مادربزرگ مادری» باشند ، زن به تفصیلی که در «ارث زن و شوهر» گفته می شود ارث خود را می برد و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به پدربزرگ و مادربزرگ مادری می دهند که به طور مساوی بین خودشان قسمت کنند و بقیه را بین پدربزرگ و مادربزرگ پدری به گونه ای تقسیم می کنند که پدربزرگ دو برابر مادربزرگ ارث ببرد . و اگر وارث میت «شوهر» و «پدربزرگ» و «مادربزرگ» باشند ، شوهر نصف مال را می برد و پدربزرگ و مادربزرگ اگر مادری باشند بقیة مال را به طور مساوی بین خود تقسیم می کنند ، و اگر پدری باشند پدربزرگ دو برابر مادربزرگ ارث می برد ، و اگر هم پدری و هم مادری باشند یک سوم اصل مال را پدربزرگ و مادربزرگ مادری به طور مساوی تقسیم می کنند و بقیه را که یک ششم اصل مال است پدربزرگ و مادربزرگ پدری به گونه ای تقسیم می کنند که پدربزرگ دو برابر مادربزرگ ارث ببرد .
(مسئله 3302) اگر وارث میت «پدربزرگ یا مادربزرگ یا هر دوی آنان» با «برادر یا خواهر و یا هر دو ، یا برادرزاده و خواهرزاده و یا هر دو» باشند ، در همة این موارد پدربزرگ حکم یک برادر و مادربزرگ حکم یک خواهر را برای میت دارند ؛ ولی مانع از ارث بردن برادرزاده و خواهرزاده نمی شود .